Aktualności
Konkursy
11 Lipca
Opublikowano: 2024-07-11

Polskie akcenty wśród laureatów grantów ERC Proof of Concept

Sto grantów Proof of Concept przyznała dziś European Research Council. Tym razem żaden nie będzie realizowany w naszym kraju, ale nie znaczy to, że na liście brakuje polskich akcentów.

Granty Proof of Concept przyznawane są naukowcom, którzy w trakcie badań finansowanych w innych konkursach European Research Council (Starting, Consolidator, Advanced lub Synergy) uzyskali nieoczekiwane lub nowe możliwości dla zastosowań komercyjnych bądź społecznych. Celem półtorarocznego grantu jest m.in. weryfikacja koncepcji badawczej oraz angażowanie partnerów zewnętrznych. W ramach przyznanych środków (150 tys. euro)  można sfinansować prace, których nie przewidziano w pierwotnym projekcie.

W pierwszej z trzech tegorocznych rund konkursu wyłoniono stu laureatów. Najwięcej projektów będzie realizowanych w Wielkiej Brytanii (15), Niderlandach (14), we Włoszech (12), Francji, Niemczech i Hiszpanii (po 10). Na liście nie ma wprawdzie tym razem żadnego naukowca, który prowadzi swoje badania w naszym kraju, ale są dwa polskie akcenty.

Jedną z beneficjentek jest dr Aleksandra Walczak, dyrektorka ds. badań w Centre National Recherche Scientifique w Paryżu. Związana jest z Laboratoire de Physique na Ecole Normale Supérieure. W 2002 roku ukończyła fizykę na Uniwersytecie Warszawskim, w 2007 roku obroniła doktorat na University of California w San Diego. Kilkuletni staż podoktorski odbyła na Uniwersytecie w Princeton. Od 2010 roku pracuje w CNRS. Specjalizuje się w biofizyce teoretycznej, wykorzystuje narzędzia z fizyki statystycznej do badań biologicznych, zajmuje się m.in. określeniem przy użyciu metod statystycznych repertuaru komórek (lub limfocytów), które mogą zapewnić odporność na choroby.

Chcę znaleźć równania statystyczne i probabilistyczne,opisujące nasz układ odpornościowy – opowiadała w jednej z audycji Radia Naukowego. – Zaproponowaliśmy m.in. technologię, która pozwala sprawdzać, jak potencjalnie niebezpieczne są różne warianty pewnych białek w SARS-CoV-2.

Badaczka dodaje, że medycyna spersonalizowana obiecuje wykorzystać różnorodność ludzkich repertuarów odpornościowych do projektowania szczepionek i ukierunkowanych terapii opartych na limfocytach T i B. Jednak nawet w przypadku projektowania szczepionek identyfikacja klonotypów odpowiadających na nowe wirusy jest kosztowna i wymaga dużo pracy i czasu. Jej obecny grant Proof of Concept przekształca istniejące rozwiązania algorytmiczne służące identyfikacji komórek odpornościowych w przyjazną dla użytkownika platformę ułatwiającą odkrywanie leków i produktów terapeutycznych. To drugi grant PoC dr Walczak – pierwszy otrzymała w 2018 roku. Ma na koncie także ERC Starting Grant (2012) i ERC Consolidator Grant (2016). Jest ekspertką w konkursach Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Laureatem CoG (2017) jest również prof. Paweł Świętach, który – co ciekawe – swój grant Proof of Concept (drugi, poprzedni zdobył w 2022 roku) zrealizuje we współpracy z dr. hab. Piotrem Korczykiem z Zakładu Biosystemów i Miękkiej Materii w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki PAN. Zajmą się opracowaniem analizatorów krwinek czerwonych nowej generacji do zastosowań w transfuzjologii i diagnostyce hematologicznej.

Prof. Świętach urodził się w Warszawie, ale w 1998 roku wraz z rodziną wyjechał do Oxfordu i tam ukończył studia z fizjologii oraz obronił doktorat. Obecnie kieruje laboratorium na Wydziale Fizjologii, Anatomii i Genetyki Uniwersytetu Oksfordzkiego. Bada wpływ chemii kwasowo-zasadowej na biologię komórki. Jego ostatni projekt miał na celu odkrycie źródeł kwasowości nowotworów, zrozumienie jej wpływu na biologię komórek nowotworowych i komórek gospodarza oraz scharakteryzowanie strategii adaptacyjnych stosowanych przez komórki nowotworowe w celu uzyskania odporności — i przewagi konkurencyjnej — nad sąsiednimi komórkami.

Te adaptacje do przetrwania w kwasowych warunkach są unikalne dla wielu komórek nowotworowych, postawiliśmy więc hipotezę, że zablokowanie tych mechanizmów przyniesie korzystne wyniki dla pacjentów. W badaniach wykazaliśmy, że zaburzona równowaga kwasowo-zasadowa zakłóca lub nawet zabija komórki nowotworowe. Dlatego każdej komórce, w oparciu o jej fenotyp radzenia sobie z kwasami, można przypisać zdolność do przetrwania w określonym pH mikrośrodowiska – opowiada Świętach.

Projekt dostarczył istotnych danych pilotażowych, jednocześnie stanowiąc ważny postęp w kierunku dokładniejszego zrozumienia raka.

Od 2011 roku, kiedy uruchomiono granty Proof of Concept na weryfikację koncepcji badawczych, Europejska Rada ds. Badań Naukowych przyznała już ponad 2 tys. grantów na łączną sumę 300 mln euro. Do Polski trafiło jak dotąd siedem takich grantów.

Mariusz Karwowski

Dyskusja (2 komentarze)
  • ~007 11.07.2024 14:53

    "Polskie akcenty" to tylko dowód na to, że w Polsce trudno uprawiać naukę na wysokim poziomie.

    • ~RW 13.07.2024 00:44

      Zgoda.