Aktualności
Konferencje
05 Października
Opublikowano: 2026-10-05

Jak postęp technologiczny zmienia badanie historii

Ponad trzydzieści lat po zakończeniu „zimnej wojny” dawne systemy polityczne podlegają ponownej weryfikacji badawczej. Instytut Pileckiego organizuje anglojęzyczny kongres naukowy, którego głównym tematem będzie zastosowanie sztucznej inteligencji w naukach historycznych. Eksperci z 19 krajów określą wpływ cyfryzacji na sposób rozumienia przeszłości, w szczególności zjawisk faszyzmu oraz komunizmu.

Międzynarodowy kongres „Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach dwudziestych XXI wieku” odbędzie się w dniach 14–15 października w Instytucie Pileckiego w Warszawie (ul. Sienna). Wstęp wolny.

Celem drugiej edycji wydarzenia jest stworzenie ważnego forum dla dyskusji wokół historii Polski, historii Europy Środkowo-Wschodniej w XX wieku i doświadczeniu totalitaryzmu w tym regionie, który Timothy Snyder określił popularnie jako „skrwawione ziemie” – tłumaczy dr Krystian Wiciarz, p.o. zastępcy dyrektora IP do spraw naukowych.

W kongresie weźmie udział blisko stu ekspertów z 19 krajów. Ocenią oni proces przenoszenia historycznych dokumentów do postaci cyfrowej. Analizie poddane zostaną także metody wykorzystania sztucznej inteligencji w pracy badacza. Wykłady przedstawią proces kształtowania się nauki w Europie Środkowo-Wschodniej. Uczestnicy przyjrzą się także wiarygodności informacji historycznych generowanych z pomocą algorytmów komputerowych.

Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych ogranicza skuteczność klasycznych narzędzi do weryfikacji treści. Stwarza to możliwości kształtowania się nowych form władzy, w tym totalitaryzmu czy autorytaryzmu, które wymykają się starym definicjom i wymagają intelektualnego namysłu w odniesieniu do historii i przeszłości – zauważa dr Wiciarz.

Program kongresu uwzględnia także dyskusję o nowym imperializmie. Panele dyskusyjne zdefiniują mechanizmy działania cenzury, a także zjawisko współczesnej dezinformacji. W ramach kongresu zaplanowano 20 różnych paneli tematycznych oraz wykłady główne.

Wykłady główne:

  • Juliane Fürst, kierownik departamentu „Communism and Society” w Centre of Contemporary History w Poczdamie – „The Contemporary History of Writing Soviet and Post-History or What War Did to Our Field”;
  • John Connelly, dyrektor Institute for East European, Eurasian, and Slavic Studies na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley – „Unexplored Origins of Totalitarianism: Russian and German Imperialisms in Comparative Perspective”.

Wybrane referaty panelowe:

  • dr Huseyin Oylupinar, „Designing AI for the Study of Totalitarian Archives: A Context-Sensitive Model for Polish Underground Resistance Testimonies”;
  • dr Andrij Portnov, „The Declassified KGB Cases of Ukrainian Soviet Historians: Searching for a Methodology of Analysis”;
  • dr Paweł Ukielski, „Presenting Civilians under Totalitarian Social Engineering: The Case of the Warsaw Rising Museum”.

Szczegółowy program i wszelkie niezbędne informacje dostępne są na stronie internetowej wydarzenia.

Organizatorem kongresu jest Instytut Pileckiego. Instytucje partnerskie: Centrum Studiów nad Rosją i Eurazją im. Davisa, Instytut Europy Środkowej, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Historii Polski. Patronat medialny nad wydarzeniem sprawuje „Forum Akademickie”.

MK

Dyskusja (0 komentarzy)