)
„ycie Uczelni” (marzec 2005), biuletyn Politechniki dzkiej, przynosi m.in. podsumowanie dziaalnoci wadz rektorskich. Najwyszy czas na to, gdy rok 2005 jest ostatnim rokiem biecej kadencji. Prof. Jan Krysiski, rektor P, wspomina w wywiadzie pocztki swej kadencji, kiedy przyszo mu zmierzy si z deficytem wynoszcym, bagatela, 11 milionw z. Konieczne byo wprowadzenie programu naprawczego, nie nalecego raczej do popularnych. Zmniejszono m.in. wspczynniki za prowadzenie zaj w jzykach obcych i na studiach patnych oraz obcienie godzinowe za prowadzenie prac dyplomowych. Znacznie ograniczono te ulgi w wykonywaniu godzin dydaktycznych. Ten finansowy reim, narzucony na pocztku kadencji, spowodowa, e rok 2003 zdoano zamkn deficytem na poziomie 1 mln z. Prof. Krysiski opowiada te o podjtej przez niego decyzji zapobiegajcej nieuczciwej konkurencji pracownikw wobec wasnej uczelni, poniewa pojawiay si sytuacje patologiczne, ktrych nie mona byo nie zauwaa. Prawie wszyscy pracownicy uczelni podpisali umowy o nieuprawianiu konkurencji. Rektor otrzyma take stosowne owiadczenia o pracy poza politechnik. Nim do tego doszo, rektor musia przeprowadzi szereg rozmw, by przekona spoeczno akademick, e zaangaowanie w nadmiern liczb obowizkw wpywa ujemnie na prac w uczelni.
Warto te wspomnie o tekcie Pod okiem NATO, ktry donosi, e NATO interesuje si hydroelami wymylonymi przez naukowcw P. Hydroele mona tak „zaprogramowa”, by wykryway bro chemiczn. Kady idcy na wojn onierz dostaby galaretowaty pasek, ktry wskazywaby mu, e wkroczy w niebezpieczn sfer. Teraz odzianie, wraz z Amerykanami z Massachusetts Institute of Technology, pracuj nad ich ulepszeniem. Wsplnie napisali projekt, ktry zostanie dofinansowany przez NATO.
)
O tym Jak omin bibliotek? (jednoczenie z niej korzystajc, oczywicie), moemy dowiedzie si z artykuu zamieszczonego w kwartalniku Akademii Rolniczej w Lublinie „Aktualnoci” (stycze-marzec 2005). Odpowied na to pytanie powinna wielu zainteresowa, bo nie da si ukry, e wasne biurko i kubek gorcej herbaty zdecydowanie bardziej sprzyjaj atmosferze skupienia ni jakakolwiek czytelnia biblioteczna. Jednak do niedawna stanowia ona jedyne miejsce, gdzie mona byo zapozna si z literatur naukow. Wspczesne technologie przechowywania i udostpniania danych coraz czciej pozwalaj na wybr: czytelnia czy zacisze prywatnego gabinetu? Biblioteki zaczynaj proponowa swoim uytkownikom moliwo zdalnego korzystania z ich zbiorw. Rwnie Biblioteka AR w Lublinie oferuje szerok gam produktw, po ktre mona sign nie ruszajc si zza biurka. S to m.in. bazy bibliograficzne, zawierajce opisy bibliograficzne i abstrakty, ktre uaktualnia si kwartalnie, co daje moliwo ledzenia na bieco najnowszych wynikw bada, i bazy penotekstowe. Te za coraz czciej zastpuj drukowane czasopisma. Maj one wiele zalet: jednoczenie z tego samego tytuu moe korzysta kilku uytkownikw, nie ulegaj zniszczeniu i umoliwiaj wyszukiwanie konkretnych artykuw bez koniecznoci wertowania opasych rocznikw. W penotekstowych bazach danych istnieje moliwo powiadamiania poczt elektroniczn o nowych artykuach, ktre odpowiadaj zachowanym wynikom wyszukiwania, albo o pojawiajcym si nowym numerze wybranego czasopisma.
)
Mczyni mieli lepiej - dowiadujemy si z marcowego numeru „Uniwersytetu Wrocawskiego” - duej yli, lepiej si odywiali (kotlety dla synw, kluski dla crek), rzadziej chorowali, nawet zby mniej ich bolay. Nie byo sprawiedliwoci w redniowiecznym Wrocawiu! Po siedmiu wiekach udowodnia to dr Barbara Kwiatkowska z Katedry Antropologii UWr. w ksice Mieszkacy redniowiecznego Wrocawia, ktr opublikowao Wydawnictwo UWr. Przebadaa ona koci 700 wrocawian, odkrywajc tajemnic ich ycia i mierci. Opisaa z zadziwiajc dokadnoci, jak wygldali, co jedli, czy ciko pracowali, na co chorowali, gdzie szukali on i jakie nieszczcia ich spotykay.
W tym samym numerze moemy przeczyta rwnie o niedawno powoanej do ycia Akademickiej Scenie Artystycznej przy wrocawskiej Radzie Okrgowej Zrzeszenia Studentw Polskich. Cae przedsiwzicie udao si wycznie dziki ogromnej dawce chci, zapau i troski o jak najlepszy ksztat studenckiej kultury, ktra, wbrew opiniom, rozwija si bardzo prnie, tyle e czsto w nieznanym wikszoci podziemiu. I z tego podziemia trzeba t kultur jak najszybciej wycign. Zaoeniem ASA jest promowanie sztuki w rodowisku akademickim, a przede wszystkim tworzenie niezalenej kultury studenckiej poprzez umoliwianie modym, alternatywnym artystom zaprezentowania swoich umiejtnoci szerszemu gronu publicznoci. Plany na przyszo ASA, to m.in. zainicjowanie Akademickiego Tygodnia Artystycznego, w ktrym kady dzie zagospodarowany bdzie innego rodzaju dziaalnoci artystyczn: Poniedziakowe Spotkania Literackie, Wtorkowe Spotkania Kabaretowe, rodowe Spotkania z Kultur Etniczn, Czwartkowe Wystawy Fotograficzne i Pitkowe Spotkania Teatralne.
Magorzata Paweczyk
Otrzymalimy rnorodny i bogaty zeszyt kwartalnika „Zagadnienia Naukoznawstwa” (nr 4/2004). Piotr Hbner opisuje w nim metody zniewalania rodowiska akademickiego w Polsce w czasie okupacji oraz po wojnie. Wymienia metod manipulowania ideaami i usuwania niezalenej w myleniu, ideotwrczej grupy spoecznej. Dalej pisze o metodzie represyjnej izolacji, niszczeniu osobowoci i ideaw. Z przypisw mona si zorientowa, e okupacja hitlerowska opracowana jest znacznie lepiej ni sowiecka. Po wojnie komunistom zaleao na rozbiciu rodowiska akademickiego. Uzaleniali wic „zmczone i wygodzone masy profesorskie”, ograniczali mobilno przez przypisanie instytucjonalne. Rozbijano instytucje naukowe i powoywano nowe. Preferowano bezosobowe dokonania ilociowe, kampanie prasowe okrelay uczonych jako „kolaborantw” i „faszystw”. Zorganizowano nadzr i inwigilacj, doszo do faktycznej nacjonalizacji i biurokratyzacji nauki. Autor pokazuje konsekwencje tamtych dziaa w dzisiejszej rzeczywistoci naukowej. System nauk medycznych przedstawia Jan Doroszewski, dajc oglny ich przegld, omawiajc podstawowe i praktyczne nauki medyczne, medyczne nauki teoretyczne, wreszcie - analizujc systemowy model zdrowia i choroby.
Na przeomie XX i XXI wieku pojawio si kilka nowych teorii tworzenia wiedzy. Ich przegld znajdziemy w artykule Andrzeja P. Wierzbickiego. Autor wskazuje moliwoci integracji tych teorii, uywajc poj przestrzeni twrczej i spiral tworzenia wiedzy.
O katastrofach w nauce pisze Janusz Gokowski, rozwaajc ich funkcje, problem przewidywalnoci, rnic midzy katastrof a rewolucj w nauce, klimaty postaw wobec katastrof naukowych.
Trzeci drog w relacjach nauki i filozofii odnalaza Magorzata Czarnocka w artykule Naturalizm zintegrowany. Autorka pisze: Midzy ignorowaniem nauki jako rda treci filozoficznych a cakowit redukcj filozofii do nauki jest trzecia droga, dialogiczna, korzystania z nauki jako rda filozoficznych treci.
(fig)
)
W kwietniowych „Sprawach Nauki” warto zwrci uwag na artyku Stanowisko Polski w sprawach polityki badawczej UE, ktry przedstawia wkad Polski w toczc si obecnie dyskusj nad zaoeniami 7. Programu Ramowego. Jest to tekst o tyle wany, e w sposb precyzyjny okrela polskie rozumienie celw europejskiej polityki naukowej. Polska zdecydowanie popiera wczenie bada podstawowych do 7. PR i wyodrbnienie znacznych rodkw finansowych na ten cel. Nasz kraj widzi rwnie potrzeb wzmocnienia midzynarodowej wsppracy w badaniach naukowych, angaujcej instytucje badawcze i przedsibiorstwa z krajw czonkowskich. Popiera te m.in. unijn polityk mobilnoci naukowcw i postuluje zwikszenie wsparcia dla najlepszych badaczy oraz stworzenie im wysoce atrakcyjnych warunkw pracy w Europie. Majc na uwadze obecny brak wystarczajcego wsparcia nauki dla rozwizywania problemw spoecznych i rodowiskowych, Polska proponuje podjcie nowej inicjatywy o roboczej nazwie Europejskie Platformy Spoeczno-rodowiskowe. Podsumowujc, Polska wyraa przekonanie, i strategia wzmocnienia konkurencyjnoci oraz integracja nauki w rozszerzonej UE powinny stanowi fundamenty europejskiej polityki naukowej.
W tym samym numerze mona przeczyta rwnie interesujc rozmow z prof. Bohdanem Dziemidokiem, laureatem tegorocznej Naukowej Nagrody im. Jana Heweliusza. Profesor mwi m.in. o „makdonaldyzacji” w odniesieniu do bada naukowych, sztuki i generalnie jakoci ycia. Kiedy trzeba byo by „namaszczonym” w Paryu. Dzisiaj po „namaszczenie” trzeba pojecha do Nowego Jorku - mwi prof. Dziemidok. Ciekawe, e uczony nie okrela siebie mianem filozofa, a jedynie profesora filozofii, bo, jak dodaje: filozofowie wycznie si zdarzaj. I to czsto poza profesur. Zdaniem profesora, jednym z najwybitniejszych wspczesnych polskich filozofw jest Stefan Lem, z wyksztacenia lekarz, ktry nie koczy adnych filozoficznych fakultetw.
Magorzata Paweczyk