)
Ksika Ojca witego jest rezultatem Jego wieloletniej refleksji poznawczej oraz dyskusji filozoficznych z Jzefem Tischnerem i Krzysztofem Michalskim, przeprowadzonych w Castel Gandolfo w 1993 roku.
Jan Pawe II, rozwaajc problem za w aspekcie totalitarnej negacji obiektywnej prawdy, ideologii podstpu i wymuszania woli w atmosferze kamstwa spoecznego, na przykadzie systemw: nazistowskiego i komunistycznego, podkrela osobiste dowiadczenia „ideologii za”, jako implikacji ludzkich dziejw oraz wartoci tajemnicy odkupienia w kategorii zwycistwa zadanego czowiekowi, poniewa dobro dojrzewa „niejako na tym samym podou ludzkiej natury” i istnieje obok za. Zo nie moe odnie ostatecznego zwycistwa, gdy dobro, mio, ycie - jako walory etycznego odniesienia we wspyciu spoecznym - ostatecznie zwyciaj nad mierci i nienawici. Natomiast istotnym problemem egzystencji ludzkiej jest dyspozycja psychiczna do waciwego korzystania z wolnoci, w syntezie dziaa ludzkich zalenych od woli.
Jan Pawe II wyjania - wolno jest dana i jednoczenie zadana czowiekowi przez Stwrc, tzn. e tylko poprzez wolno czowiek moe urzeczywistnia warto prawdy, dobra, zarwno w yciu osobistym (rodzinnym), jak i w perspektywie ekonomicznej, politycznej, narodowej, midzynarodowej. Egzemplifikacj stanowi chociaby upadek systemu komunistycznego z powodu spoeczno-ekonomicznej niewydolnoci totalitarnego za i pogwacenia godnoci ludzkiej.
Rozwaajc kategorie ojczyzna, nard, pastwo, Ojciec wity podkreli szczegln rol dziedzictwa kultury duchowej („nard istnieje z kultury i dla kultury”), w ktr gboko wpisany jest element pikna dzie kultury narodowej oraz istota sprzenia duchowoci i materialnoci. Patriotyzm jest wartoci, ktra wyznacza postawy spoeczne zwizane z estym dla historii, tradycji etnicznej, jzyka, krajobrazu ojczystego. Przy czym Jan Pawe II przypomina myl zapisan w pierwszym rozdziale Ksigi Rodzaju „czycie sobie ziemi poddan” i wyjania, e znaczy to odkrywa i potwierdza prawd o wasnym czowieczestwie, pamita, e rozwj cywilizacyjny ma by zwizany z poznawaniem prawdy o wiecie, czyli z rozwojem nauki i siy prawa.
Rozwaajc miejsce Polski i Kocioa w kulturze europejskiej, siga do pocztkw chrzecijastwa w procesie tworzenia si chrzecijaskiej Europy i podkrela, e „czowiek jest drog Kocioa (...) chwa Boga wiat, ktry czowiek doskonali zgodnie z Bo mioci”. Poszukujc najgbszego sensu historii w obiektywizacji dziejw, poddanych upywowi czasu, Papie wykracza poza histori i pene wyjanienie znajduje w Chrystusie, Bogu-Czowieku, w ludzkim cierpieniu, obietnicy wyzwolenia od za - w tosamoci chrzecijaskiej, dziki ktrej Europa stopniowo dojrzewa do godnoci czowieka, prawdziwej wolnoci (autonomii duchowej) kadej jednostki, jako podmiotowej indywidualnoci i istoty yjcej w spoeczestwie, a wic w eksplikacji ludzkiego dowiadczenia.
Uoglniajc, Jan Pawe II rozwaa problematyk koegzystencji dobra i za, wolno, odpowiedzialno, pojcie narodu i kultury europejskiej oraz perspektywy i zagroenia wynikajce z demokracji. Jest rzecznikiem zharmonizowanego rozwoju intrapersonalnego i w konsekwencji zrwnowaonego rozwoju spoecznego - cywilizacji mioci, ktrej implikacj stanowi dziedzictwo kulturowe, estyma narodowa (ojczysta), godno ludzka, zapobieganie patologiom spoecznym - w podmiotowym urzeczywistnianiu godnoci ludzkiej, zmierzajcej ku „ostatecznej przejrzystoci”.
Edyta Wolter
Jan Pawe II, Pami i tosamo. Rozmowy na przeomie tysicleci, Wydawnictwo Znak, Krakw 2005.
)
Polski rynek wydawniczy cierpi na brak syntez, jeli ju s, to tumaczone, dostosowywane do polskich wymaga, atane, z dopisywanymi rozdziaami. Polscy uczeni s zbyt dumni, by pisa ksiki dla ludzi. Tym bardziej cieszy popularna synteza polskiego autora i to na niepolski temat.
Jest to 800-stronicowa historia dziejw kultury Wysp Brytyjskich od Stonehenge i Celtw po Philipa Larkina, Francisa Bacona, Kennetha Branagha i grup Oasis, a wic od pocztku po lata 60.-80. XX wieku. Trudno, nowszych zjawisk trzeba poszuka gdzie indziej. Ksika skierowana jest do czytelnika nie majcego szerszej wiedzy o przedmiocie i przedstawia - jak czytamy we wstpie - „najwaniejsze wydarzenia i dokonania z zakresu jzyka, literatury, sztuki, architektury, religii, nauki, techniki, obyczaju, erotyki, higieny, rzemiosa, sportu, kultury ludowej i medialnej”. Obejmuje Angli, Szkocj, Wali i Kornwali, pozostawiajc poza nawiasem - jako zbyt obszern - kultur Irlandii oraz kultur kolonii brytyjskich. Autor, poznaski anglista, interesuje si histori kultury anglosaskiej i sportem.
Ksik czyta si wspaniale. Ju na pocztku Liposki zaciekawia nas zagadk kamiennych krgw (jak je budowano i po co, skd brano materia itp.), pochodzeniem Celtw (kontynentalnym czy te wyspiarskim), kanibalizmem Brytw lub histori z Odysei Homera, w ktrej Odyseusz, podrujc po Morzu rdziemnym, znalaz si nagle... na Wyspach Brytyjskich. Pokazuje wikingw nie tylko jako barbarzycw i rozbjnikw, lecz take jako pionierw rolnictwa, eglugi i handlu, budowniczych miast, twrcw parlamentaryzmu. Kady niemal rozdzia zawiera wcigajce opowieci o mao nam znanych szczegach z historii Wielkiej Brytanii. Tak jest z szesnastowiecznym sporem o Book of Common Prayer, ktry mia nie tylko religijny, lecz take polityczny i kulturowy charakter, tak jest z siedemnastowiecznym sporem midzy krlem Jakubem I i purytanami na tle krlewskiego edyktu o uprawianiu sportu w niedziele czy z purytaskimi przeladowaniami teatru i muzyki.
Dowiadujemy si, e jeszcze w XVIII wieku katolicy pacili wysze podatki, e nazwa koktajlu „Krwawa Mary” pochodzi od imienia Marii Stuart, e Jakub I przegania z paacowych komnat palaczy tytoniu, a rozkwit kultury szkockiej nastpi w XVIII wieku po wydaniu przez angielski parlament zakazu uywania jzyka gaelickiego, noszenia szkockiego stroju i grania na dudach.
S te akcenty polskie: autor opowiada o szkockiej emigracji zarobkowej do Polski w XVII wieku, osiedlajcej si gwnie w Warszawie, Lublinie i Lesznie, o pewnej malarce, ktra uwiecznia posta Tadeusza Kociuszki, o paralelach midzy histori Szkocji i Litwy.
Moje wtpliwoci budzi obraz niektrych zjawisk wspczesnych, szczeglnie muzycznych. Znacznie lepiej opisana jest literatura i teatr. Autor bez uprzedze pisze np. o ekscesach punkw i skinheadw, w niezrozumiay sposb odrzuca natomiast muzyk now, ktrej wyranie nie rozumie (pisze np., e dodekafonia to „system 12 dowolnie przez siebie wybranych dwikw”). Std uznanie Brittena za wielkiego kompozytora, podczas gdy Harrison Birtwistle potraktowany jest marginesowo, a nazwisko Jonathana Harveya zapltao si niemal przypadkiem (indeks nie odrnia zreszt tego kompozytora od pisarza o tym samym imieniu i nazwisku). Za niepotrzebne uwaam te dywagacje o wyszoci muzyki historycznej nad wspczesn.
(fig)
Wojciech Liposki, Dzieje kultury brytyjskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.
)
Giedroyc spraw ukraisk interesowa si przed i po II wojnie wiatowej. Zaraz po powoaniu do ycia Instytutu Literackiego i rozpoczciu wydawania „Kultury” nawiza pierwsze kontakty z ukraisk emigracj. Rozumia dobrze ich los, jake odmienny od wychodstwa z pastw, ktre zaistniay po pierwszej wojnie. Mieszkacy Zachodu lepiej lub gorzej orientowali si co do pooenia geograficznego czy osigni kulturowych np. Polski i Litwy. Ukraicw za mylono z Rosjanami lub dziwiono si niekiedy, e taka nacja w ogle istnieje.
Kontakty Giedroycia z elit inteligencji ukraiskiej nawizane zostay pod koniec lat 40. dziki korespondencji Redaktora z Jerzym Stempowskim, ktry „wprowadzi” do „Kultury” trzech wietnych pisarzy: Jurija Kena, Leonoda Mosendza (Leonid Korzon) i Jewhena Maaniuka (Julian Kardosz). Ponadto porednictwo Stempowskiego przysporzyo „Kulturze” w latach 50. znakomitego historyka literatury, prof. Myko Hobenk, autora monumentalnego przedsiwzicia ukraiskiej emigracji - Encyklopedii ukrainoznawstwa.
Zacienienie wsppracy midzy „Kultur” a emigracyjnym rodowiskiem ukraiskim nastpio w 1950 r., po berliskim Kongresie Wolnoci Kultury - dziele zachodnich intelektualistw, majcym na celu przeciwdziaanie wpywom komunistycznym w wolnym wiecie. Due znaczenie dla poszerzenia wsppracy z ukraiskimi elitami mia wwczas bliski wsppracownik Giedroycia - Jzef Czapski. Po 1950 wsppracuj z „Kultur” tacy pisarze, jak: Bohdan Osadczuk, Borys ewycki, Iwan ysiak-Rudnycki. Forum dyskusyjne odbywa si poprzez szerok korespondencj, jaka napywa do Maisons-Laffitte, a take dziki coraz czstszym osobistym spotkaniom Giedroycia i zespou „Kultury” z pisarzami. Tematyka listw i spotka wypywa gwnie od Redaktora i dotyczy polityki, przeszoci i „wspczesnoci” kontaktw polsko-ukraiskich, literatury, sztuki, filozofii.
W 1957 Giedroyc zdecydowa si wyda antologi literatury ukraiskiej z okresu odrodzenia narodowego - lat 20. XX w., ktra przesza do historii pod tytuem Rozstrilane widrodennia (Rozstrzelane odrodzenie). Pocztkowo skromnie pomylana antologia (miaa mie 300 stron) rozrosa si do prawie tysicstronicowego dziea. Przemycana bya na Ukrain, gdzie przyjto j ze wzruszeniem.
Listy Giedroycia wskazuj, e nie ucieka on od tematw trudnych i bolesnych we wzajemnych relacjach obu narodw. Szczeglne znaczenie mia tu rocznik 1952 „Kultury”, kiedy to na jej amach ukazyway si materiay powicone m.in.: kwestii granic, sprawie Ukraicy a Powstanie Warszawskie, problemowi Dywizji SS Galizien, emigracji z Ukrainy Wschodniej w II RP. Listopadowy numer pisma z 1952 zapocztkowa wielk dyskusj dotyczc przynalenoci terytorialnej Lwowa. Kiedy po wielu artykuach - listach pada konkluzja: „we Lwowie niech powiewa sino-ty sztandar”, redakcj oskarono o zdrad stanu, gros czytelnikw zrezygnowao z prenumeraty. Sytuacja pisma bya po tej dyskusji dramatyczna, ale redakcja postanowia broni prawa do swobody dyskusji na temat granicy wschodniej.
Bilans wysikw „Kultury” w zakresie otwierania i czyszczenia ran polsko-ukraiskiej historii nie jest jednoznaczny. „Kultura” przyznaa prawo Ukraicom do istnienia narodu i niepodlegego pastwa w czasach, kiedy nie byo na to powszechnej zgody. Emigracyjne rodowiska ukraiskie jawnie, a intelektualici radzieckiej jeszcze Ukrainy skrycie, byli Redaktorowi za to wdziczni.
Bogdan Bernat
Jerzy Giedroyc, Emigracja ukraiska. Listy 1950-1982, wybr, wstp i przypisy Bogumia Berdychowska, listy autorw ukraiskich tum. Ola Hnatiuk, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2004, seria: Archiwum Kultury.
)
Jest to ksika nie tylko dobrze i ciekawie napisana, ale zarazem niesychanie potrzebna w czasach, gdy midzy Polsk i Federacj Rosyjsk naroso tyle nieporozumie, niedomwie i uprzedze. Dla wikszoci Rosjan, Polska to niedawny krnbrny wasal, ktry powinien by im wdziczny, a jest zupenie inaczej. Dlatego, zdaniem wielu Rosjan, Polska to kraj o przeronitych ambicjach, uwielbiajcy Zachd i celowo nie zauwaajcy Wschodu. Kraj ludzi wyniosych, czsto bez powodu.
Pomianowski zauwaa, e aby zrozumie wspczesn Rosj i jej problemy, koniecznie trzeba si odwoa nie tylko do racji historycznych, ale w pierwszej kolejnoci uwzgldni wspczesne realia. Autor, wybitny znawca kultury rosyjskiej, umie j doceni i oceni, jako wielbiciel, ale i trzewy krytyk. Z jego inicjatywy ukazuje si skierowane do rosyjskich elit intelektualnych pismo „Nowaja Polsza”, ktrego jest redaktorem naczelnym. Pogldy i studia przedstawione w ksice s przedueniem polityki wypracowanej w krgach byej paryskiej „Kultury”, m.in. przez: Giedroycia, Miosza, Nowaka-Jezioraskiego, Mieroszewskiego.
Podstawowa teza sprowadza si do tego, e Polsce niezbdne jest dobre ssiedztwo na wschodzie. Jest to moliwe tylko w warunkach demokracji i cakowitego poszanowania suwerennoci naszego pastwa. Dlatego zasadna jest tak wielka troska Polski o demokratyczne przemiany w pastwach ssiednich, jak: Litwa, Biaoru, Ukraina i wreszcie sama Rosja. Pomianowski zdaje sobie spraw z tego, e droga do tych demokratycznych przemian jest duga i ciernista. Jestemy wiadomi, e obfituje w wiele zaskakujcych wydarze (Ukraina). Wynika to z wielu uwarunkowa historycznych, rnych minionych imperialnych uzalenie, ktre nie zawsze pozytywnie wpywaj na wspczesno Rosji.
Po wstpieniu Polski do Unii Europejskiej wzroso zainteresowanie naszym jzykiem, gwnie poza Moskw. W ostatnich latach powstay cieszce si uznaniem orodki polonistyczne w Briasku, Irkucku, Archangielsku, Krasnodarze. Jest to jednak przysowiowa kropla w morzu. Jake mizernie wyglda polonistyka w Uniwersytecie Moskiewskim. Jzyka polskiego uczy si zaledwie jedna grupa studentw, ktra liczy 14 osb, przy tym mona j skompletowa raz na trzy lata. W niektrych krgach rosyjskich spotyka si pogld, e w dobie globalizmu nie ma sensu zajmowa si Polsk, gdy staa si ona zaciankiem Europy. Wprawdzie s to pogldy odosobnione, ale niewtpliwie wywieraj wpyw na rosyjsk opini publiczn.
W ksice Pomianowskiego przeplataj si wtki historyczne i wspczesne. Jej warto polega na tym, e historia - dobrze udokumentowana i dosy obiektywnie zinterpretowana na podstawie wspczesnej wiedzy - przeplata si z problemami, z ktrymi dzi borykaj si oba pastwa. Znajdujemy w niej polityczne podziay naszego wschodniego ssiada na rodowiska „sowieckie”, rodowodem sigajce imperialnych tradycji Zwizku Radzieckiego, uzalenienia innych pastw i narodw oraz „rosyjskie”„, o duym zabarwieniu nacjonalistycznym, zapatrzone w siebie i swoj historyczn wielko i nie chcce zauway tego, co dzieje si na wiecie, zwaszcza w Europie. Ale za to bardziej otwarte ni te pierwsze.
Wydaje si, e dla Polski i dla dobra rozwoju stosunkw polsko-rosyjskich, te drugie ugrupowania s nam znacznie blisze. Chocia tam rwnie pobrzmiewaj nutki nacjonalizmu i mania wielkoci. Ale nie zawsze jest to sprzeczne z interesami pastw ssiednich, w tym rwnie Polski. Moliwy i konieczny jest tu dialog i zrozumienie.
Ludwik Malinowski
Jerzy Pomianowski, Na wschd od Zachodu. Jak by z Rosj, Wydawnictwo Rosner i Wsplnicy, Warszawa 2004.
)
Na pocztek nieco prowokacyjna teza. Cho od przeszo 15 lat yjemy w kraju demokratycznym, z gospodark wolnorynkow, to w gruncie rzeczy nasze wybory, w tym polityczne, nie do koca s wolne. Jestemy zdani na specjalistw od marketingu, ktrzy wykorzystujc liczne narzdzia, skutecznie nami manipuluj, prowadzc do okrelonych zachowa.
Jednym z takich narzdzi s sondae wyborcze. Kiedy peniy funkcj informacyjn. Teraz, w dobie licznych orodkw badania opinii, kada partia moe zamwi sobie sonda, w ktrym na czele stawki znajdowa si bdzie jej kandydat. Jak to zrobi? Wystarczy odpowiedni (czytaj: korzystny dla niego) zakres tematyczny, forma pyta i ich kolejno. Taki ranking, zaprezentowany kilka dni przed wyborami, jest w stanie wykreowa podane skutki. Utwierdzi przekonanych o susznoci podjtej ju przez nich decyzji, niezdecydowanym podpowie na kogo warto gosowa, a przeciwnikw zmusi do zastanowienia, czy gos oddany na rywala nie bdzie stracony.
eby jednak w sondaach pojawio si nazwisko kandydata, najpierw trzeba go odpowiednio wypromowa. O to dbaj ju zastpy marketingowcw, dla ktrych sprzeda zudy i demagogii nie jest niczym specjalnym. Mniejsze podatki? Prosz bardzo. Ograniczenie biurokracji? Jestem za. Naprawa suby zdrowia? Bdzie. Gruszki na wierzbie? Hmm, zobaczymy, co si da zrobi. Co jednak, kiedy bardziej ni program wyborcw interesuje osobowo polityka? No c, wwczas reklam naszego kandydata konstruujemy tak, by pokaza jego charyzm (nawet, kiedy jej nie ma), atrakcyjno, uczciwo, wiarygodno i profesjonalizm. Z tymi nie do koca uczciwymi zabiegami nie naley przedobrzy. Czasem lepiej, jeli kandydat jest przecitniakiem, jednym z nas, moe nawet ma co na sumieniu. Niechlubny epizod z przeszoci, odpowiednio wyeksponowany, moe sta si nawet kart przetargow w starciu z supermanem, ktrego doskonao staje si poprzez to cakowicie nienaturalna.
W kampanii, podczas ktrej trwa zacita walka specjalistw od marketingu politycznego, wszystkie chwyty s dozwolone. Jeli kogo oburza ta militarna retoryka, mona uy sownictwa... teatralnego. W kocu na scenie politycznej graj przecie aktorzy, ktrzy w swoistym spektaklu zabiegaj o poparcie widzw, a tym samym o zdobycie wadzy. W tym wycigu warto jednak sucha doradcw. Inaczej moe si bowiem skoczy tak, jak w 2000 roku, kiedy negatywna kampania Mariana Krzaklewskiego, zamiast przysporzy mu zwolennikw, obrcia si przeciwko niemu. C z tego, skoro polscy politycy z rzadka stosuj si do rad marketingowcw i samowolnie naruszaj reguy swojej kampanii.
To wanie gwnie z myl o nich powstaa ksika Cwaliny i Falkowskiego. Ale sign po ni mog te ci, ktrzy nie zajmuj si zawodowo polityk, za to wiadomie lub nie poddaj si manipulacjom. Tym bardziej e ju po wakacjach czeka nas prawdziwy maraton wyborczy.
Czytelny ukad, zrozumiay i sprawnie poprowadzony wywd logiczny, a do tego liczne tabele i wykresy, to niewtpliwe plusy tej publikacji. Wybrednego czytelnika, a takim niestety jestem, razi moe jedynie jej zbyt nadmierna „amerykanizacja”. Relatywnie mao przykadw autorzy przytaczaj z rodzimego podwrka, za to a roi si od odniesie do wyborw w USA. Jedynym, ale tylko czciowym, wytumaczeniem jest to, i polska demokracja dopiero raczkuje. Co za tym idzie, trudno jeszcze zbada systematyczno pewnych zachowa wyborczych Polakw. Jak sugeruj autorzy, podanie ciek rozwoju demokracji amerykaskiej i zachodnioeuropejskiej wydaje si jednak nieuniknione.
(karma)
Wojciech Cwalina, Andrzej Falkowski, Marketing polityczny. Perspektywa psychologiczna, gdaskie wydawnictwo psychologiczne, Gdask 2005, seria: Psychologia Polityczna.
)
Krtka gramatyka jzyka angielskiego z wiczeniami to nowa pozycja serii PONS, ktra prbuje w sposb zwizy objania istotne zagadnienia gramatyczne jzyka angielskiego. Ksika adresowana jest do dorosego odbiorcy, chccego powtrzy czy te usystematyzowa pewien zakres wiedzy z gramatyki, przygotowujc si np. do matury, egzaminu z lektoratu lub do certyfikatu.
Podrcznik skada si z czternastu rozdziaw, zbudowanych wedug tego samego schematu: najpierw teoretyczne omwienie poszczeglnego problemu, a potem wiczenia. Na kocu ksiki podano klucz do wicze. Autorzy zamieszczaj te bardzo przydatny sowniczek angielskich terminw i poj gramatycznych. Dodatkow zalet ksiki jest to, e objania ona rnice midzy angielskim brytyjskim i amerykaskim. Kompendium przeznaczono do samodzielnej nauki, dlatego te wane jest, e wszelkie wyjanienia i definicje podano po polsku. Co wicej: wszystkie przykady ilustrujce uycie rnych form gramatycznych tumaczone s na jzyk polski. Ksika ma wygodny format, mieci si w doni, jest lekka, mona zatem z niej z atwoci korzysta nie tylko przy biurku, ale w pocigu, samolocie, na play lub w ku. Wprowadzono szereg udogodnie, ktre uatwiaj posugiwanie si ni. Wytuszczono np. nie tylko kluczowe hasa w spisie treci na pocztku ksiki, co umoliwia szybkie znalezienie interesujcej nas kwestii, ale take istotne dla danego zagadnienia formy bd wyraenia, ktre dziki temu atwiej zapamita. Natomiast problemy, na ktre trzeba zwrci szczegln uwag, zostay oznaczone specjalnym symbolem.
Szkoda, e wydawcy nie oznaczyli poziomu zaawansowania jzyka, ktremu odpowiada ta ksika, co uatwioby odbiorcy ocen jej przydatnoci. Ze wstpu dowiadujemy si jedynie, e „ksika przedstawia najwaniejsze zagadnienia gramatyki”, a to nie daje polskiemu odbiorcy adnej informacji na temat poziomu zaawansowania zawartego w niej materiau. Natomiast informacja podana na tylnej stronie okadki moe wrcz zmyli, gdy gosi: „opanujesz podstawy gramatyki”. Sowo „podstawy” kojarzy si z poziomem podstawowym, a materia tu zawarty wydaje si by na poziomie rednio zaawansowanym.
Poszczeglne zagadnienia gramatyczne potraktowane s zwile i czasami oglnikowo, raczej dla kogo, kto ju zetkn si z materiaem i chce odwiey lub utrwali swoj wiedz, a lakoniczno objanie moe czasami wprowadzi uczcego si w bd. Przykadem moe by uycie przyimkw miejsca at/in w zestawieniu z wyrazem hospital w zbyt wskim kontekcie, z pominiciem podkrelenia istoty jednoczesnego uycia przedimka okrelonego the. Zdarzaj si te do zawie przykady ilustrujce uycie prostych konstrukcji of: ulubiona ciotka mczyzny w jedwabnym garniturze (the favourite aunt of the man wearing a silk suit). Mona te napotka kontekst z lamusa: Kiedy piekem chleb, Julie zamiataa kuchni (While I was baking bread, Julie was sweeping the kitchen). Albo: Stephanie jest spawaczk (Stephanie is a welder).
Generalnie, uczc si, nie mona polega wycznie na tej lekturze, ale poniewa jest ona napisana po polsku i obejmuje do szeroki zakres gramatyki, warto poleci j jako pomoc dodatkow studentom grup lektoratowych lub te innym osobom dorosym uczcym si angielskiego, nie korzystajcym samodzielnie z wydawnictw anglojzycznych.
Iwona Filip
Darcy Bruce Berry, Donata Olejnik, Krtka gramatyka jzyka angielskiego z wiczeniami, Wydawnictwo LektorKlett, Pozna 2005, Seria: PONS.