Opracowa Piotr Kieraciski
Wsppraca: Bydgoszcz – Elbieta Rudziska, Gdask – Beata Czechowska−Derkacz, Katarzyna elazek, Katowice – Magdalena Ochwat, Krakw – Katarzyna Pilitowska, Leszek liwa, Pozna – Agnieszka Haa, Toru – Marcin Czyniewski, Warszawa – Agnieszka Chodorowska, Tomasz Rusek, Wrocaw – Jacek Przygodzki, Magorzata Wanke−Jakubowska.
W polskiej wiadomoci mocno utrwalony jest wzorzec kariery rzemielniczej – terminowanie pod okiem mistrza oraz egzamin na czeladnika. Wyzwoli si – c za symptomatyczne okrelenie! A jednoczenie – jak mylce, wszak czeladnikowi daleko do samodzielnoci.
Dopiero po latach czeladnik staje si mistrzem, gdy zda kolejny egzamin. Ogromnie wane jest uwiadomienie sobie, e jest to tylko jeden z moliwych sposobw edukacji i kariery zawodowej. (...)
Syszy si czasami biadanie: zmar i nie wychowa nastpcy. Taki sd jest bdny i szkodliwy! W nauce nie powinno by dziedzicw i nastpcw. Gdy odchodzi zasuony luminarz, jego stadko trzeba rozpdzi na cztery wiatry.
(...) Ta okrutna metoda postpowania, polegajca na wyarzaniu ladw po poprzednich lokatorach katedry, zakadu lub laboratorium, to gwarancja na utrzymanie wieoci i aktualnoci frontu badawczego. Nowa merytokracja musi mie szans wejcia.
Zamiast terminowania – przedsibiorczo. Przedsibiorca nie pyta nikogo o zdanie: zakada firm, z niesmakiem egluje przez pola minowe przepisw skarbowych i „przedsibierze”. Tworzy miejsca pracy, wdraa innowacyjne produkty – i to najmniejszym moliwym kosztem, bo B+R, czyli badania i rozwj, realizowane s czsto przez samego przedsibiorc pnym wieczorem przy kuchennym stole, z kalkulatorem w rku.
(...)
W uczelniach spaszczajmy zatem struktury organizacyjne. Kwestionujmy raison d’etre zakadw i katedr. Czy naprawd bez nich cokolwiek si zawali? Twrzmy zespoy dorane, o skali czasowej paru lat, nakierowane na konkretne projekty. Gdy projekt si koczy, nadchodzi czas na nowy krok w nieznane. Nie oznacza to rezygnacji z etatw, ale i ten fundament naszego wiata akademickiego jest, przynajmniej w czci, do zakwestionowania. (Micha Jasieski, Rozpdzi uczelniane stadka, „Rzeczpospolita”, 27.11.2008)
Singapur powinien by naszym strategicznym partnerem. Polscy naukowcy s dobrze i wszechstronnie wyksztaceni, s kreatywni i pomysowi w rozwizywaniu problemw. Singapur ma nowoczesn infrastruktur, pienidze, sprawdzone systemy zarzdzania nauk, komercjalizacji nauki i jej efektw. Potrzebuje natomiast wicej talentw naukowych, aby realizowa swoj wizj. Oba kraje stanowi regionalne pomosty midzy Wschodem i Zachodem. (...)
Uprzytomnibym politykom, ale take samym naukowcom i caemu spoeczestwu, e nauka ma olbrzymi warto rynkow. Nauka powinna by biznesem, w ktry trzeba inwestowa strategicznie – w dugim horyzoncie czasowym, niezalenie od zmieniajcych si rzdw. Jeli tego nie zrozumiemy, bdziemy zawsze na peryferiach rozwijajcego si wiata. Naley wic zmieni mentalno rodowiska naukowego i sposb rozliczania z wynikw.
W obecnej sytuacji nie moemy sobie pozwoli na rozlege badania podstawowe, chyba e s to unikalne projekty prowadzce do Nagrody Nobla (a przynajmniej do nominacji), ktre podnosz presti polskiej nauki w wiecie. Nie ma sensu inwestowanie w drugorzdne orodki. Korzystajmy raczej w ramach wsppracy midzynarodowej z istniejcych ju w wiecie instytutw i laboratoriw, takich jak np. w Singapurze. Skoncentrujmy si przede wszystkim na badaniach aplikacyjnych, a gdy przynios one zysk, przeznaczmy jego cz na badania podstawowe. Jestem przekonany, e w reform nauki w Polsce powinno by zaangaowane nie tylko Ministerstwo Nauki, take inne ministerstwa, a zwaszcza gospodarki, finansw oraz spraw zagranicznych, a bezporedni piecz nad caoci powinien mie premier. (prof. Wiesaw L. Nowiski w rozmowie z Andrzejem Gorzymem, Jak to robi w Singapurze, „Polityka”, 13.12.2008)
Miejscem pierwszego w nowej kadencji posiedzenia plenarnego KRASP, ktre odbyo si w dniach 5−6 grudnia ub.r., bya Szkoa Gwna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Uczelnia ta ksztaci dzi na 27 kierunkach 25 tys. studentw i moe si poszczyci wybudowan ostatnio bardzo nowoczesn infrastruktur (wywiad z jej byym rektorem, prof. Tomaszem Boreckim, na str. 18).
Prof. Jerzy Wonicki przedstawi podjt przez Fundacj Rektorw Polskich inicjatyw opracowania dugofalowej strategii szkolnictwa wyszego. Miaaby ona obejmowa okres co najmniej 10 lat i by podstaw wieloletnich dziaa prowadzonych przez rne instytucje zwizane ze szkolnictwem wyszym. Odpowiedzialny za sprawy midzynarodowe prof. Karol Musio, ktry jest jednym z 22 doradcw Janeza Potocnika, komisarza UE ds. nauki, zaapelowa o utworzenie – wzorem niemieckiej DAAD czy francuskiej EduFrance – pastwowej agencji odpowiedzialnej za wymian studentw i kwestie umidzynarodowienia. Prof. Tadeusz Luty upomina si o status profesora emerytowanego, a prof. Tomasz Borecki mwi o koniecznoci uporzdkowania obsady kadrowej i wsppracy z PKA.
Obecna na spotkaniu minister Barbara Kudrycka zapowiedziaa, e w pierwszym kwartale br. zostanie przedstawiony pakiet ustaw dotyczcych szkolnictwa wyszego. Bd to zaoenia do ustawy Prawo o szkolnictwie wyszym i ustawy o stopniach i tytuach. W przypadku pakietu ustaw o nauce opracowano od razu projekty ustaw, ale od 1 stycznia zmieniy si zasady techniki legislacyjnej i wszystkie projekty ustaw bd teraz tworzone przez Rzdowe Centrum Legislacji. Projekty maj przynie szereg zmian. Najwaniejsze z nich to: odejcie od wieloetatowoci (zgod rektora trzeba bdzie uzyskiwa ju na drugie miejsce pracy), kadencyjno na stanowiskach kierowniczych, obligatoryjne konkursy na stanowiska, uproszczenie procedury habilitacji (likwidacja kolokwium i wykadu habilitacyjnego), nowe zasady oceny dorobku naukowego, opracowanie kryteriw etatyzacji w uczelniach, przygotowanie zasad wyaniania okrtw flagowych (nazywanych teraz krajowymi naukowymi orodkami wiodcymi), wdroenie krajowej struktury ramowej, uatwienia w przeksztaceniach uczelni (konsolidacje, likwidacje).
Tematyka poszczeglnych sesji zgromadzenia obejmowaa kwestie rankingw (Waldemar Siwiski, prezes Fundacji Perspektywy), wsppracy midzynarodowej (prof. Karol Musio), relacji KRASP–EUA (prof. Tadeusz Luty), akredytacji rodowiskowej i zada stojcych przed Komisj Akredytacyjn Zespou Boloskiego KRASP (prof. Stanisaw Chwirot), ksztacenia na studiach III stopnia (prof. Jerzy Baejowski, przewodniczcy RGSW). Szerzej na ten temat w notatkach prof. K. Chaasiskiej−Macukow na str. 45. W tej ostatniej sprawie podjto te uchwa popierajc i uzupeniajc dokument opracowany przez zesp pod przewodnictwem prof. Baejowskiego.
Na co dzie czonkowie Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytuw dziaaj w 7 sekcjach dziedzinowych. Wsplnie spotykaj si raz lub dwa do roku na zgromadzeniu plenarnym. Kolejne takie doroczne zgromadzenie odbyo si 10 grudnia ub.r. w Paacu Kultury i Nauki w Warszawie.
Przewodniczcy Komisji, prof. Tadeusz Kaczorek, przedstawi sprawozdanie CK za rok 2007, czyli pierwszy rok dziaalnoci Komisji VI kadencji. W tym okresie Komisja rozpatrzya ogem 2398 rnego rodzaju spraw. Ponad poowa z nich to wnioski o nadanie tytuu profesora (545) i doktora habilitowanego (1117). Jeli chodzi o wnioski o nadanie tytuu profesora, opiniowanie kandydatw bez habilitacji na stanowisko profesora nadzwyczajnego oraz przyznawanie uprawnie do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego, CK wydaa 100 negatywnych opinii, co stanowi 13,8 proc. ogu decyzji. Jest to wskanik nieznacznie wyszy ni w latach ubiegych, kiedy ksztatowa si on na poziomie ok. 10 proc. Odmw dotyczcych nadania tytuu profesora byo ju tylko 3,7 proc. (w 2006 – 6,1 proc.). Znaczny odsetek stanowiy natomiast odmowy w sprawie przyznania uprawnie do nadawania stopni dr. i dr. hab. – a 21 na 89 wnioskw, czyli 23,6 proc. Spowodowane to byo przede wszystkim niezaliczaniem przez CK do minimum kadrowego specjalistw z tzw. dziedzin pokrewnych lub maym dorobkiem naukowym.
W roku 2007 dziaalno CK zostaa skontrolowana przez Najwysz Izb Kontroli. Sformuowano cay szereg uwag dotyczcych dziaalnoci Komisji – m.in. przekraczanie terminw podejmowania decyzji, zbyt rzadka kontrola poziomu naukowego i artystycznego jednostek naukowych, niestosowania rnych procedur kodeksu postpowania administracyjnego. Reagujc na nie Prezydium podjo szereg dziaa usprawniajcych dziaalno CK w tych obszarach. W sumie NIK ocenia jednak dziaalno Komisji pozytywnie.
Problemem, ktrym zajmuje si od duszego czasu CK, jest prba zreformowania obowizujcego wykazu dziedzin i dyscyplin naukowych. Kwestie te powierzono prof. Osmanowi Achmatowiczowi, sekretarzowi CK. Przedstawi on wstpne zaoenia zmian i propozycje zasad, jakie powinny obowizywa przy konstruowaniu tego wykazu. Podstaw do dyskusji bya propozycja znacznego uproszczenia klasyfikacji, zaproponowana przez OECD i Europejsk Fundacj Nauki, ktra przewiduje istnienie tylko 7 dyscyplin naukowych. Prof. Achmatowicz konsultowa te propozycje z sekcjami, uczestniczc w ich zebraniach, jednak wobec licznych wtpliwoci dokonano tylko kilku zmian, tam, gdzie doszo do konsensusu. Na zgromadzeniu dokonano take zmian statutu CK, opracowanych przez prof. Huberta Izdebskiego, dostosowujc go m.in. do wskaza NIK i wymaganych procedur administracyjnych.
Prof. Tadeusz Szulc, wiceprzewodniczcy Komisji, zaprezentowa referat dotyczcy studiw doktoranckich w strategii procesu boloskiego. Zaproponowa, aby to CK prowadzia akredytacj studiw III stopnia. Dla realizacji tego celu niezbdne miaoby by przeprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych, ktre okreliyby uprawnienia CK do przeprowadzania oceny i, w konsekwencji, utrzymania lub cofnicia uprawnie do prowadzenia studiw doktoranckich.
Prof. Tadeusz Kaczorek przedstawi zgromadzeniu dr. Marka Wroskiego, prowadzcego w „FA” cykl „Z archiwum nieuczciwoci naukowej” i zapowiedzia zdecydowan kontynuacj walki z nieuczciwoci.
Gwnym punktem programu Zgromadzenia Oglnego PAN, ktre odbyo si 15 grudnia 2008 w Midzynarodowym Centrum Biocybernetyki PAN na warszawskiej Ochocie, byo wystpienie Waldemara Pawlaka, ministra gospodarki i wicepremiera oraz dyskusja z jego udziaem.
Wicepremier Pawlak odwoywa si do tradycji polskiej tolerancji i dyskursu politycznego, ktre przez wieki ka zauwaa i wsuchiwa si take w gosy mniejszoci. Podkrela, e jestemy prekursorami zmian ustrojowych i transformacji w naszej czci wiata, co wiadczy o umiejtnociach wykorzystywania przez Polakw szansy. Czsto te sigamy przy rozwizywaniu problemw po wasne oryginalne rozwizania, czasem odbiegajce od przyjtych w innych krajach UE. Przywoywa take zasady subsydiarnoci i pomocniczoci, jako te, ktre powinny organizowa ycie spoeczne. – To, co gwarantuje rozwj to aktywne spoeczestwo, innowacje w gospodarce i sprawnie dziaajce instytucje – mwi wicepremier.
Znaczca cz wystpienia zostaa powicona sprawom postpu technologicznego, a zwaszcza bezpieczestwu energetycznemu i rozwojowi energetyki. Pada zapowied promocji rozwiza naukowych ukierunkowanych na pozyskanie energii ze rde odnawialnych i rozwj czystych technologii przetwrstwa wgla. Wane te bd dziaania zwizane z ograniczeniem emisji CO2, w tym nowoczesne metody jego wychwytywania, na przykad wizania do postaci C2H5OH – do czego przymierzaj si chemicy z UMCS – oraz jego skadowania. Rzd zamierza wznowi program budowy elektrowni atomowych, ale powstanie jednej lub dwu elektrowni to perspektywa co najmniej 10 lat. Pada deklaracja wsppracy ze rodowiskiem naukowym, jako gremium eksperckim, w podejmowaniu wanych dla kraju decyzji.
W drugiej czci zgromadzenia prof. Jerzy Duszyski, wiceminister nauki, przedstawi najwiksze jego zdaniem bolczki polskiej nauki, poczynajc od niedofinansowania i wieloetatowoci po nieuczciwo i stara si zarysowa sposoby ich rozwizania. Odpowiedzi na wiele z nich ma by pakiet ustaw dotyczcych nauki, w tym ustawa o PAN. Wielu uczonych z Akademii polemizowao z wiceministrem i przyjtymi w projekcie ustaw rozwizaniami. Zastrzeenia budzia np. koncepcja zmniejszenia liczby wydziaw Akademii i propozycja czenia funkcji wiceprezesw z funkcj przewodniczcych wydziaw.
Podczas sesji prof. Micha Kleiber, prezes PAN, po raz pierwszy wrczy statuetki Polskiej Akademii Nauk. Laureatami tego wyrnienia zostali zasueni czonkowie rzeczywici PAN: prof. Adam Bielaski, prof. Jan Gliski, prof. Jan Michalski. Statuetka jest wyrnieniem Akademii przyznawanym przez prezesa czonkom krajowym PAN, dugoletnim pracownikom Akademii oraz innym osobom, a take instytucjom, ktre swoj dziaalnoci organizacyjn na rzecz PAN przyczyniy si do podnoszenia jej rangi naukowej i spoecznej – gosi regulamin.
(as)
Gospodarzem spotkania KRUP, ktre miao miejsce w dniach 12−13 grudnia ub.r., by Uniwersytet Kardynaa Stefana Wyszyskiego w Warszawie. Uniwersytet powsta w roku 1999 z przeksztacenia Akademii Teologii Katolickiej, dynamicznie si rozwija i prowadzi dzi 19 kierunkw, na ktrych studiuje 16 tys. osb.
Wiceminister Witold Jurek, odpowiedzialny od niedawna w MNiSW za sprawy finansowe, przedstawi kwestie zwizane z budetem na rok 2009. Zaplanowano w nim znaczny wzrost finansowania dziau nauka – o prawie 1,4 mld z, czyli ponad 29 proc. w porwnaniu z rokiem 2008. Zakada on te wzrost finansowania szkolnictwa wyszego – cznie prawie o 734 mln, ale 427 mln to na razie rezerwa budetowa. O 40 mln wzronie dotacja na pomoc materialn dla studentw i wyniesie 1 mld 680 tys., a take dopaty do Funduszu Poyczek i Kredytw Studenckich – o 72 mln z i cznie bdzie to 150 mln. Prof. Jurek zapowiedzia take prace nad zmian algorytmu finansowania uczelni, tak aby nie bazowa on przede wszystkim na liczbie studentw, a by bardziej elastyczny i atwiej uwzgldnia zmiany dokonujce si w kadym roku w poszczeglnych szkoach wyszych. Z dokonanych przez resort zestawie wynika, e rednia paca profesora to 7,7 tys., doktora habilitowanego 4,8 tys., a asystenta 2,8 tys. z. Sytuacj finansow uniwersytetw analizowa take prof. Jzef Perec z USz., nowy przewodniczcy Uniwersyteckiej Komisji Finansowej. Z zestawie wynika, e w kilku uczelniach sytuacja finansowa nie jest najlepsza, gwnie w zwizku ze spadkiem dochodw wasnych, a s te uniwersytety z duym zadueniem.
Prof. Jerzy Wonicki przybliy cztery moliwe scenariusze rozwoju szkolnictwa wyszego nakrelone przez OECD. W pierwszym przewiduje si wspdziaanie uczelni w ramach otwartej sieci, przy zaoeniu ich duej mobilnoci i kooperacji. Drugi z modeli zakada lokalne wspdziaanie szk wyszych. Trzeci jest racjonalnym modelem publicznej odpowiedzialnoci, a czwarty koncentruje si przede wszystkim na komercyjnych aspektach funkcjonowania szkolnictwa wyszego. – Musimy sobie odpowiedzie na pytanie, czy uczelnia jest bardziej centrum doskonaoci, czy wityni wiedzy? – mwi prof. Wonicki.
Prof. Andrzej Kraniewski prezentowa kwestie krajowej struktury kwalifikacji, ktr bdziemy wdraa w najbliszych latach. W ocenie procesu ksztacenia wane bd przede wszystkim jego efekty w obszarze umiejtnoci, wiedzy i postaw. Dyskutowano take na temat relacji pomidzy Pastwow Komisj Akredytacyjn (prof. M. Socha) a komisjami rodowiskowymi (prof. Marek Wsowicz, szef Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej), stawiajc problem do ostro: czy grozi nam monopol PKA? Z dyskusji wynikao, e coraz rzadziej uczelnie poddaj si rodowiskowemu systemowi oceny, a PKA zamierza powoa rad programow. Prof. Jerzy Baejowski prezentowa standardy studiw doktoranckich i sygnalizowa problemy konieczne do uregulowania w nowym ustawodawstwie, przede wszystkim sposb ich finansowania i status doktoranta.
W dniach 5−6 grudnia w Lublinie odby si IX Krajowy Zjazd Doktorantw. Podczas spotkania wrczono nagrody w pierwszej edycji konkursu „Najbardziej prodoktorancka uczelnia w Polsce”. Najlepsze warunki do odbywania studiw III stopnia oraz prowadzenia bada naukowych i najwysz jako ksztacenia doktorantw stwierdzono w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Druga nagroda przypada Uniwersytetowi Jagielloskiemu, a na trzeciej pozycji uplasowaa si Politechnika Warszawska. Wyrniono rwnie Uniwersytet Warszawski. Uznano, e nagrodzone uczelnie podejmuj liczne inicjatywy w zakresie poprawy warunkw odbywania studiw doktoranckich w istotny sposb wykraczajcych poza wymogi okrelone w przepisach prawa, przy jednoczesnym spenieniu i rygorystycznym ich przestrzeganiu. W przypadku zwyciskiej uczelni kapitua szczeglnie docenia realizacj dziaa, ktre s odpowiedzi na zgaszane przez doktorantw postulaty: wykup przez uczelni legitymacji znikowych PKP dla doktorantw, przyznawanie stypendiw doktoranckich dla ponad 80 proc. uczestnikw stacjonarnych studiw III stopnia, moliwo darmowego uczestniczenia doktorantw w studiach podyplomowych organizowanych przez uczelni oraz dodatkowe finansowe wiadczenia wakacyjne.
Uczestnicy debatowali rwnie na temat studiw doktoranckich w wietle procesu boloskiego. Najwicej kontrowersji wzbudzi pomys wprowadzenia punktw ECTS na studiach III stopnia. Cz doktorantw miaa wtpliwoci, czy w ogle jest moliwe policzenie czasu powiconego na prac badawcz i czy kursy w ramach studiw doktoranckich s porwnywalne wobec siebie. Pozostaa grupa uczestnikw dyskusji stwierdzia, e punkty ECTS s niezbdne do uatwienia mobilnoci doktorantw i zwikszenia interdyscyplinarnoci tego etapu ksztacenia.
Krajowy Zjazd Doktorantw, ktry jest najwyszym organem uchwaodawczym Krajowej Reprezentacji Doktorantw, za istotne zadanie uzna zintensyfikowanie prac majcych na celu korzystne dla doktorantw zmiany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyszym i rozporzdzeniu ministra regulujcym organizowanie i prowadzenie studiw doktoranckich w uczelniach. Postanowiono stworzy oglnopolsk baz doktorantw.
Za realizacj zada wyznaczonych przez zjazd bdzie odpowiada nowy Zarzd KRD, na czele ktrego stan mgr in. Piotr Koza z PW. Postpy w realizacji postanowie zjazdu bdzie kontrolowaa Komisja Rewizyjna pod przewodnictwem mgr. Piotra Pomianowskiego z UW. Utrzymano funkcj rzecznika praw doktorantw, ktra zostaa powierzona Pawowi Pachucie z UMCS w Lublinie.
W ubiegym roku rektorzy uczelni zgosili 2706 wnioskw o stypendia dla najlepszych studentw oraz studentw sportowcw; 2193 dotyczyy osb majcych wybitne osignicia w nauce, 513 za – osignicia sportowe. 10 grudnia prof. Barbara Kudrycka, minister nauki, przyznaa 1290 stypendiw, w tym 1097 za osignicia w nauce i 193 za wybitne osignicia sportowe. A 772 stypendia za wyniki w nauce trafiy do studentw uniwersytetw.
Wysoko stypendium to 1300 z miesicznie wypacane przez 10 miesicy roku akademickiego, poczwszy od 1 padziernika. Oznacza to, e ich laureaci otrzymaj wyrwnanie za ju przesze miesice roku akademickiego 2008/2009, czyli spory zastrzyk gotwki na pocztku nowego roku kalendarzowego.
Przyjrzyjmy si uniwersytetom. Najwicej stypendiw za osignicia w nauce wzili studenci Uniwersytetu Warszawskiego – 222, wyprzedzajc znaczco nastpne w kolei uniwersytety Wrocawski (89) i Jagielloski (83). Wicej ni 50 stypendiw trafio do studentw uniwersytetw: dzkiego (59), lskiego (57) i im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (53). Tu za nimi uplasowa si Uniwersytet w Biaymstoku z 39 stypendiami, wyprzedzajc znaczco pozostae uniwersytety i inne uczelnie. Tej uczelni, niewielkiej, modej i prowincjonalnej, nale si zatem szczeglne gratulacje. Zwaszcza gdy zobaczymy, e inne mae, mode i prowincjonalne uniwersytety stoj daleko z tyu: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy zdoby jedynie 2 stypendia (to najgorszy wynik spord uniwersytetw), Zielonogrski – 8, Rzeszowski i Warmisko−Mazurski – po 10, Szczeciski – 11 i Opolski – 12.
Wrd politechnik bezapelacyjnie zwyciya Politechnika dzka z 25 stypendiami. Kolejne to Politechnika Poznaska – 19, Warszawska – 16 i Wrocawska – 15. adna inna nie przekroczya 10 stypendiw. Spord pozostaych uczelni wyranie wyrnia si Szkoa Gwna Handlowa, ktrej studenci uzyskali 24 stypendia, dystansujc wikszo politechnik i spor grup uniwersytetw. W gronie pozostaych pastwowych uczelni akademickich najlepsze wyniki uzyskali studenci: Akademii Podlaskiej w Siedlcach i Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie (po 9 stypendiw), Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocawiu i Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (8), Szkoy Gwnej Gospodarstwa Wiejskiego, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i Uniwersytetu Humanistyczno−Przyrodniczego w Kielcach (7). Spord pastwowych wyszych szk zawodowych wyrnia si PWSZ w Opolu z 5 stypendiami.
Wrd uczelni niepublicznych wyrniaj si, dystansujc wiele uczelni pastwowych: Wysza Szkoa Zarzdzania i Bankowoci w Krakowie (12 stypendiw), Szkoa Wysza Psychologii Spoecznej w Warszawie i Wysza Szkoa Handlowa w Radomiu (8), Wysza Szkoa Informatyki i Zarzdzania w Rzeszowie (7), Akademia Humanistyczna w Putusku, Akademia Leona Komiskiego i Wysza Szkoa Biznesu NLU w Nowym Sczu (4).
Nietrudno si domyli, e najwicej stypendiw za wyniki sportowe uzyskali studenci akademii wychowania fizycznego. Na czele tej kategorii plasuj si AWF−y z Warszawy (26 stypendiw), Wrocawia (22) i Poznania (14). Wrd uniwersytetw krluje UAM (10), wyprzedzajc uniwersytety Szczeciski (7) i Warszawski (6). Warto wskaza te uczelnie niepubliczne, ktrych studenci uzyskali sporo takich stypendiw: Wysza Szkoa Humanistyczno−Ekonomiczna w odzi (9), Wysza Szkoa Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supralu (6).
Trudno oceni, na ile ministerialne stypendia dla studentw za osignicia w nauce odzwierciedlaj jako ksztacenia w uczelniach, a na ile aktywno uczelni w skadaniu wnioskw i sam wielko szk wyszych. Z pewnoci warto si jednak przyjrze, jak rozoyy si stypendia midzy rne typy uczelni i poszczeglne uczelnie w ramach tych grup.
Nietrudno si domyli, e najwicej stypendiw trafio do studentw uniwersytetw. Powie kto – bo najwicej ich tam si ksztaci. Ale przecie uczelnie niepastwowe maj w tym zakresie ogromne moliwoci: jest ich najwicej i ksztac ogromn rzesz studentw, a jednak wziy stosunkowo niewiele stypendiw. Czyby to wiadczyo o jakoci ksztacenia w niepublicznych szkoach wyszych?
Klaster Nutribiomed powsta w listopadzie 2007 r. przy Wrocawskim Parku Technologicznym w oparciu o koncepcj prof. Tadeusza Trziszki. Utworzyo go 5 wrocawskich uczelni (Akademia Medyczna, Uniwersytet Wrocawski, Uniwersytet Przyrodniczy, Uniwersytet Ekonomiczny i Politechnika Wrocawska) oraz ponad 20 przedsibiorstw z 6 wojewdztw. 15 grudnia, podczas konferencji Klaster Nutribiomed w wietle powiza kooperacyjnych w gospodarce ywnociowej, zaprezentowano pierwsze produkty powoanego rok temu klastra. Bazuj one na substancjach otrzymanych z jaj kurzych. Powinny trafi na rynek w 2009 r.
Aktywny preparat antydrobnoustrojowy (APA) suy do utrwalania ywnoci. Powsta na bazie bioaktywnej substancji z jaj kurzych. Moe by uywany w nowej generacji opakowa do misa i jego przetworw, zwaszcza do podkadek odsczajcych, stosowanych na tackach w obrocie detalicznym. Zakres zastosowania APA moe by rozszerzony na inne produkty. Preparat APA jest oparty na zgoszeniu patentowym Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocawiu z 18 grudnia 2007 r. Naturalne preparaty wapniowe (NPW) to kolejna grupa produktw Nutribiomedu na bazie surowca jajczarskiego, zwaszcza skorup. Wspomagaj one prewencj osteoporozy. Zostay zgoszone do opatentowania w sierpniu 2007 r.
Obecnie przygotowywane s kolejne preparaty: nowa generacja jaj konsumpcyjnych wysoko wzbogaconych Bio−Mega oraz produkty na bazie wysoko wzbogaconych jaj, tzn. makarony, majonezy. Opracowywana jest te tzw. superlecytyna – preparat bogaty w DHA (kwas dokozaheksaenowy), niezbdny w prawidowym funkcjonowaniu mzgu, serca i ukadu krenia. Superlecytyna moe si sta polskim hitem w prewencji chorb cywilizacyjnych.
Wojewdztwo maopolskie po raz pierwszy przyznao Nagrod Ars Quaerendi za wybitne dziaania na rzecz rozwoju i promocji kultury. Ide nagrody jest uhonorowanie tych przedstawicieli wiata kultury, sztuki i nauki, ktrzy umiej dzieli si swoim dowiadczeniem z modymi nastpcami, a ci modzieczym entuzjazmem daj inspiracje swoim mistrzom. Nagroda przyznawana jest w trzech kategoriach: Mistrz, Ucze oraz Projekt (przedsiwzicie realizowane wsplnie przez nagrodzonych w obu kategoriach). Honorowane nagrod dziedziny to: twrczo artystyczna i uytkowa (muzyka, film, fotografia, sztuki plastyczne i uytkowe, taniec, teatr, rzemioso artystyczne), upowszechnianie kultury oraz architektura i urbanistyka.
Laureatami w kategorii Mistrz zostali: dr Marta Lempart−Geratowska z ASP w Krakowie, prof. Krystian Lupa z krakowskiej PWST, prof. Emil Orzechowski z UJ oraz prof. Andrzej Pikul z AMuz. w Krakowie. W kategorii Ucze nagrodzono: mgr Ann Skowsk (asystentka w Pracowni Konserwacji i Restauracji Malowide Sztalugowych na Ptnie oraz w Pracowni Przenoszenia i Rozwarstwiania Malowide Sztalugowych ASP), dr. ukasza Gawa (adiunkt w Katedrze Zarzdzania Kultur w Zespole Katedr Nauk o Kulturze UJ), Szymona Kaczmarka (student III roku Wydziau Reyserii Dramatu PWST) oraz mgr. Mariana Sobul (doktorant w AMuz.). W kategorii Projekt nagrodzono: Midzynarodowy periodyk „Zarzdzanie w kulturze”/„Cultural Management”/„Kulturmanagement”, projekt realizowany przez E. Orzechowskiego i . Gawa; Adaptacja teatralna „Kuszenia cichej Weroniki” Roberta Musila, projekt realizowany przez K. Lup i Sz. Kaczmarka; Festiwal Muzyki Fortepianowej/Royal Cracow International Piano Festival, projekt realizowany przez A. Pikula i M. Sobul oraz Stanowisko do przenoszenia i rozwarstwiania malowide sztalugowych, projekt realizowany przez M. Lempart−Geratowsk i A. Skowsk.
W 2008 r. do podziau midzy nagrodzonych przeznaczono 140 tys. z. Po 6 tys. z otrzymali laureaci kategorii Mistrz, po 4 tys. z laureaci kategorii Ucze oraz po 25 tys. z dla kadego z czterech projektw.
Marceli Nencki
W 1911 r. Zarzd Towarzystwa Naukowego Warszawskiego podj uchwa o utworzeniu instytutu biologicznego. W kocu 1918 r. z trzech zakadw TNW: Fizjologii, Biologii Oglnej i Neurobiologii utworzono Instytut Biologii Dowiadczalnej im. Marcelego Nenckiego (IBD), wybitnego polskiego biologa, autora prac powiconych strukturze hemoglobiny, syntezie mocznika i przemianom puryn, zwizanego z Medizinisch−Chemisches Institut w Bernie w Szwajcarii oraz Instytutem Medycyny Dowiadczalnej w St. Petersburgu w Rosji.
Na czele instytutu stan jeden z inicjatorw jego utworzenia, prof. Kazimierz Biaaszewicz, ucze Nenckiego. W latach 20. IBD powikszy si o Zakady Embriologii Dowiadczalnej, Morfologii i Biometrii. Utworzono te sie stacji terenowych – Hydrobiologiczn w Wigrach, Morsk w Helu i Rzeczn w Pisku – dziki ktrym IBD sta si kolebk polskiej hydrobiologii i oceanografii. W 1945 r. dawni pracownicy Nenckiego – m.in. profesorowie Wodzimierz i Stella Niemierko, Jan i Stanisaw Dembowscy, Jerzy Konorski i Liliana Lubiska – reaktywowali jego dziaalno w czteropokojowym mieszkaniu w odzi. Z chwil powstania Polskiej Akademii Nauk, Instytut Nenckiego zosta wczony w jej struktur. W latach 1953−55 instytut powrci do Warszawy, do specjalnie wybudowanej siedziby przy ulicy Pasteura 3.
Dzi struktur IBD tworz zakady: Biologii Komrki; Biochemii; Neurobiologii Molekularnej i Komrkowej oraz Neurofizjologii. W ramach zakadw dziaaj 32 pracownie. Poza struktur zakadow pozostaj pracownie: Mikroskopii Konfokalnej, Mikroskopii Elektronowej i Informatyki oraz nowoczesna zwierztarnia. Oprcz tego w strukturze instytutu s: Wydawnictwa, Biblioteka oraz Biuro Wsppracy Midzynarodowej i Zarzdzania Projektami.
Obecnie w Instytucie Nenckiego pracuje 231 uczonych, w tym 27 profesorw, 15 docentw, 48 adiunktw (16 ze stopniem doktora habilitowanego), 29 asystentw (w wikszoci z doktoratami) i 111 doktorantw. W instytucie dziaa 31 nowoczesnych laboratoriw i wiele oglnodostpnych stanowisk badawczych, m.in. nowoczesnej mikroskopii konfokalnej, cytometrii przepywowej i skaningowej, mikroskopii elektronowej, testw behawioralnych, elektrofizjologii. Zmodernizowana zwierztarnia pozwala na hodowl zwierzt laboratoryjnych, take transgenicznych, wedug najwyszych standardw. Cz pomieszcze laboratoryjnych i hodowlanych uzyskao zgod na zamknite uycie organizmw genetycznie zmodyfikowanych zaliczonych do I kategorii zagroenia oraz do III kategorii zagroenia.
W ostatnich 3 latach pracownicy IN opublikowali 277 prac w czasopismach z listy filadelfijskiej. W tym samym okresie realizowali 107 krajowych grantw badawczych (w tym 22 zamawiane). W ubiegym roku 18 projektw badawczych IBD byo finansowanych z MNiSW, a 30 zoonych wnioskw oczekuje na ocen. Pracownicy Instytutu Nenckiego wsppracuj z 62 placwkami zagranicznymi. Obecnie realizuj 19 grantw przyznanych przez zagraniczne organizacje i fundacje, w tym 6 w ramach 6. Programu Ramowego UE, 6 w ramach 7.PR, 5 w ramach innych programw UE oraz 2 w ramach programw spoza UE.
Instytut uznany zosta za Centrum Doskonaoci w Neurobiologii, w ramach ktrego realizowane s projekty BRAINS (Bringing Research Advances In Neurobiology to Society) i MIND (Mzg i Nowe Drogi Terapii).
W ostatnich 3 latach pracownicy instytutu otrzymali szereg prestiowych nagrd i wyrnie za dziaalno naukow, m.in. 4 nagrody Prezesa Rady Ministrw, 4 nagrody Wydziau Nauk Biologicznych PAN, 20 stypendiw i nagrd Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Wydzia I Nauk Spoecznych: Nagrod im. Joachima Lelewela w dziedzinie historii otrzyma prof. Eugeniusz C. Krl z Instytutu Studiw Politycznych PAN za prac Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919−1945 (Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2006).
Nagrod im. Kazimierza Nitscha w dziedzinie jzykoznawstwa przyznano prof. Wiesawowi Borysiowi z Uniwersytetu Jagielloskiego za prac Sownik etymologiczny jzyka polskiego (Wydawnictwo Literackie, Krakw 2005).
Nagrod im. Aleksandra Brcknera w dziedzinie literatury i filologii otrzymay prof. Zofia Trojanowiczowa, dr Elbieta Lijewska i mgr Zofia Dambek z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za prac Kalendarium ycia i twrczoci Cypriana Norwida 1821−1883, t. I−III (Wydawnictwo Poznaskie, 2007).
W dziedzinie nauk politycznych nagrodzono doc. dr. hab. Andrzeja Friszkego z Instytutu Studiw Politycznych PAN za prac Przystosowanie i upr. Szkice z dziejw PRL,(Biblioteka „WIZI”, 2008).
Nagrod im. Leona Petrayckiego w dziedzinie prawa przyznano dr. Marcinowi Matczakowi z Uniwersytetu Warszawskiego za prac Summa Iniuria. O bdzie formalizmu w stosowaniu prawa (Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2007).
Dyplomy uznania przyznano dr Joannie Czarnomorskiej−Spiga, mgr Iwonie Grzeszczak i mgr Magorzacie Plucie z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za wspudzia w pracy nad ksik Kalendarium ycia i twrczoci Cypriana Norwida 1821−1883.
Wyrnienia za szczeglne zaangaowanie w prace naukowo−organizacyjne w komisjach dziaajcych przy Wydziale Nauk Spoecznych przyznano: prof. Wiktorii liwowskiej, przewodniczcej ze strony polskiej Komisji Historykw PAN i Rosyjskiej Akademii Nauk w latach 1996−2008, za podejmowanie przez kierowan przez ni komisj wanych dla obu krajw i narodw tematw historycznych oraz prof. Andrzejowi M. Rogala−Lewickiemu, przewodniczcemu od 1990 r. Komisji Frazeologicznej przy Komitecie Jzykoznawstwa PAN, za aktywno kierowanej przez niego komisji i podejmowanie cennych inicjatyw naukowych.
Wydzia II Nauk Biologicznych: Nagrod indywidualn otrzyma doc. dr hab. Jarosaw Stolarski z Instytutu Paleobiologii im. Romana Kozowskiego PAN za wybitne odkrycie badawcze opublikowane w pracy A Cretaceous scleractinian coral with a calcitic skeleton, Stolarski J, Meibom A, Przenioslo R, Mazur M. „Science”, 2007 Oct 5; 318 (5847): 92−4.
Wyrnienia przyznano: zespoowi z Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w skadzie: prof. Jacek Goszczyski, dr Magorzata Pilot, dr Maciej Posuszny, dr Barbara Gralak za cykl publikacji Ekologia dwch sympatrycznych gatunkw kun; zespoowi z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Uniwersytetu Warszawskiego w skadzie: prof. Piotr Stpie, prof. Ewa Bartnik, dr Pawe Golik, dr Aleksandra Dmochowska za cykl 15 publikacji dotyczcych biologii molekularnej mitochondriw, o cznym IF 55; zespoowi z Instytutu Biologii Dowiadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN w skadzie: prof. Boena Kamiska, dr Aleksandra Wesoowska, dr Marcin liwa, dr Magorzata Zawadzka, dr Agata upaska, mgr Konrad Gabrusiewicz, mgr Aneta Kwiatkowska, dr Iwona Ciechomska, dr Aleksandra Ellert−Miklaszewska, mgr Kinga Szydowska, mgr Alicja Adach, dr Magdalena Dziembowska za cykl prac Molekularne mechanizmy regulacji inwazyjnoci i ywotnoci komrek nowotworowych; doc. dr hab. Halinie Bednarek−Ochyrze z Instytutu Botaniki im. Wadysawa Szafera PAN za publikacj A taxonomic monograph of the moos genus Codriophorus P. Beauv. (Grimmiaceae), Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, Krakw 2006.
Wydzia III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych: Nagrod im. Marii Skodowskiej−Curie w dziedzinie chemii otrzyma prof. Janusz Lewiski z Instytutu Chemii Fizycznej PAN i Politechniki Warszawskiej. Uhonorowano go za cykl prac dotyczcych aktywacji tlenu molekularnego przez zwizki alkilocynkowe, samoorganizacj kompleksw metaloorganicznych oraz modelowanie centrw aktywnych w polimeryzacji monomerw heterocyklicznych.
Nagroda im. Wodzimierza Koosa w dziedzinie chemii trafia do dr. hab. Wojciecha Dzwolaka, adiunkta na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, ktrego uhonorowano za prace dotyczce termodynamiki i aspektw strukturalnych agregacji biaek w postaci wkien amyloidowych, ze szczeglnym uwzgldnieniem zjawiska chiralnej bifurkacji.
Nagrod im. Stefana Piekowskiego w dziedzinie fizyki otrzyma dr Przemysaw Piekarz, adiunkt w Zakadzie Komputerowych Bada Materiaw Instytutu Fizyki Jdrowej im. Henryka Niewodniczaskiego PAN w Krakowie, za wyjanienie mechanizmu i opracowanie teorii przejcia Verweya w magnetycie przedstawione w pracy Mechanism of the Verwey Transition in Magnetite.
Nagrod Naukow im. Wacawa Sierpiskiego w dziedzinie matematyki przyznano dr. hab. Grzegorzowi Karchowi, profesorowi w Uniwersytecie Wrocawskim, za cykl prac dotyczcych zagadnie asymptotyki w czasie i przestrzeni nieliniowych rwna typu ewolucyjnego.
W 1932 r. powstao Towarzystwo Muzeum Ziemi, ktre ju rok pniej zaczo gromadzi kolekcje muzealne. Po wojnie TMZ uporzdkowao ocalae zbiory i wznowio dziaalno, by w 1947 r. przekaza zbiory pastwu w celu utworzenia publicznego Muzeum Ziemi. Powstao ono w 1948 r. i pocztkowo podporzdkowane byo Ministerstwu Owiaty. Od 1959 Muzeum Ziemi dziaa w strukturze Wydziau VII Nauk o Ziemi i Nauk Grniczych PAN.
Jeszcze przed wojn TMZ stworzyo pierwsze kolekcje paleontologiczne (m.in. zbir trzeciorzdowej brekcji kostnej z Wy k. Dziaoszyna, kolekcja bezszczkowcw i ryb paleozoicznych z Gr witokrzyskich i Podola) oraz mineralogiczne (zbir meteorytw owickich i putuskich, a take kolekcja mineraw wiata ofiarowana przez Henryka Arctowskiego). Obecnie zbiory Muzeum Ziemi licz ponad 165 tys. numerw inwentarzowych i s zgrupowane w kolekcjach: mineralogiczno−petrograficznej, paleobotanicznej, paleozoologicznej, bursztynu i ywic kopalnych.
W kolekcjach mineraw i ska znajduj si m.in.: najliczniejszy w wiecie zbir meteorytu owicz, duy zbir meteorytu Putusk wraz z najwikszym w muzeach polskich okazem o masie 8100 g, unikatowe w zbiorach polskich okazy meteorytw wiecie i Biaystok oraz najwikszy w kraju okaz pallasytu Esquell (3730 g). Na kolekcj mineraw Polski skadaj si m.in. due zespoy paragenez mineralnych z siarki, cynku i oowiu oraz soli kamiennych, kolekcje mineraw i kamieni ozdobnych z rnych regionw wiata zawieraj m.in. australijskie opale szlachetne, rzadkie mineray z Zairu, Wenezueli oraz Syberii. W lapidarium na otwartej przestrzeni prezentowany jest zbir pomnikowych gazw narzutowych.
Zbiory bursztynu tworz kolekcje bursztynu batyckiego, sukcynitu i inkluzji organicznych, zawierajce liczne typy opisowe (holotypy). Due znaczenie dla bada ma kolekcja form naturalnych, posiadajca ponad 130 bry bursztynu o masie od 300 do 2050 g oraz kolekcja wyrobw z bursztynu (od neolitycznych do wspczesnych).
W zbiorach florystycznych szczegln warto maj kolekcje flor trzeciorzdowych. S to m.in. zbiory szcztkw rolinnych (odciskw lici, owocw i nasion, lignitw) z mioceskiej formacji brunatnowglowej Turowa oraz kolekcje makroszcztkw rolinnych: flory neogeskiej z Sonicy i flory plioceskiej z Ruszowa. W MZ znajduj si unikatowe okazy rolin karboskich i kredowych oraz uznany za pomnik przyrody wielki, skrzemieniay pie permokarboskiego drzewa Dadoxylon saxonicum z Nowej Rudy na Dolnym lsku.
wiatow rang ma kolekcja bezkrgowcw z okresu trzeciorzdowego pochodzca z klasycznych, czsto ju nieistniejcych, stanowisk na obszarze Polski i Ukrainy (Podole) wzbogacona okazami z najwaniejszych europejskich odsoni fauny morskiej z prowincji medyteraskiej, atlantyckiej i borealnej oraz Paratetydy. W zbiorach MZ znajduj si m.in. najlepiej zachowana w kolekcjach polskich czaszka nosoroca Dicerorhinus mercki oraz unikatowe pod wzgldem kompletnoci szcztki szkieletu sonia lenego (Palaeloxodon antiquus).
Muzeum zgromadzio te materiay archiwalne z historii nauk o Ziemi. Zbiory muzealne s podstaw bada naukowych i dziaalnoci popularyzatorskiej, prowadzonej przez muzeum. Placwka spenia wan rol w zakresie ochrony dziedzictwa geologicznego.
Start akademikw w Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie, udzia w akademickich mistrzostwach wiata, organizacja IX Forum FISU w Krakowie i rozpoczcie roku jubileuszowego 100−lecia AZS oraz zakoczenie XXV Mistrzostw Polski Szk Wyszych to najistotniejsze wydarzenia w obrazie Akademickiego Zwizku Sportowego 2008 roku.
Sukcesy akademikw w Igrzyskach Olimpijskich w Pekinie przesoniy w minionym roku sukcesy polskich studentw−sportowcw uczestniczcych w Akademickich Mistrzostwach wiata, zorganizowanych pod auspicjami wiatowej Federacji Sportu Uniwersyteckiego (FISU). Wzio w nich udzia 231 zawodnikw, ktrzy rywalizowali w 19 dyscyplinach: badminton, biegi na orientacj, bryd, jedziectwo, kajakarstwo grskie, kajakarstwo klasyczne, karate, kolarstwo, ucznictwo, narciarstwo wodne, pika rczna kobiet i mczyzn, rugby, strzelectwo, taekwondo olimpijskie, triathlon, wiolarstwo, zapasy i eglarstwo meczowe.
Podczas AM w 2008 roku 81 polskich zawodnikw zostao medalistami. Polacy zdobyli 37 medali (11 zotych, 13 srebrnych i 13 brzowych) w 13 dyscyplinach. Najwicej medalistw reprezentowao barwy KS AZS AWF Gorzw Wlkp. (9 zawodnikw), AZS AWFiS Gdask i Posnanii Pozna (po 5). Najwicej medalistw byo z AWFiS Gdask (11), przed AWF Gorzw Wlkp. i WSzG Bydgoszcz (po 9).
Bezapelacyjnie polscy studenci−sportowcy potwierdzili supremacj w sportach wodnych. W kajakarstwie klasycznym Polacy zdobyli 11 medali (3−5−3). W osadach, obok utytuowanych zawodnikw – ukasza Woszczyskiego i Romana Rynkiewicza – pywaa moda staem, dobrze zapowiadajca si Daria Polakowska (wszyscy z AZS AWF Gorzw Wlkp.). Rwnie dobrze spisali si wiolarze, ktrzy zdobyli 10 medali (6−3−1). Byli bezkonkurencyjni w wycigach: jedynek kobiet i mczyzn, dwjek podwjnych i dwjek bez sternika, ale take w semce, ktra nie tylko jest koronn konkurencj wiolarsk, ale – jak mwi znawcy sportu – stanowi obraz tej dyscypliny w danym kraju.
Cieszyy te sukcesy akademikw w sportach indywidualnych – w zapasach i podnoszeniu ciarw. W tej drugiej dyscyplinie o tyle istotne, e by to debiut. FISU po raz pierwszy wprowadzio t dyscyplin do kalendarza wiatowej rywalizacji studenckiej. Polscy akademicy zdobyli w Turcji 3 medale: 1 srebrny i 2 brzowe. Dr Jarosaw Sacharuk, trener ciarowcw KS AZS AWF Biaa Podlaska, myli ju o przygotowaniach do nastpnych AM, ktre odbd si za 2 lata. Chciaby, aby rywalizacja ciarowcw miaa miejsce w Biaej Podlaskiej, w obiektach Zamiejscowego Wydziau warszawskiej AWF.
W 2008 roku Polska bya nie tylko uczestnikiem AM, ale rwnie gospodarzem i organizatorem wiatowej rywalizacji sportowej. AZS Wrocaw goci karatekw, AZS d – brydystw, a w Gdasku odbyy si AM w eglarstwie Meczowym.
Udane starty polskich studentw w akademickich mistrzostwach wiata rozbudzaj nadzieje, gdy potencjalnych przyszych olimpijczykw naley upatrywa wrd obecnych medalistw AM.
W podziemiach Collegium Norwidianum w czterech specjalnie przystosowanych pomieszczeniach naukowcy bd bada wpyw mediw audiowizualnych na czowieka. Do tego celu posuy m.in. unikatowy w skali kraju Eye Tracker (na fot.) – urzdzenie do obserwacji ruchw gaki ocznej. Jest ono w stanie wykona 1250 pomiarw na sekund. Z najwysz precyzj ledzone jest kade drgnienie oka. Wiadomo wic, na czym koncentrowa swoj uwag widz ogldajcy np. reklam oraz jak dugo konkretny obiekt przykuwa jego wzrok.
Odbir bodcw suchowych i wzrokowych mona te zbada za pomoc elektroencefalografu, wyposaonego w 128 elektrod. Kada z nich rejestruje w cigu sekundy po tysic impulsw generowanych przez mzg. Celem eksperymentw jest poznanie specyfiki dziaania mzgu w okrelonych momentach, zwanych epokami lub oknami czasowymi.
W laboratorium naukowcy zajm si rwnie emocjami towarzyszcymi przekazom medialnym. Niewielkich rozmiarw aparat do pomiarw miniowych i reakcji skrno−galwanicznej, a take temperatury i oddechu, pokae zachowanie ludzkiego organizmu np. w zaaranowanej przestrzeni trjwymiarowej. Stworzona ona zostanie dziki nowoczesnym rzutnikom IMAX zamontowanym w izolowanej elektromagnetycznie sali.
– Dowiemy si, jak czowiek reaguje na rne bodce, w jaki sposb w mzgu analizowany jest konkretny przekaz, a take co zostao z niego zapamitane i dlaczego akurat wanie to – tumaczy prof. Piotr Francuz, kierownik Katedry Psychologii Eksperymentalnej KUL.
Zakup aparatury, za blisko 1 mln z, sfinansowao Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyszego. Do dyspozycji naukowcw s ponadto profesjonalne kamery, mikrofony, blue box, 8 komputerw do analizy wynikw oraz st do montau. Materia, prezentowany take osobom badanym, bdzie wic tworzony rwnie na miejscu. Mimo e laboratorium – jedyne tego typu w Polsce – otwarto pod koniec listopada, ju realizowane s w nim pierwsze projekty. Dotycz zjawiska wyobrani wizualnej.
– Wyobrania to najwaniejszy psychiczny mechanizm, jakim dysponuje czowiek. Co ciekawe, jeli przypominamy sobie obiekt widziany ju kiedy w przeszoci, to poruszamy oczyma tak, jakbymy widzieli go przed sob, odwzorowujemy go. Badanie wyobrani czowieka jest fascynujce, ale jednoczenie bardzo trudne – przyznaje prof. Francuz.
W laboratorium prowadzi si take eksperymenty nad prozodi, czyli form wypowiedzi. W studiu HD nagrano ju pierwsze cieki dwikowe do materiaw wizualnych. Posu one do sprawdzenia, w jakim stopniu sposb mwienia lub czytania tekstu, np. w telewizyjnym newsie, wpywa na odbir informacji. Przedmiotem bada jest take wpyw rnych zabiegw stosowanych podczas montau telewizyjnego na neurofizjologiczne reakcje czowieka.
– Oprcz publikowania wynikw naszych bada w czasopismach naukowych, zamierzamy take je zaudiowizualizowa w postaci filmw edukacyjno−dokumentalnych powiconych temu, w jaki sposb media oddziauj na ludzi.
W planach jest te uruchomienie telewizji wewntrzuczelnianej, w ktrej mogyby si pojawi wykady profesorw KUL. W przyszoci niewykluczone jest udostpnianie laboratorium na potrzeby komercyjne.
22 listopada 2008 r. odby si koncert z okazji 100−lecia Reprezentacyjnego Chru Uniwersytetu lskiego „Harmonia”. W programie wykonano utwory chralne a cappella, fragmenty La Petite Messe Solennelle G. Rossiniego oraz Msz Koronacyjn C−dur W.A. Mozarta. W wykonaniu tej ostatniej wzio udzia ok. 150 obecnych i dawnych chrzystw „Harmonii”, ktrzy specjalnie na t okoliczno przyjechali do Cieszyna. Tego samego dnia ukazaa si najnowsza pyta chru – Petite Messe Solennelle G. Rossiniego, nagrana przez Polskie Radio Katowice.
Cieszyskie Towarzystwo piewacze „Harmonia” powstao w 1908 r. Kontynuatorem tradycji chralnych jest od blisko 40 lat Reprezentacyjny Chr Uniwersytetu lskiego „Harmonia”, ktrego siedzib jest cieszyski Instytut Muzyki przy Wydziale Artystycznym U. Czonkami chru s studenci i absolwenci kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej: 29 kobiet i 21 mczyzn. Pierwszym dyrygentem akademickiej „Harmonii” by Wadysaw Wilczak. Po nim chrem kieroway: Helena Danel−Bobrzyk i Halina Goniewicz−Urba, a od ponad 10 lat dyryguje Izabella Zielecka−Panek.
Swj dorobek artystyczny chr udokumentowa na 6 pytach. Jedn z ciekawszych jest monta sowno−muzyczny Do tych, co maj tak za tak, nie za nie, przygotowany wsplnie z Arturem mijewskim i Jzefem Brod, beskidzkim folkloryst.
Chr „Harmonia” koncertowa w Austrii, Belgii, Holandii, Luksemburgu, Niemczech, Irlandii, Jugosawii, Rosji, Szwajcarii, Czechach. Wystpowa m.in. z Narodow Orkiestr Symfoniczn Polskiego Radia w Katowicach, Orkiestr Symfoniczn Polskiego Radia w Krakowie, orkiestrami filharmonicznymi z Katowic, Krakowa, Zabrza i Biaegostoku, Orkiestr Pastwowej Opery w Koszycach i Opery Krakowskiej.
Wrd nagrd zdobytych w ostatnich latach s m.in.: Wielka Nagroda Festiwalu Kultury Europejskiej (Luksemburg), I nagroda im. H. Karliskiego w Oglnopolskim Turnieju Chrw Legnica Cantat, nagroda dla najlepszego chru konkursu Jaro Se Otvr w dre nad Szavou (Czechy), I nagroda w Oglnopolskim Konkursie Polskiej Pieni Chralnej w Katowicach i odzi, srebrny medal Midzynarodowego Festiwalu Muzyki Chralnej Festa Musicale w Oomucu (Czechy), zoty i srebrny puchar na II World Choir Festival w St. Petersburgu (Rosja).
(moch)
25 listopada rozstrzygnito pierwsz edycj konkursu o Nagrod Fundacji Edukacyjnej Perspektywy i Wydawnictwa Elsevier dla modych naukowcw. Fundatorzy chc popularyzowa dorobek modych polskich naukowcw, ktrzy przed 30. rokiem ycia maj znaczce osignicia naukowe o oddwiku midzynarodowym. Do nagrody nominowano 10 osb spord ponad 50 aplikacji. Wszyscy nominowani otrzymali dyplomy i statuetki. Troje laureatw uhonorowano nagrod pienin w wysokoci 7 tys. z z przeznaczeniem na wyjazd na dowolnie wybran konferencj naukow.
Nominacje do nagrody uzyskali: Piotr Dalka (informatyka – Politechnika Gdaska), Piotr Michaluk (biologia, genetyka i biologia molekularna – Instytut Biologii Dowiadczalnej im. M. Nenckiego PAN), Kinga Nawalany (chemia – Uniwersytet Jagielloski), dr Bartomiej Nita (nauki spoeczne – Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocawiu), Katarzyna Pietrucha (nauka o rodowisku – Politechnika Rzeszowska), dr Elbieta Suchowolska (rolnictwo i biologia – Uniwersytet Warmisko−Mazurski w Olsztynie), Jarosaw Syzdek (inynieria materiaowa oraz chemia – Politechnika Warszawska).
Laureatami nagrody zostali: Aneta Kurzpa (medycyna – Instytut Immunologii i Terapii Dowiadczalnej PAN), dr Krzysztof Cichy (fizyka i astronomia – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) i dr Dariusz Sobolewski (chemia – Uniwersytet Gdaski).
(pik)
Coraz czciej w szkoach wyszych i instytutach naukowych zwraca si uwag na problemy etyczne. Wyrazem tego na razie s jedynie seminaria powicone nierzetelnoci naukowej. Pierwsze takie spotkanie w rodowisku lubelskim odbyo si 11 grudnia ub.r. na Wydziale Podstaw Techniki PL. Prof. Grzegorz Gadyszewski, prodziekan WPT, chcia, by przycigno ono zwaszcza modszych pracownikw naukowych i doktorantw. Na wydziale ogoszono godziny dziekaskie, a pracownicy zostali zobligowani do udziau w spotkaniu. Taka forma „zaproszenia” wielu z nich nie przypada do gustu. Poniewa seminarium zostao dobrze rozpropagowane, uczestniczyli w nim take przedstawiciele innych uczelni lubelskich, m.in. KUL, UMCS, UP i UM. Gwiazd spotkania okaza si dr Marek Wroski, jeden z najlepszych znawcw problematyki nierzetelnoci naukowej w Polsce, autor cyklu artykuw w „FA”, powiconych temu zagadnieniu. Przedstawi on kwesti podejcia do problemu nierzetelnoci naukowej w Stanach Zjednoczonych, gdzie wiele lat pracowa. Istniej tam instytucje, np. Research Integrity Officer, ktre w sposb systematyczny obserwuj to niepokojce zjawisko i natychmiast reaguj na jego przejawy. Zdaniem dr. Wroskiego istnieje potrzeba utworzenia podobnych stanowisk w Polsce. Dr Wroski peni funkcj rzecznika rzetelnoci naukowej w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. To bodaj jedyna polska uczelnia, ktra stworzya takie stanowisko.
Dr Wroski przedstawi rne formy nierzetelnoci. Oprcz plagiatu, z ktrym wikszo z nas zdya si ju oswoi, wspomnia o faszowaniu wynikw bada, ich „masowaniu”, podawaniu faszywych (kupowanych za pienidze) kwalifikacji zawodowych oraz „honorowym” wspautorstwie prac naukowych osb, ktre nie uczestniczyy w ich powstaniu. Ten ostatni temat wywoa szeroki oddwik na sali, zapewne w zwizku z niedawnymi problemami tego typu w politechnice. Modzi naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie stwierdzili, e w ich dziedzinie dopisywanie szefw do grona autorw publikacji jest standardem. Zdaniem Wroskiego nie ma podstaw, by kierownik katedry mg zosta wspautorem pracy tylko na tej podstawie, e jest szefem jednostki uczelni, podpowiedzia temat bada lub zdoby na nie pienidze. Te dziaania s bowiem jego obowizkiem w zwizku z penion funkcj i pobiera za nie wynagrodzenie. Aby uwaa si za wspautora pracy, naley uczestniczy w przynajmniej trzech etapach powstawania publikowanych wynikw: tworzeniu koncepcji pracy, prowadzeniu bada, analizie ich wynikw oraz pisaniu tekstu lub jego gbokiej edycji.
Ks. prof. Andrzej Szostek, etyk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (na fot.), czonek zespou ds. etyki przy ministrze nauki i szkolnictwa wyszego zauway, e w zwizku z powszechnoci studiw, kiepskimi zarobkami uczonych oraz mechanizmem kariery akademickiej problem etyki w nauce jest pilniejszy ni dawniej. Poda przykad naukowca, ktry przepisa wasny doktorat i przedstawi go jako habilitacj. Autoplagiat odkryli studenci „sprytnego” wykadowcy... „A co robili recenzenci habilitacji?” – pyta ks. prof. Szostek.
Dr Wroski, pytany, w jaki sposb zapobiega plagiatom prac studenckich i dyplomowych oraz walczy z kupowaniem prac dyplomowych, wspomnia o osigniciach wspczesnej lingwistyki komputerowej. Przedstawiciele firmy Plagiat.pl oraz Wyszej Szkoy Informatyki i Zarzdzania w Rzeszowie przedstawili systemy antyplagiatowe, ktre stworzyy i wdroyy obie instytucje.
5 grudnia FNP po raz 17. wrczya swe doroczne nagrody, zwane Polskimi Noblami. Przebieg uroczystoci jest coraz bardziej urozmaicany. Obecna edycja nagrody odbiegaa od poprzednich, m.in. kady z laureatw mia dedykowany sobie minirecital muzyczny. W niemal kadej wypowiedzi nawizano, zazwyczaj krytycznie, do dziaalnoci reformatorskiej minister nauki. Prof. Maciej ylicz bez entuzjazmu mwi o reformie Polskiej Akademii Nauk. Prof. Stanisaw Mossakowski odnis si negatywnie do odstawiania na boczny tor starszych naukowcw, zaznaczajc, e nagrodzone wanie dzieo ukazao si w roku, w ktrym koczy 70 lat. Podkreli, e w humanistyce licz si nie tylko zdolnoci, pracowito, wyobrania. Niezbdne s te dojrzao i erudycja. Zaproponowa, by badania humanistyczne finansowa ze specjalnego funduszu. Prof. Jacek Oleksyn mwi, e jego nagroda stanowi nadziej dla caej biologii, gdy po raz pierwszy fundacja nagrodzia przedstawiciela tej dyscypliny; e to nadzieja dla uczonych pracujcych w maych orodkach, z dala od akademickich centrw, e take w nich mona prowadzi wane prace i dokonywa istotnych odkry. Prof. Ryszard Horodecki podnis wtek wieku uczonych – jego najwaniejsze prace powstay, gdy przekroczy 40. rok ycia. Nawiza te do formy statuetki, ktra przeniosa jego myl w wiat tak przez niego cenionej klasyki. Prof. Andrzej Jajszczyk porwna swoje badania do budowania skrzyowa komunikacyjnych. Na tych, ktre on tworzy, bezkolizyjnie krzyuj si tysice szlakw, a obszar, ktry zajmuj, liczony jest w milimetrach kwadratowych.
Prof. Barbara Kudrycka wykazaa si ogromnym refleksem, odpowiadajc w niezaplanowanej, improwizowanej wypowiedzi na podniesione wtpliwoci. Przy tym staraa si odnie do wypowiedzi kadego z laureatw, a kady wtek i metafor przenie w rzeczywisto reformy nauki. Odniosa si do motta FNP – chcemy stworzy takie struktury nauki, aby to motto mogo by najlepiej realizowane w caym kraju.