Eksperymentalna rekrutacja

Miało być tak pięknie - jednakowe standardy oceny w całym kraju, równe szanse podczas rekrutacji na studia, mniej stresu, bo brak dodatkowych egzaminów wstępnych, tylko matura... „Nowa matura”, jak ją dumnie nazwano, bo przecież, co nowe, to lepsze, to doskonalsze. Tylko podziwiać. A tu, zamiast podziwu, przerażenie licealistów, których już nazwano „królikami maturalnymi”, panika wśród nauczycieli i chaos w szkołach. Chyba nikt nie zdawał sobie sprawy, ile niedoskonałości nowego programu może się ujawnić podczas jego pierwszej realizacji. Czy uda się z tej idei w końcu zrobić formę?

Maturalne eksperymenty

Jeszcze przez rok organizowane będą zarówno egzaminy dojrzałości na starych zasadach (dla absolwentów techników uzupełniających, którzy do nowej matury podejdą dopiero w 2007 roku), jak i nowe egzaminy maturalne (dla absolwentów pozostałych typów szkół średnich). Nastroje związane z tym podziałem są różne: jedni cieszą się, że zdają egzamin dojrzałości na starych, dobrze znanych zasadach, drudzy są zadowoleni, że nie będą musieli podchodzić do dodatkowych egzaminów na studia i ominą ich ustne egzaminy z polskiego, drobiazgowo sprawdzające wiedzę z historii i teorii literatury. „Nowomaturzyści” od września (teoretycznie, bo znałam osoby, które prezentacji nie miały jeszcze w marcu) przygotowywali wypowiedź na wybrany temat (studenci i dorabiający nauczyciele mieli przy tym sporo pracy i niemały zarobek). Egzaminy wewnętrzne z języka polskiego wypadły naprawdę dobrze, ale w przyszłym roku mogą być trudniejsze, ponieważ ministerstwo zapowiedziało zwiększenie roli rozmowy maturzysty z egzaminatorem na temat prezentacji. To ma ukrócić pisanie prezentacji przez osoby trzecie. Rozważa się także zwiększenie wpływu obserwatora spoza szkoły na ocenę prezentacji.

Już w ubiegłym roku uczniowie mogli przystąpić do matury na nowych zasadach, ale dopiero po tegorocznych egzaminach można wskazać plusy i minusy nowego systemu: - Nowa matura nie jest idealna i marzę, by doszło do udoskonalenia tej formy - mówi prof. Anna Pajdzińska, która od września 2005 roku pełni funkcję prorektora UMCS ds. studenckich, a w tegorocznej rekrutacji brała udział jeszcze jako prodziekan ds. dydaktycznych i pomocy materialnej dla studentów Wydziału Humanistycznego. - Jej mocne strony to sprawdzanie umiejętności praktycznych, a nie wiedzy encyklopedycznej. Wielu ludziom umiejętność pisania wypracowań nie będzie w przyszłości potrzebna, za to przyda się umiejętność czytania ze zrozumieniem. Z drugiej strony, nowa matura nie daje osobom wybitnym możliwości wykazania się zdolnościami. W nowych egzaminach maturalnych powinny się znaleźć dodatkowe zadania wymagające większej kreatywności i błyśnięcia erudycją. Ale powinna być też możliwość przyznawania punktów ujemnych za kompletne bzdury, które uczniowie wypisują.

Od końca kwietnia prasa coraz opisywała nowe „skandale maturalne”: a to zginęły prace, to znów zawiódł system komputerowy i jednym naliczono za mało, innym za dużo punktów, albo też brakowało zestawów testów na egzaminach z języka angielskiego. Ten ostatni problem pewnie akurat nie zmartwił zbyt wielu maturzystów, bo testy zaczęły się powtarzać i uczniowie zdający innego dnia lub nawet w innej szkole czatowali na wychodzących z egzaminu i spisywali tematy zadań. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna na swoich stronach internetowych tłumaczy: „Egzamin ma formę rozmowy ucznia z egzaminatorem, a każda rozmowa, nawet na znany temat, jest nieprzewidywalna w swoim przebiegu. Dlatego nawet ujawnienie tematów nie ma większego wpływu na przebieg i możliwość obiektywnej oceny egzaminu”.

Wiele pretensji o organizację tegorocznych egzaminów mieli także prowadzący maturę nauczyciele - pracowali całymi dniami, sypiali po kilka godzin i jeszcze musieli prowadzić lekcje w młodszych klasach. A do tego wielu z nich nie dostało pieniędzy za godziny spędzone w komisjach egzaminacyjnych. Problem ten dotąd nie został rozwiązany i w przyszłym roku sytuacja pewnie się powtórzy.

Wszyscy, zarówno uczniowie, jak i nauczyciele, mówili, że matury w tym roku trwały za długo - zaczęły się już 18 kwietnia, a na wyniki trzeba było czekać nieraz do połowy czerwca. W przyszłym roku egzaminy ustne będą się odbywać w maju, równolegle z pisemnymi.

Po maturze okazało się, że niemal dwa razy tyle osób, co w zeszłym roku, nie zdało tegorocznych egzaminów. Wśród „nowomaturzystów” było ich ponad 48 tysięcy, a starej matury nie zdało 45 tysięcy. W zeszłym roku takich nieszczęśliwców było ogółem 50 tysięcy. W końcu poważnie potraktowano sprawę ściągania - około 600 prac odrzucono z powodu nieuczciwości maturzystów. Poziom matury obniżyły licea profilowane, w których był największy procent niezdanych matur. Najgorzej we wszystkich szkołach poszła matematyka, która jeszcze jest przedmiotem „do wyboru”, ale w Strategię Rozwoju Edukacji na lata 2007-13 już wpisano dodanie matematyki do przedmiotów obowiązkowych na maturze (egzamin z matematyki prowadzony ma być, jak to nazwano, w zakresie „kompetencji kluczowych” - rozumienia i stosowania podstawowych pojęć matematycznych, logiki itp.).

Skrzywdzeni kandydaci?

Jeszcze nie zapomnieliśmy o kłopotach z egzaminami maturalnymi, a już pojawiły się problemy z rekrutacją na studia. Narzekali zarówno „nowomaturzyści”, jak i absolwenci ze starą maturą. Obie grupy znajdowały powody, by czuć niezadowolenie ze swojego losu. Absolwenci ze starą maturą skarżyli się, że są niesprawiedliwie traktowani, bo muszą zdawać dodatkowe, trudniejsze nawet od nowej matury, egzaminy. Kandydaci z nową maturą czuli się pokrzywdzeni, gdy „staromaturzystów” przyjmowano na podstawie świadectw dojrzałości, które, ich zdaniem, miały mniejszą wartość od nowych dyplomów. Raz jedni krzyczeli, że mieli trudniej, raz drudzy. I rzeczywiście, często w zależności od uczelni i kierunku studiów, łatwiej mieli albo absolwenci ze starą maturą, albo z nową. Kandydaci, którzy próbowali dostać się na studia w Uniwersytecie Gdańskim protestowali, ponieważ przyjmowano wszystkich na podstawie konkursu świadectw. Słabe wyniki z historii i języka polskiego na tegorocznej maturze sprawiły, że na niektóre kierunki dostało się więcej „staromaturzystów” niż kandydatów, którzy zdawali nową maturę. Tylko w uchwale UJ przewidziano te problemy - obliczono, jaki procent absolwentów z nową i starą maturą bierze udział w rekrutacji i proporcjonalnie podzielono miejsca na studiach.

Niektóre uczelnie, na przykład SGH, podczas rekrutacji brały pod uwagę punkty z historii lub geografii uzyskane na nowej maturze i traktowały te przedmioty równorzędnie. Ale nowa matura z historii w skali kraju wypadła o wiele słabiej niż egzamin z geografii. Maturzyści, którzy zdawali geografię mieli więc większe szanse na dostanie się na studia, bo łatwiej im przyszło uzyskanie większej liczby punktów. Egzaminy miały być na tym samym poziomie, ale jak porównać poziom trudności zupełnie różnych przedmiotów? Wyjściem byłoby uwzględnianie podczas procesu rekrutacyjnego średniej krajowej wyników maturalnych.

Miesiące niepewności

Problemy „nowomaturzystów” wiązały się również z późnym ogłoszeniem wyników matur i terminem rozdania świadectw. Absolwenci liceów i liceów profilowanych dostali bardzo mało czasu po maturze na spokojne przygotowania do egzaminów na studia, które w tym roku jeszcze odbywały się w wielu szkołach wyższych. Kłopoty ze złożeniem dokumentów potrzebnych w procesie rekrutacyjnym mieli maturzyści, którym błędnie wypisano świadectwo maturalne lub nieprawidłowo zliczono punkty. Mało było również czasu na rozpatrzenie odwołań, których w tym roku bardzo dużo wpłynęło do komisji rekrutacyjnej. Minister Sawicki zapowiada, że będzie namawiał rektorów szkół wyższych do przeprowadzania rekrutacji we wrześniu.

- To jest nierealne! - komentuje zapowiedzi ministra prof. Anna Pajdzińska. - Procesu rekrutacyjnego nie da się przeprowadzić w jeden miesiąc. W naszej uczelni rekrutacja trwa dużo dłużej. Wciąż uaktualniane są listy przyjętych na studia, bo zwalniają się miejsca na niektórych kierunkach.

Rekrutacja przedłuża się też, ponieważ maturzyści mogli starać się o przyjęcie na dowolną liczbę kierunków. Wybór ograniczały najwyżej względy materialne, bo nie wszystkich stać na dokonanie kilku czy kilkunastu opłat rekrutacyjnych. Niektórzy maturzyści dostali się na kilka kierunków i teraz, po wybraniu jednego, rezygnują z innych, zwalniając miejsca. W tym roku z niektórych kierunków zrezygnowało nawet kilkadziesiąt osób. To wcześniej się nie zdarzało.

Po długim oczekiwaniu na wyniki matury zewnętrznej, rekrutacja wrześniowa byłaby kolejnym okresem trwania w zawieszeniu i stresie. Dotąd ci, którzy nie dostali się na studia w lipcu, mogli jeszcze przez sierpień i wrzesień szukać szkoły, w której kontynuowaliby naukę. A w przypadku rekrutacji wrześniowej brakowałoby już na to czasu, bo w październiku zaczyna się w uczelniach nowy rok akademicki.

Problemy z dostaniem się na studia mają także osoby, które nowej matury nie zdały w pierwszym terminie - poprawki przewidziano dopiero na styczeń lub czerwiec. To stracony rok również dla tych, którzy zdali maturę słabo i chcą poprawić wyniki, by zwiększyć swoje szanse w dostaniu się na studia. Oni również muszą czekać do stycznia lub czerwca. A drugi raz do matury przystąpić chce naprawdę dużo osób, dlatego ministerstwo zastanawia się nad wprowadzeniem w przyszłości opłat za takie sesje poprawkowe. Początkowo zapowiadano, że maturę będzie można poprawiać w dziesięciu kolejnych sesjach, czyli przez pięć lat. Z powodu wysokich kosztów, zrezygnowano jednak z sesji zimowej.

Kiedy zmiany?

Choć wiele problemów ujawniło się w tym roku i już wiadomo, że nie znikną same, nie można ich wyeliminować w prosty sposób w przyszłorocznej rekrutacji. Senat uczelni musi podać do wiadomości publicznej uchwałę do końca maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy. W tej uchwale oczywiście znajdują się zasady rekrutacji na studia. Bardzo trudno więc wyeliminować błędy, które ujawniły się podczas tegorocznej rekrutacji wcześniej niż za dwa lata. Uczelnie jednak już teraz rozważają możliwość dodania do uchwał aneksów modyfikujących zasady rekrutacji.

W tym roku wiele szkół miało problemy z wywiązaniem się z obowiązku upublicznienia przyszłorocznych zasad rekrutacji do końca maja. Mimo opracowania uchwały, były kłopoty z zatwierdzeniem jej przez ministra. Uczelniom trudno zrezygnować z prowadzenia własnej rekrutacji i osobistego przeegzaminowania kandydata na studia. W myśl nowej ustawy o szkolnictwie wyższym „podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego”. Uczelnia może przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne w przypadku konieczności sprawdzenia wiedzy lub umiejętności niesprawdzalnych w trybie egzaminu maturalnego. Na to jednak musi wyrazić zgodę minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego. Dodatkowe egzaminy sprawdzające predyspozycje do studiów mogą więc być prowadzone na przykład na kierunki artystyczne. Podczas rekrutacji na inne kierunki już w tym roku stosowano tak zwane testy umiejętności studiowania.

Tak wczesne opracowywanie zasad rekrutacji na studia ma sens w świetle obowiązku określenia przez maturzystów listy przedmiotów zdawanych na maturze do końca września, czyli już dziesięć miesięcy przed rekrutacją na studia. Na szczęście, te deklaracje można zmienić, ale nie później niż dwa miesiące przed początkiem egzaminów. Dotąd wybór przedmiotów maturalnych nie był aż tak istotny, teraz musi być starannie przemyślany: maturzyści powinni wybrać przedmioty i poziomy zdawania egzaminów wymagane na kierunku, na który chcą się dostać. Egzaminy na nowej maturze nie ograniczają się więc już do trzech, czterech przedmiotów, jak to było dotychczas. - By zwiększyć swoje szanse na dostanie się na akademię medyczną, będę musiała na maturze zdawać pięć przedmiotów: język polski, język obcy, chemię, biologię i fizykę - mówi Aleksandra Zdunek, która w 2006 roku będzie zdawała maturę w nowym systemie. - Najlepiej zdać wszystkie na poziomie rozszerzonym, łącznie z fizyką, która dotąd na egzaminach wstępnych w akademiach była najłatwiejsza.

Choć w tym roku niewielu uczniów wybrało dodatkowe przedmioty na maturze, liczba tych ambitnych będzie rosnąć. W końcu to zwiększenie szansy na wymarzone studia.

Ten rok był rokiem eksperymentu, trudno jednak powiedzieć, jak długo system nowej matury będzie jeszcze udoskonalany. Miejmy nadzieję, że niedługo, bo, niestety, najbardziej na tych doświadczeniach cierpią maturzyści.

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną