Polskie instytuty naukowe prowadzą badania, które mogą przełożyć się na innowacyjne terapie medyczne i rozwiązania technologiczne. O tym, jak napędzać ten rozwój, rozmawiali uczestnicy spotkania w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej.
W dyskusji uczestniczyli m.in.: minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, prof. Maciej Żylicz (prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej), prof. Krzysztof Pyrć (prezes-elekt FNP), prof. Maciej Wojtkowski (dyrektor Międzynarodowego Centrum Badań Oka – ICTER), dr Lech Trzeciak (członek grupy zarządzającej Centrum Badań i Zastosowań Terahercowych CENTERA), prof. Marta Miączyńska (dyrektor MIBMiK). Skupiono się na efektach dotychczasowych projektów i wyzwaniach, które stoją przed polską nauką.
Działanie MAB to jeden z istotnych mechanizmów finansowania badań w Polsce, umożliwiający tworzenie nowych centrów doskonałości naukowej. Jego realizacją i wyborem projektów (w drodze konkursu) zajmuje się Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. Środki pochodzą z funduszy europejskich.
W Polsce potrzebujemy centrów doskonałości, czyli takich miejsc, które dają możliwość prowadzenia badań na światowym poziomie i współpracy z międzynarodową społecznością naukową. Są one nam potrzebne, aby przyciągać najlepszych badaczy z Polski i z zagranicy. Takich centrów powinno być w naszym kraju jak najwięcej, jeżeli chcemy, żeby nauka uprawiana w Polsce była naprawdę konkurencyjna – przekonuje prof. Maciej Żylicz, prezes FNP.
Nowe podejście do terapii chorób rzadkich i zakaźnych
Jednym z projektów realizowanych dzięki funduszom europejskim jest RACE-PRIME („Platforma RNA i biologii komórki dla badań i innowacji w medycynie”). Przedsięwzięcie realizowane w MIBMiK koncentruje się na opracowywaniu nowoczesnych terapii dla chorób zakaźnych i rzadkich. W ramach projektu prowadzone są dwa kluczowe kierunki badawcze: przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne strategie terapeutyczne oraz zaawansowane modele chorób rzadkich, które mogą otworzyć drogę do spersonalizowanych terapii.
Dzięki RACE-PRIME możemy prowadzić badania, które łączą naukę podstawową z realnym zastosowaniem klinicznym. Naszym celem jest opracowanie podstaw nowatorskich metod leczenia chorób człowieka, w przypadku których te obecne są niewystarczające lub niedostępne – mówi prof.
Marta Miączyńska, dyrektor MIBMiK.
Instytut jeszcze 10 lat temu miał 6 laboratoriów, wkrótce będzie ich 20. Rozwój ten napotyka jednak na istotną barierę – brak własnej siedziby. Placówka funkcjonuje w użyczonej przestrzeni, która nie jest już w stanie pomieścić rosnącej liczby zespołów badawczych. Kierownictwo jednostki aktywnie zabiega o środki na nowy budynek i poszukuje partnerów do realizacji inwestycji w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego.
Nowatorskie podejście do terapii i diagnostyki oczu
Inny projekt finansowany w ramach MAB to ICTER – „Międzynarodowe Centrum Badań Oka”. Jego celem jest rozwój bezpieczniejszych interwencji chirurgicznych, nowych terapii chorób oczu i metod diagnostycznych poprawiających rokowanie oraz przywracających wzrok.
ICTER służy jako nowoczesne centrum doskonałości naukowej, koncentrując się na opracowywaniu
innowacyjnych technologii ułatwiających zaawansowane leczenie oczu. Istnieje duże zapotrzebowanie
na narzędzia, które mogą weryfikować nowe terapie okulistyczne, przyspieszając w ten sposób procesy
leczenia i zmniejszając związane z nimi koszty. Naszym celem jest wdrożenie tych technologii,
aby zapewnić polskim pacjentom szybszy dostęp. Niemniej jednak, nasze działania utrzymują globalną
perspektywę, pozycjonując nas konkurencyjnie obok wiodących ośrodków badawczych i firm
technologicznych na całym świecie – mówi prof. Maciej Wojtkowski, dyrektor ICTER.
Zapomniane pasmo promieniowania
Z kolei projekt CENTERA powstał, by stworzyć technologie wykorzystujące pasmo promieniowania terahercowego (THz), leżące między podczerwienią a mikrofalami. Jak dotychczas nie jest ono eksploatowane przez człowieka na szeroką skalę ze względu na brak efektywnych, niedrogich emiterów i detektorów – a tymczasem mogłoby zaoferować kolejne „okno na świat”, umożliwiając skonstruowanie nowych systemów obrazowania do zastosowania w nadzorze bezpieczeństwa, kontroli jakości, diagnostyce medycznej czy hodowli roślin. Jest także krytyczne dla postępów w telekomunikacji.
Poszukujemy nowych sposobów wytwarzania i odbierania fal THz, co pozwala na opracowanie innowacyjnych emiterów i detektorów, a następnie rozwijanie ich zastosowań praktycznych. Wymaga to
łączenia fizyki kwantowej, chemii i inżynierii materiałowej, inżynierii elektronicznej i programowania. Myślę, że jesteśmy skuteczni, skoro już dwóch naszych badaczy zostało laureatami prestiżowego grantu ERC Advanced. Niewątpliwie pomaga nam lokalizacja w Centrum Zaawansowanych Materiałów i
Technologii CEZAMAT PW. Obecnie poszukujemy nowych źródeł finansowania dla wzmocnienia
aplikacyjnej strony projektu – mówi dr Lech Trzeciak z grupy zarządzającej CENTERA
Nowe możliwości dla polskiej nauki
Podczas spotkania podkreślono znaczenie finansowania badań i międzynarodowej współpracy. Fundacja uruchomiła właśnie nowy nabór w ramach MAB, skierowany do jednostek będących koordynatorami konsorcjum, które uzyskało dofinansowanie lub Seal of Excellence w programie Teaming w ramach Horyzontu Europa. Natomiast 1 kwietnia FNP ogłosi nabór ogólnodostępny, otwierając kolejną szansę dla polskich instytutów na dołączenie do czołówki światowej nauki. Działanie Międzynarodowe Agendy Badawcze jest finansowane z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.
źródło: MIBMiK