)
W &8222;Alma Mater&8221; (stycze-marzec 2005), biuletynie lubelskiej AM, mona przeczyta ciekawy tekst o wspczynniku IF i punktacji KBN. W 1994 r. zaczto tworzy w Bibliotece Gwnej AM w Lublinie bibliograficzn baz danych. Bibliografia powstaje w oparciu o oryginalne materiay i kopie publikacji dostarczane codziennie do dziekanw lub Biblioteki oraz jest stale uzupeniana retrospektywnie. W 1997 w bazie publikacji rozszerzono zakres gromadzonych informacji o dane bibliometryczne: wskanik impact factor (wspczynnik wpywu) i punktacj KBN. Opcja generowania tabel z punktowanymi publikacjami wedug autorw lub jednostek jest pomocna dla oceny wewntrznej klinik i zakadw AM oraz ocen indywidualnych dziaalnoci naukowych poszczeglnych pracownikw.
W wiecie nauki w Polsce i za granic prowadzone s jednak liczne dyskusje na temat trafnoci ocen dorobku naukowego na podstawie stosowania kryterium IF. Przeciwnicy wskazuj na przypadki czsto wyszego IF czasopism o charakterze przegldowym od tych, ktre publikuj prace oryginalne. Podkrelaj rwnie nieporwnywalno dziedzin nauki oraz najwiksz przydatno IF do szacowania zjawisk w skali makro (kraj, dziedzina nauki), a mniejsz w przypadku instytucji (dla oceny dorobku indywidualnego zalecajc metody wielowskanikowe). Nie jest te uzasadnione wpisywanie w bazie danych wskanika IF czy punktacji KBN z lat 1992-2000 dla publikacji z lat 80., poniewa wartoci te wwczas nie obowizyway. Wiele dyskusji powstaje przy okazji punktowania rozdziaw oraz materiaw zjazdowych w publikowanych seryjnie wydawnictwach czy suplementach czasopism. Autorzy obszernych rozdziaw w polskich monografiach czuj si pokrzywdzeni wobec faktu otrzymania 3 punktw KBN, czyli tyle samo, ile dostaje rozdzia dwustronicowy. Do Biblioteki telefonuj rwnie uczeni z rnych orodkw w Polsce, upewniajc si, czy np. suplement &8222;Annales UMCS Sectio D Medicina&8221; ma 5 punktw KBN i od otrzymanej informacji uzaleniaj swoj decyzj uczestnictwa w konferencji, z ktrej materiay bd publikowane w tym suplemencie.
Pomimo wielu wad zastosowania wskanika IF, warto si mu lepiej przyjrze, gdy dziki tego typu metodom ilociowym uda si, by moe, podnie skuteczno prognozowania i prowadzenia polityki naukowej.
)
Bardzo ciekaw &8222;Rozmow miesica&8221; z Radosawem Kozyr, przedstawicielem doktorantw w senacie UG, zamieszcza &8222;Gazeta Uniwersytecka&8221; (pismo UG, kwiecie 2005). Rozmowa o tyle interesujca, e w dzisiejszych czasach rzeczywicie tytu magistra nie jest adnym wyrnikiem. Mona zaryzykowa stwierdzenie, e w ostatnim czasie szkolnictwo wysze w Polsce przeszo z etapu elitarnego do masowego. Wyrazem gbszego zainteresowania i kompetencji w danej dziedzinie moe by dopiero tytu doktora. Kozyra opowiada o nowym regulaminie studiw doktoranckich w UG, ktry mia si sta panaceum na bolczki, a waciwie niewiele zmieni. Nadal bowiem podstawowym problemem doktorantw w trybie stacjonarnym pozostaje kwestia materialna. Mog otrzymywa stypendia, ale nie na wszystkich wydziaach. rodowisko - czytamy - stoi na stanowisku, e aktywno doktorantw nie ogranicza si jedynie do pracy nad rozpraw. Przez 4 lata wykonuje si wiele dziaa na rzecz katedry czy instytutu. Stypendium jest w pewnym sensie wynagrodzeniem.
Doktoranci musz ponosi rwnie koszty wyjazdw naukowych, a w przeciwiestwie do studentw nie maj ulg na bilety. Problemem, ktry te nie zosta jeszcze rozwizany, pozostaj niebagatelne opaty za otwarcie przewodu. Natomiast to, co nowy regulamin zmieni, brzmi jak dawicy art, gdy dotyczy zwikszenia limitu ksiek do 15 pozycji i terminu korzystania z nich, wyduonego do 3 miesicy. W wielu krajach status doktoranta jest bliszy statusowi pracownika naukowego, co z oczywistych przyczyn sprzyja wyszej aktywnoci. Ponadto, dla wielu profesorw rodowisko doktorantw nadal mao znaczy. Nadzieja w strategii lizboskiej, ktra zakada wzrost konkurencyjnoci poprzez zwikszenie liczby pracownikw nauki. By moe szkoy wysze zostan odmodzone, a ich kadra bdzie miaa nowoczeniejsze spojrzenie.
)
Najnowszy &8222;Pryzmat&8221; (kwiecie 2005), pismo PWr., zamieszcza artyku Ksztacenie - produkt markowy, opisujcy studia jako towar na konkurencyjnym rynku. Nasze najwiksze i najbardziej prestiowe uczelnie zagroone s zmniejszaniem si liczby studentw. Nie wynika to jeszcze z niu demograficznego, ale ze zwikszajcej si oferty atrakcyjnych kierunkw studiw. Jednak prawdziw obaw powinien budzi fakt, e alternatyw dla maturzystw staj si zachodnie uniwersytety, zwaszcza techniczne. Pokusa jest tym wiksza, e po naszym wejciu do UE studenci mog korzysta z szeregu przywilejw socjalnych, ktre zmniejszaj koszty studiw za granic. Przedstawiciele zachodnich uczelni ju przyjedaj do Polski i prowadz nabr. W takich warunkach, co trafnie okrela autor tekstu, wygrywaj ci, ktrzy s w stanie zaoferowa najlepszy produkt.
By moe jakim rozwizaniem dla Polski byoby przyjcie jednego z postulatw Deklaracji Boloskiej, jakim jest system ksztacenia opartego na dwch gwnych etapach: zawodowym (licencjat, inynier) i magisterium. Trzeci poziom stanowiyby studia doktoranckie. Zasadniczym problemem jest jednak brak jasno okrelonej koncepcji ksztacenia, zarwno I stopnia (studia zawodowe?), jak i II stopnia (przygotowanie do pracy twrczej?).
Magorzata Paweczyk
)
Sporo miejsca w &8222;Sprawach Nauki&8221; (nr 6-7/2005) powicono wspdziaaniu rodowisk naukowego i gospodarczego. Ta wsppraca nie wyglda dobrze, co potwierdzaj m.in. wypowiedzi naukowcw spisane w sondzie redakcyjnej: Polski wiat nauki jest zafascynowany aur wielkich osigni &8222;czystej&8221; nauki i uwaa, e mamy czy powinnimy mie tu duy udzia. Spraw, skd wzi pienidze na tego typu obecnie kosztowne badania, zostawia w gestii budetu pastwa - mwi prof. Ryszard Ciach, prezes Fundacji Rozwoju Nauk Materiaowych. Andrzej Klimek w artykule Zesp do wzicia pisze, e mimo rozwoju gospodarki, mitem jest finansowanie przez ni prac badawczych i wdraanie osigni polskich wynalazcw. Myl, e tak naprawd takiego mitu w ogle nie ma - mona co najwyej powiedzie, e mamy marzenia nie do spenienia.
W innym artykule pisma Maria Nowina wprawdzie pisze o Narodowej Strategii Innowacji, ktrej opracowanie rozpocznie si w 2006 roku. Wrd jej zaoe ma by &8222;stworzenie systemu bodcw, zachcajcych przedsibiorcw do wikszego angaowania si w dziaalno b+r. Ale ju tak u nas jest, e strategie zakadaj swoje, a rzd robi swoje (tak byo np. z postulatami zwikszenia nakadw rzdowych na nauk, ktre zostay ostatecznie jeszcze bardziej obcite). Bez zbdnej ekscytacji podchodz wic do kolejnego planu x-letniego.
Ale wracajc do artykuu Andrzeja Klimka - opisuje on perypetie mgr. in. Wadysawa Polechoskiego, ktry kieruje Zespoem Fizycznych Metod Ochrony rodowiska PAN w Zabrzu. To nic, e opracowane przez ten zesp metody stanowi &8222;novum w skali wiatowej&8221;, to nic, e zastosowanie ich spowodowaoby znaczne obnienie kosztw utrzymania firm i odprowadzanych do rodowiska zanieczyszcze. Albo brak pienidzy na wdraanie tych rozwiza, albo &8222;nikt nie chce ryzykowa w najmniejszym stopniu bada o niepewnym wyniku i woli kupowa gotowe rozwizania za granic&8221;. I tak to jest ze wspprac nauki i gospodarki w Polsce...
JZJ
)
Marcin Rewerenda, redaktor naczelny dwumiesicznika &8222;LAB&8221;, w numerze 3/05 proponuje czytelnikom zastanowienie si, jaki jest prawdziwy wizerunek polskiej konferencji. Prowokuje, stawiajc cztery tezy: A) To przykurzona, nobliwa staruszka, bez perspektyw. B) To hoa turystka lekko traktujca sprawy wiedzy i nauki. C) To dobra businesswoman. D) To dobre forum dla gwiazd, w ten sposb realizujcych swoje potrzeby popularnoci. Uwaa, e w kadym wizerunku jest troch prawdy.
Ten numer &8222;LAB&8221;, w zwizku z zakoczeniem wiosennego sezonu konferencyjnego, zawiera obszerny dzia z omwieniami tego typu imprez. Opisano m.in. III Polsko-Sowacko-Czesk Konferencj Analityki Hutniczej. Gwnym jej organizatorem byo Laboratorium Analiz Chemicznych Instytutu Metalurgii elaza w Gliwicach. Referaty i dyskusje dotyczyy kontroli jakoci w laboratorium chemicznym w odniesieniu do wymaga Unii Europejskiej i jednostek certyfikujcych, bada midzylaboratoryjnych oraz walidacji metod analitycznych, analizy pierwiastkw ladowych i szkodliwych zanieczyszcze, akredytacji i certyfikatw nadawanych laboratoriom badawczym oraz nowoczesnej aparatury, metod i technik analitycznych.
W tym numerze znajdziemy take rozstrzygnicie konkursu Laborant Roku 2005. Krysztaow Kolb otrzymaa pani Teresa Terebus z Pracowni Spektrometrii i Bada Strukturalnych Zakadu Analitycznego Orodka Badawczo-Rozwojowego Przemysu Rafineryjnego w Pocku. Uroczysto wrczenia nagrody odbya si we Wadysawowie i rozpocza XI Sympozjum Klubu Polskich Laboratoriw Badawczych. Laureatka zostaa doceniona za wysokie kwalifikacje, wszechstronno, rzetelno, pomysowo i twrcze podejcie do realizowanych zada. Wysoko oceniali j technolodzy i licencjodawcy.
JZJ
)
Otrzymalimy nowy zeszyt kwartalnika &8222;Zagadnienia Naukoznawstwa&8221; (1/2005), w ktrym dominuj materiay z konferencji &8222;Naukometria: za i przeciw stosowaniu metod ilociowych w naukoznawstwie i polityce naukowej&8221;.
Wanda Pindlowa referuje tematy, jakie poruszono na konferencji bibliometrycznej w Jlich. Andrzej Kajetan Wrblewski przedstawia pozycj nauki polskiej i jej dziedzin w rankingach bibliometrycznych. Wkad Polski do nauki wiatowej, mierzony liczb publikacji, wynosi 1,17 proc. i od 1997 r. ronie. 1,4 proc. publikacji naukowych na wiecie ma autorw lub wspautorw z Polski. W roku 2003 Polska bya na 19. miejscu w wiatowym rankingu pod wzgldem liczby publikacji. Nasze najmocniejsze dziedziny to: fizyka, matematyka, chemia, materiaoznawstwo i astronomia. Nauki biomedyczne s na pocztku trzeciej dziesitki. le wypadaj nauki inynierskie i informatyka. W humanistyce najlepiej stoi historia, najgorzej pedagogika (na poziomie najsabszych krajw trzeciego wiata). Cytowalno polskich publikacji wynosi 70 proc. redniej wiatowej i ronie. Najlepsze s nauki cise, inynieryjne, medycyna kliniczna.
Grayna Niedbalska przedstawia badania statystyczne nauki i techniki prowadzone przez GUS. Su one do konstruowania wskanikw naukowo-technicznych (zapotrzebowanie na nie ronie). GUS interesuje si gwnie dziaalnoci B+R i innowacjami. Wskaniki su celom polityki naukowo-technicznej i porwnaniom midzynarodowym.
Problematyk iloci i jakoci produkcji naukowej porusza Marta Skalska-Zlat. Grzegorz Racki opisuje cytowania z polskich czasopism geologicznych.
Barbara Stefaniak dowodzi, e &8222;wartoci liczbowe IF badanych czasopism nie mog by uznane ani za miar ich wpywu na rozwj poszczeglnych dyscyplin, ani za miar ich wpywu na inne czasopisma. Najwikszy natomiast wpyw wydaj si mie na autorw bdcych pod presj oceny i wydawcw czasopism pod presj zysku&8221;.
(fig)
)
Nowy zeszyt &8222;Kwartalnika Historii Nauki i Techniki&8221; (1/2005) otwiera obszerna autobiografia Zofii Kielan-Jaworowskiej, paleontologa. Autorka opowiada o swojej rodzinie, dziecistwie spdzonym w Lublinie i Warszawie, studiach w Uniwersytecie Warszawskim, wyprawach do Mongolii, kierowaniu Zakadem Paleozoologii PAN, pracy w Paryu i Oslo, ksikach dotyczcych najstarszych ssakw.
Dalej Jarosaw Cabaj opisuje midzyzaborowe zjazdy polskich uczonych w latach 1869-1914, wane forum wsppracy i wymiany myli naukowej ponad kordonami. Tomasz Mrz opowiada o staraniach filozofa Wincentego Lutosawskiego, badacza Platona, o katedr filozofii UJ w roku 1891. Kreli przy okazji atmosfer uczelni przy kocu XIX wieku, sytuacj filozofii i teologii w UJ, pokazuje sylwetki Stefana Pawlickiego (ktry ostatecznie otrzyma katedr), Maurycego Straszewskiego i samego Lutosawskiego. Ten, nie dostawszy zatrudnienia w UJ, tua si po Ameryce i Europie, zajmowa dziaalnoci spoeczn, propagowaniem mesjanizmu. Nie stworzy szkoy naukowej, a uczelnia stracia oryginalnego wykadowc i badacza.
O Feliksie Konecznym i jego drodze do kariery akademickiej traktuje artyku Piotra Biliskiego (o autorze pisa w poprzednim numerze &8222;FA&8221; Marek Wroski). W &8222;Kwartalniku&8221; znajdziemy take tekst trojga autorw o Wacawie Moszyskim, teoretyku maszyn. By on autorem prac na temat tolerancji i pasowa, norm dotyczcych konstrukcji i rysunku, bada wytrzymao zmczeniow, napisa podrcznik o elementach maszyn. T wanie ksik zajmuj si autorzy rozprawy.
(fig)