)
W holenderskiej Hadze odbya si, w dniach 26 lipca - 13 sierpnia 2004, coroczna letnia szkoa Public International Law, zorganizowana przez prestiow The Hague Academy of International Law (HAIL). Haska Akademia Prawa Midzynarodowego jest jedn z najbardziej znanych i cenionych szk letnich - tak przez profesorw prawa midzynarodowego, jak studentw, a take praktykujcych prawnikw.
HAIL powstaa w roku 1923, a jej najstarsz, najbardziej donios i dynamiczn dziaalnoci s letnie szkoy prawa midzynarodowego. Pierwsze sygnay o koniecznoci powoania instytucji naukowej o takim charakterze pojawiy si ju na (drugiej) Haskiej Konferencji Pokojowej w 1907 roku (15 czerwca - 18 padziernika), gdzie 26 przedstawicieli rzdw stwierdzio potrzeb ustanowienia niezalenego orodka, ktry dostarczaby rzdom pastw sprawdzonych informacji na temat prawa midzynarodowego i rozwizywania konfliktw midzynarodowych. Na pierwsz edycj szkoy letniej w Haskiej Akademii w roku 1923 stawio si 353 uczestnikw z 31 pastw. Ogromna liczba zainteresowanych zajciami bya zapewne uwarunkowana wydarzeniami historycznymi pocztku XX wieku, a tym samym usilnym deniem do pokojowego rozwizywania konfliktw, ktre miay miejsce w wczesnej Europie.
W 1992 roku HAIL zostaa uhonorowana prestiow nagrod UNESCO - Houphout-Boigny Peace Prize, za wkad w szerzenie wiatowego pokoju.
Kursy Akademii Haskiej, prowadzone w jzyku angielskim i francuskim, s niejako dopenieniem i pogbieniem wiedzy z zakresu prawa midzynarodowego - publicznego i prywatnego. Swoj wysok reputacj HAIL zawdzicza najwyszej klasy wykadowcom przybywajcym do Hagi z caego wiata w okresie wakacyjnym, w celu przedstawienia najwaniejszych kwestii, nowych trendw i cigle zmieniajcej si rzeczywistoci prawa midzynarodowego.
W sesjach midzynarodowego prawa publicznego roku 2004 Akademi zaszczycili nastpujcy wykadowcy: M. Bedjaoui - byy przewodniczcy Midzynarodowego Trybunau Sprawiedliwoci w Hadze (Mankinds Quest for Peace and Development), M. Maresceau - profesor Uniwersytetw w Ghent i Brukseli (Bilateral Agreements of the EC: Typology and Comparative Analysis), Ch.L. Rozakis - zastpca przewodniczcego Europejskiego Trybunau Praw Czowieka (The New European Court of Human Rights: Trends and Prospects), P.M. Eisemann - profesor Uniwersytetu Panthon-Sorbonne - Paris I (Distress in international law), M. Koskenniemi - profesor prawa midzynarodowego Uniwersytetu w Helsinkach (The Social Concept of International Law: Towards a General Jurisprudence), Ph. Allott - profesor Trinity College, Cambridge (The Philosophy of International Law) oraz E. Gonzalez-Lapeyre - byy profesor Uniwersytetu w Urugwaju (Maritime Transport and Harbour Regime).
Szeroki wachlarz wykadw oraz ich wysoki poziom daway suchaczom moliwo wyboru i uwzgldnienia indywidualnych zainteresowa. Dodatkowym atutem bya take moliwo bezporedniego kontaktu z profesorami, ktrzy w wikszoci s twrcami rozwiza prawnych prawa midzynarodowego lub te autorami doniosych pozycji naukowych o tej tematyce.
Zajcia HAIL odbywaj si w Paacu Pokoju (Peace Palace) bdcym jednym z najbardziej znanych obiektw architektonicznych Holandii. Paac zosta ufundowany w 1903 roku przez Andrewa Carnegieego i zaoon przez niego Carnegie Foundation. Zamysem autorw paacu bya potrzeba znalezienia miejsca pracy dla Trybunau Arbitraowego (dzisiaj Permanent Court of Arbitration - PCA). Trybuna powsta w 1899 roku decyzj (pierwszej) Haskiej Konferencji Pokojowej. Naley jednoczenie doda, i obok Trybunau Arbitraowego swoj siedzib w Paacu Pokoju ma przede wszystkim ustanowiony w 1945 roku Midzynarodowy Trybuna Sprawiedliwoci, nazywany niekiedy „wiatowym trybunaem”. W murach Paacu Pokoju i jego piknych wntrzach osoba zwiedzajca wyczuwa majestat miejsca, w ktrym zapadaj doniose decyzje sdowe prawa midzynarodowego. Paac otoczony jest wyjtkowym ogrodem, chlub caej Hagi. Podczas przerw w zajciach Akademii jej uczestnicy wylegaj na przestronne trawniki ogrodw, zagbiajc si w lekturze wypoyczonych z biblioteki ksig. Cisz, jaka panuje w ogrodach, przerywaj tylko nisko przelatujce i wodujce w sadzawkach czaple, ktre zamieszkuj ogrody paacu.
Nieodzownym elementem paacu jest jego biblioteka, ktra stanowi jedn z najwikszych i najzasobniejszych bibliotek prawa midzynarodowego na wiecie. Jest ona zapleczem rdowym dla instytucji i trybunaw majcych swoj siedzib w Hadze. Biblioteka suy take uczestnikom Haskiej Akademii, ktrzy podczas pobytu w Hadze korzystaj z jej zasobw, kompletujc dokumentacj do prac naukowych.
Uczestnictwo w zajciach HAIL poczone jest z krtkimi wizytami w trybunaach majcych swoj siedzib w Hadze, takich jak: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia, International Court of Justice, Permanent Court of Arbitration, International Criminal Court, Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, Iran-United States Claims Tribunal, Europol, Eurojust, High Commissioner on National Minorities of the OSCE, Hague Conference on Private International Law, T.M.C. Asser Institute.
Naley doda, e szczegln form aktywnoci i integracji uczestnikw letnich szk - bez wzgldu na szeroko i dugo geograficzn pochodzenia - jest tak zwane evening social life. Nie mogo zabrakn tego take w Hadze. Kadego wieczora znajome nam puby i kluby wypeniay si po brzegi grupami „midzynarodowych prawnikw”. Haga, mimo i nie jest tytularn stolic Krlestwa Holandii, to w rzeczywistoci peni tak funkcj. Siedziby rzdu holenderskiego, a take licznych instytucji midzynarodowych, trybunaw oraz misji dyplomatycznych, tworz w Hadze icie midzynarodowy klimat. Za tym id take ceny w tamtejszych ekskluzywnych klubach i pubach. Tym samym najlepszym miejscem do spdzania wolnego czasu w gronie poznanych w Akademii uczestnikw bya haska plaa Scheveningen.
Jestem przekonany, i nieustanna analiza prawa midzynarodowego oraz rozwijanie stosunkw midzynarodowych na nim opartych wymagaj wiedzy i dowiadczenia w tym zakresie. W dobie, kiedy Polska jest coraz bardziej aktywna na arenie midzynarodowej oraz pretenduje do roli lidera w Europie rodkowej i Wschodniej, wspomagajc demokratyczne i pokojowe przemiany w tej czci wiata, ronie potrzeba wyksztaconych i dowiadczonych specjalistw prawa midzynarodowego czy stosunkw midzynarodowych.
Zachcam tym samym zainteresowanych studentw prawa oraz prawnikw, a take naukowcw do stara o uczestnictwo w letnich zajciach Haskiej Akademii Prawa Midzynarodowego. Koczc, przytocz moj rozmow z prof. Gonzalez-Lapeyrem z Urugwaju, ktry stwierdzi, i moliwo wykadania w HAIL jest ogromnym wyrnieniem dla kadego naukowca, a dla niego osobistym sukcesem. Myl, e te wyrnienia i sukcesy bd take udziaem naszych rodzimych profesorw.
Dariusz Lasocki, uczestnik szkoy publicznego prawa midzynarodowego Haskiej Akademii Prawa Midzynarodowego 2004. Absolwent Wydziau Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorant INP PAN i praktykujcy prawnik.