)
Czerwcowy numer „ycia Uniwersyteckiego”, pisma UAM w Poznaniu, zamieszcza artyku opisujcy dziaanie i zasady programu MOST, czyli polskiego programu mobilnoci dla studentw. W ramach tego programu studenci mog przez semestr lub dwa studiowa w innej polskiej uczelni. Warunkiem jest odpowiednia rednia, ukoczone trzy semestry w macierzystej uczelni i pozytywna opinia dziekana. Uczelnie uczestniczce w programie zgaszaj do Akademickich Komisji Akredytacyjnych liczb miejsc na poszczeglnych kierunkach, na ktre mog przyj studentw. Komisje umieszczaj te informacje na stronach internetowych www.uka.amu.edu.pl. Zainteresowani mog skada wnioski dwa razy w roku, do 15 maja na semestr zimowy i do 15 listopada na semestr letni. Kierunek studiw wybrany przez studenta powinien by taki sam, jak w macierzystej uczelni lub pokrewny. Studenci czsto wybieraj taki kierunek, ktrego nie mog studiowa w swojej uczelni.
Najbardziej zachcajcy w programie MOST wydaje si indywidualny tok studiw. Student sam ukada sobie plan zaj w zalenoci od zainteresowa. Moliwy jest dobr zaj z piciu lat, czyli studia maj charakter interdyscyplinarny. Korzystne jest te poczenie programu z praktykami, np. w teatrze czy wydawnictwie. W swoich oglnych zaoeniach MOST nawizuje do europejskiego systemu ksztacenia w ramach programu SOKRATES, daje studentom moliwo kierowania wasn drog edukacyjn, ale te okazj do poznania nowego miasta i ludzi.
)
Nie da si ukry, e sowo „fizyka”, ze wzgldu na sposb jej nauczania w szkole, u wikszoci osb budzi raczej negatywne skojarzenia. Najnowszy numer „Konspektu” (2/2005), pisma Akademii Pedagogicznej w Krakowie, ktry w caoci powicony jest tej dziedzinie nauki, prbuje uzmysowi nam prawd waciwie oczywist, aczkolwiek chtnie zapominan, e brak sukcesw w fizyce i innych naukach cisych cofnby nas do „epoki kamienia upanego”. Pismo przypomina, e w zwizku z setn rocznic opublikowania teorii wzgldnoci Einsteina, rok 2005 zosta ogoszony przez ONZ wiatowym Rokiem Fizyki. Nie robi to jednak specjalnego wraenia na uczniach, ktrzy skar si, e fizyka jest zbyt trudna. Pedagodzy dopowiadaj, e to najbardziej nielubiany przedmiot, a urzdnicy odpowiedzialni za budety szk i wyszych uczelni ualaj si, e jest zbyt kosztowna, w zwizku z czym zmniejszaj liczb godzin w szkolnych programach i debatuj nad zlikwidowaniem tego kierunku ksztacenia.
Kalkulacja jest prosta, zamiast jednego fizyka mona wyksztaci kilku humanistw. Ale, jak czytamy w nastpnym artykule Kogo i po co chcemy ksztaci..., na fizyce ksztaci si wanie humanistw. Autor tekstu uwaa, e tak zwane nauki cise s produktem postawy intelektualnej i moralnej czowieka, zarwno wobec Przyrody, jak i wobec siebie samego. I jako takie, nauki te dotycz spraw ludzi, ich twrczoci, postaw, pogldw, rl spoecznych itp. Zatem, nawet jeli to trudne do zaakceptowania, fizyka wraz z innymi naukami przyrodniczymi jest w swej istocie humanistyczna.
)
Co wpywa na formowanie si opinii spoecznej? Jak przewidzie zachowanie tumu lub wyniki wyborw? Odpowiedzi na tego typu pytania, o czym informuje nas „Miesicznik Politechniki Warszawskiej” (lipiec 2005), szukaj rwnie fizycy. Socjofizyka jest now, interdyscyplinarn specjalnoci, czc dwie dziedziny nauki: socjologi i fizyk. Polscy fizycy, jako jedni z pierwszych, zainteresowali si zastosowaniami modeli i metod opracowanych do analizy ukadw fizycznych w naukach spoecznych. Dziki symulacjom komputerowym fizycy mog wyliczy efekt wpywu spoecznego na danego osobnika, jeli znane s pogldy jego „ssiada” i wielko ich autorytetu. Teoria wpywu spoecznego zostaa rwnie wykorzystana do opisu powstania dyktatury. Dziki fizyce statystycznej mona wyznaczy krytyczn wielko siy lidera, powyej ktrej liczba jego zwolennikw wzrasta w sposb skokowy i caa grupa spoeczna przyjmuje jego pogld. Kiedy prof. Hoyst, kierujcy Pracowni Dynamiki Nieliniowej Ukadw Zoonych na Wydziale Fizyki PW, pokaza t symulacj w Niemczech, powiedziano mu, e jest to dokadna sytuacja, ktra zdarzya si w Republice Weimarskiej, gdzie by silny lider - Hitler. Niektre modele socjofizyki ju s wykorzystywane przy interpretacji wynikw wyborw, a w przyszoci mog mie zastosowanie do opracowania strategii partii politycznych. Osignicia socjofizyki mona te wykorzysta do zapewnienia bezpieczestwa Internetu lub zapobiegania epidemii wrd ludzi. Operatorzy sieci telekomunikacyjnych mog by zainteresowani liczb wzajemnych kontaktw w jakiej spoecznoci, a ludzie zajmujcy si problemami modziey - struktur gangw. Polskie Towarzystwo Fizyczne utworzyo ju sekcj „Fizyka w Ekonomii i Naukach Spoecznych”.
Magorzata Paweczyk
)
W ostatnim numerze pisma „LAB” (4/2005) znajdziemy opis bada zawartoci wybranych pierwiastkw w rnych odmianach saaty. Badania przeprowadzili pracownicy Instytutu Chemii Oglnej i Ekologicznej Politechniki dzkiej. Przebadano kupion w dzkich zieleniakach i hipermarketach saat gowiast masow, karbowan zielon, karbowan czerwon, skandynawsk i lodow. Okazao si, e licie zewntrzne saat gromadz gwnie pierwiastki toksyczne, takie jak: rt, glin, bar. W liciach wewntrznych dominuj pierwiastki niezbdne do ycia czowieka: mied, fosfor i cynk. Siarka, mangan i nikiel rozoone s w miar rwnomiernie. Stenie poszczeglnych pierwiastkw nie przekraczao norm, ale rtci najwicej znaleziono w czerwonej saacie karbowanej, a glinu w saatach karbowanych zielonej i czerwonej (wiadczy to o zakwaszeniu gleby, na ktrej byy hodowane). Wyniki bada wskazuj, e przed jedzeniem naley usun zewntrzne licie saaty, w ktrych jest najwicej szkodliwych pierwiastkw.
Inny artyku powicono teksturze ywnoci, ktra, mimo e jest najmniej poznan cech, jest uwaana za jeden z podstawowych czynnikw jakociowych poywienia (obok wygldu, smaku i waciwoci odywczych). Podczas jedzenia waciwoci tekstury postrzegane s za pomoc ust i jzyka, trudno jednak obiektywnie je okreli, a nazewnictwo odbieranych cech ywnoci jest bardzo nieprecyzyjne. Nie ma jeszcze idealnego urzdzenia czy systemu do pomiaru tekstury. Prbowano skonstruowa urzdzenie naladujce proces ucia, ale przy takim mechanizmie nieznane s fizyczne zamienniki pomiarw. Do bada prawie wycznie uywane s wic metody empiryczne, ktre jednak te maj liczne wady. Nauk, zajmujc si tym, jak ludzie postrzegaj tekstur ywnoci i tworzc naukowe podstawy percepcji sensorycznej, jest psychoreologia.
JZJ
)
Klonowanie rzeczywistoci. Jak rodki masowego przekazu manipuluj nauk - to tytu artykuu Bohdana Jaowieckiego w najnowszym zeszycie kwartalnika „Zagadnienia Naukoznawstwa” (2/05). „Media chtnie korzystaj z dorobku nauki, ale odkrycia, teksty naukowe i samych uczonych wykorzystuj w sposb zgodny z wasn logik funkcjonowania” - pisze autor. Innymi sowy: manipuluj uczonymi, wynikami bada, udaj naukow metod tworzc rankingi. Niezaleno rodkw przekazu jest mitem. S one uzalenione od reklamodawcw, wadzy, pogldw grup nacisku, wynikw ogldalnoci i poczytnoci. Media, wielokrotnie powtarzajc pewne wiadomoci, klonuj rzeczywisto, a uywany jest do tego autorytet nauki - pisze prof. Jaowiecki.
Bywa, e dziennikarz podpiera si nazwiskiem uczonego i nazw instytucji naukowej dla uzasadnienia swojej tezy (pisa o tym kiedy zabawnie Umberto Eco). Uczeni s omieszani, wkada im si w usta banay i gupstwa. Z drugiej strony, niektrzy naukowcy godz si na wspprac z mediami na kadych warunkach, byle tylko zaistnie na ekranie. Nauka staje si oparciem dla mediw, lecz nie daje wiata ni wiedzy.
Media dowolnie manipuluj wynikami sonday, tworzc nieuprawnione interpretacje. Zmasowane publikowanie sonday to take klonowanie rzeczywistoci.
Piszc o upowszechnianiu oszustw naukowych, autor podaje stare przykady zimnej fuzji i pamici wody. Szkoda, e nie odwouje si do przykadw z naszego podwrka.
Media pasoytuj na nauce - powiada prof. Jaowiecki. Czy jednak daoby si znale tak sfer aktywnoci spoecznej, na ktrej nie pasoytuj?
(fig)
)
„Sprawy Nauki” (VIII-IX 2005) po raz kolejny zajy si tematem Narodowego Planu Rozwoju. Tym razem opublikoway wyniki sondy „Jak powinien by tworzony krajowy plan rozwoju?” Okazuje si, e pomysw jest sporo. Zdaniem prof. Roberta Gazki, proces ten powinien przebiega jak w przypadku tworzenia ekspertyz: gwne cele formuuje rzd i powouje komisj ekspertw, ktra opracuje strategi realizacji celw. „Projekt planu przygotowany przez wicepremiera z picioma doradcami zawsze bdzie kaleki. Dopiero szykowany przez ekspertw, ktrzy nie s politykami, tylko specami w swojej dziedzinie, moe uwzgldni szersze spojrzenie na polsk rzeczywisto”. Podobnie na ten temat wypowiada si prof. Maciej ylicz z Midzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komrkowej, ktry nawouje do konsekwentnego wspomagania dobrej nauki przez najblisze 5 lat i dopiero wtedy tworzenia planu rozwoju budowanego wanie przez ekspertw, a nie politykw.
Swoje stanowiska w sprawie NPR przedstawiy na amach „Spraw Nauki” Polska Akademia Nauk i Krajowa Izba Gospodarcza. PAN zwraca uwag, e NPR nie zawiera adnej koncepcji wykorzystania nauki dla celw rozwoju kraju ani adnych pomysw wprowadzenia zmian, aby nauka staa si motorem rozwoju. KIG uwaa natomiast, e „we wstpnej wersji projekt ma gwnie charakter deklaratywny, czsto powtarzajc lub porzdkujc postulaty wielokrotnie ju wczeniej w innych dokumentach rzdowych dotyczcych strefy B+R podnoszone, a nigdy nie zrealizowane”.
Krytycznie o NPR 2007-13 wypowiada si te Komitet „Czowiek i rodowisko”. W planie tym zbyt mae rodki przeznaczono na ochron rodowiska i trudno bdzie zrealizowa dyrektywy UE, do wypenienia ktrych zobowizalimy si w traktacie unijnym.
Trudno zadowoli wszystkich, ale, jak na razie, zadowoleni z NPR s chyba tylko jego twrcy.
JZJ