Brak krytycyzmu

W swoim liście dr Piotr Biliński zarzucił mi „manipulację” tekstem recenzji prof. Rafała Stobieckiego z Jego książki Feliks Koneczny (1862-1949). Życie i działalność. W swoim wcześniejszym tekście („FA” 2/05) napisałem, że jako autor książki nie odpowiedział na krytykę, w której m.in. wytknięto mu plagiat tekstów innych autorów. Według doktora Bilińskiego: „Pański tekst sprawia wrażenie, że nie zna Pan treści recenzji prof. Stobieckiego, na którą się Pan powołuje, ani tym bardziej mojej pracy doktorskiej”.

Czy rzeczywiście? Dla uświadomienia wszystkim PT Czytelnikom, jak daleko dr Biliński mija się z prawdą, przytaczam in extenso prawie całą ostatnią stronę wspomnianej recenzji prof. Stobieckiego (str. 227, poczynając od 7 wiersza od góry): Niekiedy jednak Autorowi udało się odejść od „analizy” polegającej na streszczeniu pracy i wdał się w głębsze historiograficzne rozważania. Stało się tak np. w przypadku „Dziejów Rosji” czy „Świętych w dziejach narodu”. Przyglądając się bliżej tym fragmentom pracy Bilińskiego, z największym zdziwieniem odkryłem, że nie są to Jego myśli... Dokładne ich porównanie z tekstami zamieszczonymi we wspomnianym zbiorze „Koneczny dzisiaj...”, zawierającymi referaty wygłoszone na sesji, która odbyła się w Krakowie w 1999 roku, rozwiało wszystkie wątpliwości.

Aby nie rzucać bezpodstawnych oskarżeń pod adresem Autora, proponuję porównać cały liczący 27 wersów akapit ze str. 103 pracy Bilińskiego z fragmentem artykułu Łukasza Nadolskiego „Wątki historyczne w publicystyce Konecznego na łamach ‘Świata Słowańskiego’”, opublikowanego w zbiorze „Koneczny dzisiaj...” na str. 62. Różnica pomiędzy wspomnianymi fragmentami sprowadza się do jednego słowa. Mianowicie, Biliński w czwartym wersie dodał słowo „czasów”. Chcąc częściowo chociaż usprawiedliwić Autora, należy zaznaczyć, iż pojawił się u Niego wprawdzie przypis do artykułu Nadolskiego, ale absolutnie nie wynika z niego, że cały powyższy fragment (wraz z przypisem) został od niego przejęty. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku rozważań poświęconych „Dziejom Rosji”. W zbiorze pod redakcją J. Skoczyńskiego znalazł się artykuł Jolanty Kolbuszewskiej „Konecznego koncepcja dziejów Rosji”, którego obszerne fragmenty (pięć kolejnych stron!) w niezmienionej postaci (zgodność stylu, kolejnych zdań, akapitów i przypisów) odnajdujemy w pracy Bilińskiego (por. J. Kolbuszewska, op. cit. str. 193-197 i P. Biliński, op. cit., str. 116-121). Podobnie jak poprzednio Autor skonstruował przypis, w którym przywołane zostały wymienione wyżej strony artykułu J. Kolbuszewskiej, ale sprawia on wrażenie, iż odnosi się zaledwie do jednego krótkiego akapitu, w którym mogły znaleźć się myśli autorki. Wydaje się, że Piotr Biliński ma bardzo poważny problem ze stosowaniem cudzysłowu. Tym bardziej, że czterdzieści stron dalej, omawiając cywilizację turańską, po raz kolejny w niezmienionej postaci (brak jednego zdania i kilkakrotne dodanie słowa „Profesor”) wykorzystuje 73 wersy z tekstu J. Kolbuszewskiej (por. J. Kolbuszewska, op. cit., str. 191-193 oraz P. Biliński, op. cit., str. 156-158). Kolejnym przejawem praktyk plagiatorskich Bilińskiego jest fragment poświęcony pracy „Święci w dziejach narodu polskiego”. W tym przypadku proponuję porównanie dwóch akapitów ze strony 148 i pierwszego akapitu ze str. 149 z pracy Bilińskiego z fragmentem artykułu Pawła Milcarka, Świętość w dziejach ludzkich w ujęciu Feliksa Konecznego, zamieszczonego w cytowanym zbiorze (str. 227-228). [...]

W tym miejscu trudno dociekać przyczyn postępowania - skądinąd niezwykle rzetelnego w poszukiwaniu informacji o życiu i działalności Konecznego - Autora. Można Mu postawić zarzut niefrasobliwości w konstruowaniu przypisów czy używaniu cudzysłowu lub dostrzec poważną niechęć do oddania przez Niego zasług osobom piszącym wcześniej o Jego bohaterze. Okazuje się jednak, iż Biliński, cytując obszerne wypowiedzi Małgorzaty Dąbrowskiej („Przemoskwiona wizja Bizancjum a niemiecki bizantynizm Konecznego” w: „Koneczny dzisiaj...”, str. 155-166) oraz Macieja Salamona („Bizancjum Feliksa Konecznego”, ibidem, str. 167-186) potrafił zaznaczyć w tekście, kto jest ich autorem. Jaki jest więc powód Jego wcześniejszych uchybień w tym względzie?

Stosowanie tego rodzaju praktyk nie wystawia Autorowi dobrego świadectwa. Nie chciałbym, by położyły się one smutnym cieniem na Jego dalszej drodze naukowej. Mam nadzieję, że powyższe uwagi będą dla Niego wystarczającą przestrogą.

Rafał Stobiecki, Łódź

Przy takiej treści końcowej strony recenzji napisanie przez doktora Piotra Bilińskiego listu z pretensjami nadesłanego do redakcji „Forum Akademickiego” to, moim zdaniem, po prostu bezczelność!

Chciałbym też podkreślić, że książka doktora Bilińskiego jest jednocześnie Jego pracą doktorską obronioną w październiku 2001 roku na Wydziale Humanistycznym (dziekan: prof. dr hab. Tadeusz Budrewicz) Akademii Pedagogicznej w Krakowie. Promotorem był obecny dyrektor Instytutu Politologii AP, prof. dr hab. Andrzej Jaeschke, recenzentem prof. dr hab. Michał Śliwa z Zakładu Historii Doktryn Politycznych - obecny rektor tej uczelni. Drugim recenzentem był prof. dr hab. Jerzy Maternicki z Instytutu Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Rozumiem, że zarówno promotor, jak i recenzenci nie muszą wiedzieć wszystkiego i każdemu może się zdarzyć przepuszczenie jakichś zapożyczeń, pochodzących z prac, których nie czytali bądź dobrze nie zapamiętali. Rzadko kto jest omnibusem i ma idealną pamięć.

Ale nie do pomyślenia jest, aby po PUBLICZNYM POKAZANIU PALCEM, że praca ma zapożyczenia, cała ww. trójka profesorów milczała, jakby nic się nie stało! Czy dlatego, że jeden z recenzentów to obecny rektor, więc dziekan Budrewicz nie widzi potrzeby poruszenia tej sprawy na Radzie Wydziału?

Być może praca jest tak dobra, że te osiem stron „kradzionego” tekstu nie przechyli szali w kierunku odebrania doktoratu. Jednak obowiązkiem władz uczelnianych i wydziałowych jest powołanie niezależnej komisji, która oceni zarzuty i zarekomenduje Radzie Wydziału Humanistycznego AP dalsze kroki.

Sprawa stała się publiczna, więc dalsze milczenie oraz brak instytucjonalnej reakcji rzuci cień na kolejną uczelnię - tym razem w Krakowie.

Marek Wroński, Nowy Jork

PS Co do opinii doktora Bilińskiego, że „nie jestem zawodowym historykiem, lecz lekarzem” i stąd moje zarzuty przeciwko niemu są „pochopne i krzywdzące”, to w swojej obronie chciałbym nadmienić, że mój warsztat naukowy nie jest chyba taki zły. Moją książkę z zakresu historii nauki Zagadka śmierci prof. Mariana Grzybowskiego w listopadzie 2004 wyróżniono prestiżową, II nagrodą KLIO w konkursie na książkę historyczną. W Jury zasiadają znani profesorowie historii: Barbara Grochulska, Stefan Kieniewicz, Henryk Samsonowicz, Tomasz Szarota (przewodniczący), Janusz Tazbir oraz red. Marian Turski („Polityka”) i red. Tadeusz J. Żółciński. Historykom nazwiska te wystarczą za całą rekomendację.