Spowolnienie rozwoju karier naukowych uczestników międzynarodowej mobilności sugeruje, że system awansów w Polsce nie jest w pełni oparty na zasadach merytokratycznych. Decyzje w tym zakresie są być może podejmowane w większym stopniu na podstawie lokalnych zależności i znajomości, z których wyjeżdżający na pobyty naukowcy zdają się być wykluczeni – piszą w najnowszym raporcie eksperci z Ośrodka Przetwarzania Informacji – Państwowego Instytutu Badawczego.
Jak zauważają autorzy raportu, choć mobilność zawsze była pożądaną aktywnością w społeczności akademickiej, to obecnie, w związku z rosnącą konkurencją, staje się niemal obowiązkowym punktem w karierze naukowej. I to na każdym jej etapie. Pozwala rozwinąć wiedzę, kompetencje, ale także nawiązywać kontakty niezbędne do naukowego rozwoju. Nie bez znaczenia jest także większa dzięki niej widoczność i rozpoznawalność badacza w środowisku międzynarodowym. Ale mobilność ma też swoje ciemne strony.
Czasowe kontrakty powodują, że badacze poświęcają czas na szukanie kolejnego miejsca pracy lub źródła finansowania zamiast angażować się w aktualnie rozwiązywane problemy naukowe. Realia te powodują, że czasami mobilność nie jest wyborem, ale koniecznością wynikającą z potrzeby zapewnienia sobie finansowania badań i satysfakcjonującego wynagrodzenia – czytamy w raporcie OPI PIB.
Analizując czynniki instytucjonalne i indywidualne, które wpływają na udział w programach mobilności, eksperci szukali odpowiedzieć na pytanie, jakie znaczenie ma mobilność akademicka na rozwój kompetencji, aktywność badawczą, sieci współpracy czy tempo awansu w karierze naukowej.
Uzyskane przez nas wyniki wskazują, że chociaż na poziomie deklaratywnym w polskim systemie szkolnictwa wyższego i nauki w ostatnim czasie mobilność jest promowana, to działania te mają jednak charakter fasadowy. Dowodzi tego spowolnienie rozwoju karier naukowych uczestników międzynarodowej mobilności – zwracają uwagę autorzy raportu.
Spośród 1458 przepytanych naukowców, którzy nie byli do tej pory beneficjentami programów mobilnościowych, ponad połowa (55%) nigdy nie aplikowała o udział w takich konkursach (u mężczyzn to 57%, u kobiet 53%). Znamienne, że nie garną się do tego młodzi naukowcy, wśród których aż 64% w ogóle nie składało wniosków (u doświadczonych to niespełna połowa). Uwzględniając dziedziny, szczególną niechęć do mobilności wykazują reprezentanci nauk inżynieryjno-technicznych, ścisłych i przyrodniczych (58%), a także nauk medycznych i o zdrowiu oraz rolniczych (57%). W HS nie aplikowała połowa z badanych. Nie ma przy tym szczególnego znaczenia wielkość ośrodka, z którego pochodzą – zarówno w dużych, jak i małych odsetek niepodejmujących wyzwania oscyluje wokół 54–55%. Co ciekawe, przeważająca większość programy takie kojarzy z oferty Narodowego Centrum Nauki (70%), niż Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (37%), choć to ta druga jest bardziej ukierunkowana na ten cel.
Dlaczego nie aplikują? Co dziesiąty ankietowany deklaruje wprost – to niepotrzebna przerwa w karierze. Jako powód podawana jest także sytuacja osobista (57% wskazań), brak wiedzy o możliwościach finansowania mobilności wyjazdów (44%), prowadzenie badań niewymagających wyjazdu (43%) oraz niewystarczający poziom finansowania pobytu (39%). Pytani o to, czy w najbliższych dwóch latach zgłoszą swój udział w programach tego typu, odpowiadają, że nie mają takiego zamiaru (39%), przy czym u mężczyzn „nie” mówi blisko połowa (47%), u kobiet – co trzecia (33%). Chęć wyraża tylko niespełna 1/3 badanych (29%) – myśli o tym 39% młodych naukowców, głównie z dużych ośrodków (32%).
Uczestników badania poproszono także o ocenę dostępnej w Polsce oferty programów mobilnościowych (pobyty krótko- i długoterminowe, możliwość udziału w konferencjach, szkołach letnich czy warsztatach, wyjazdy naukowe). W przypadku doktorantów połowa z doświadczeniem wyjazdowym i 43% bez niego uznała ofertę za wystarczającą. Kiedy adresatami byli naukowcy posiadający co najmniej stopień doktora, proporcje się odwróciły i to „niemobilni” częściej uznawali ofertę za co najmniej wystarczającą (32% vs. 30%). W przypadku starszych stażem podobnie (36% vs. 23%). Jeśli chodzi o ocenę dokumentacji konkursowej, istotnie różnicującym było doświadczenie mobilności. We wszystkich analizowanych elementach (warunki udziału, zasady składania wniosku, formularz, finansowanie, kryteria oceny, rozliczanie), mobilni częściej niż osoby, które nie zakwalifikowały się do wyjazdów, wystawiali wyższe oceny. Wskazano też obszary do poprawy: w NAWA to zasady rozliczania wyjazdu, w NCN – kryteria oceny wniosku. W programach finansowanych przez NCN trudności na etapie aplikowania zgłosiło 33% uczestników (NAWA – ponad 20%). Najczęściej wskazywano problemy związane z komunikacją z instytucją wysyłającą oraz ograniczonym czasem na przygotowanie dokumentów.
Kluczowym czynnikiem determinującym wybór ośrodka goszczącego była możliwość współpracy z wybitnymi specjalistami (85% respondentów). To kryterium dominuje we wszystkich grupach wiekowych, ale to młodzi przywiązują do niego większą wagę (86% vs. 77%). Znaczącą rolę odgrywa również renoma instytucji goszczącej (69%) oraz specjalizacja naukowa ośrodka (68%). Dostępność infrastruktury badawczej jest ważna głównie dla młodych naukowców.
Z raportu OPI wynika, że zdecydowana większość pobytów zagranicznych polskich naukowców związana była z prowadzeniem badań naukowych (93%) i podnoszeniem kompetencji badawczych (76%). Przy okazji organizacji takiego wyjazdu najczęściej mierzono się z ustaleniem formalnego statusu w macierzystym podmiocie podczas nieobecności (19%), uzgodnieniem kwestii realizacji obowiązków (14%) oraz uzyskaniem zgody na wyjazd (10%). Jedną z częściej wskazywanych trudności było również dopełnienie formalności związanych z legalizacją pobytu w kraju docelowym (13%). Kobiety częściej niż mężczyźni miały problemy z otrzymaniem zgody na wyjazd (15% vs. 6%). Częściej spotykało to też naukowców z uczelni, którzy w przeciwieństwie do kolegów z instytutów PAN wykonywali, obok naukowych, również obowiązki dydaktyczne.
Uczestnicy programów mobilnościowych najczęściej (65%) wyjeżdżali za granicę w towarzystwie partnera/partnerki i dzieci. Kobiety i młodzi naukowcy częściej wyjeżdżali tylko z osobami, z którymi byli w związku. Na wyjazd tylko z dzieckiem lub dziećmi decydowały się głównie doświadczone badaczki, korzystające z 3-miesięcznych pobytów. Z całymi rodzinami częściej wyjeżdżają mężczyźni, doświadczeni naukowcy, beneficjenci programów NAWA oraz osoby wybierające najkrótsze (trwające do 3 miesięcy) i najdłuższe (ponad półroczne) pobyty. W ich trakcie zmagano się głównie z trudnościami natury materialno-bytowej. Co trzecia osoba doświadczyła problemów z organizacją miejsca zamieszkania. Niewiele rzadziej wskazywano na niewystarczające względem realnych kosztów utrzymania środki finansowe. Problemy nastręczała także organizacja opieki lub edukacji dla dzieci.
Autorzy raportu wskazują, że osoby, które w ośrodku goszczącym spędziły ponad pół roku, wyraźnie częściej deklarowały problemy finansowe – związane z wysokością stypendium lub środków na pokrycie kosztów pobytu. W ogóle odsetek badanych, którzy deklarowali, że przyznane im fundusze pokryły całość kosztów pobytu za granicą, wyniósł tylko 41%. Co ciekawe, w tej grupie dominowali młodzi naukowcy. Rzadziej deklarację taką składali badacze HS. Jak sobie wobec tego radzono? Dla ponad połowy główną strategią było korzystanie z oszczędności lub bieżącego wynagrodzenia. Niemal co piąty sięgał po dodatkowe stypendium. Byli też i tacy, którzy musieli sięgać po pożyczki i kredyty!
A co ich czekało po powrocie? Nadrabianie zaległości, rozliczanie wyjazdu, problemy z ponowną adaptacją w macierzystej jednostce.
Działania na rzecz zwiększenia poziomu uczestnictwa polskich naukowców w międzynarodowej mobilności akademickiej powinny obejmować niwelowanie wyzwań związanych z wyjazdami. Trafnie zaprojektowana pomoc powinna wynikać bezpośrednio ze zdiagnozowanych trudności i oczekiwań związanych ze wsparciem ze strony różnych instytucji. Od instytucji wysyłającej naukowcy oczekują wsparcia w zakresie ustalenia ich formalnej sytuacji na czas wyjazdu, realizowania obowiązków administracyjnych, organizacyjnych i naukowo-dydaktycznych na rzecz tego podmiotu oraz radzenia sobie z ponownym dostosowaniem się do warunków pracy w kraju. Instytucje finansujące powinny ich zdaniem wspierać mobilnych naukowców w zakresie formalności i dokumentów projektowych oraz w niwelowaniu trudności związanych z niewystarczającym lub niewypłacanym na czas finansowaniem – wskazują eksperci.
Wato na koniec zapytać o efekty mobilności. Ta kwestia również była przedmiotem zainteresowania autorów badania. Respondenci najczęściej wskazywali, że udział w programie mobilności przyczynił się do rozwinięcia ich wiedzy dziedzinowej (75%, tu głównie przedstawiciele nauk inżynieryjno-przyrodniczych oraz nauk ścisłych i przyrodniczych) oraz podniesienia kompetencji w zakresie stosowania nowych metod i technik badawczych (65%). Z kolei w kontekście nawiązywania współpracy najczęściej referowano takie efekty, jak: rozszerzenie sieci międzynarodowych kontaktów (90%) i podniesienie umiejętności pracy w zespole międzynarodowym (86%).
Jak zaznaczono w raporcie, z otrzymanych danych wynika, że przedstawiciele nauk medycznych, nauk o zdrowiu i nauk rolniczych jako efekt zagranicznych wyjazdów akademickich częściej deklarują rozwój kompetencji z zakresu przygotowywania wniosków grantowych oraz związanych z doskonaleniem warsztatu dydaktycznego niż zgłaszają to humaniści i reprezentanci nauk społecznych oraz naukowcy zajmujący się naukami inżynieryjno-technicznymi oraz naukami ścisłymi i przyrodniczymi. Zaobserwowano jeszcze jedną prawidłowość: na efekt w postaci włączenia się w prace międzynarodowej grupy badawczej wskazują najczęściej badacze z nauk inżynieryjno-technicznych oraz ścisłych i przyrodniczych, nieco rzadziej przedstawiciele nauk medycznych, nauk o zdrowiu i nauk rolniczych, a najrzadziej humaniści i osoby prowadzące prace badawcze w naukach społecznych.
Raport OPI przynosi jeszcze jedną ciekawą konkluzję: tymczasowe zagraniczne wyjazdy akademickie zamiast przyśpieszać awanse naukowców, spowalniają tempo osiągania przez nich kolejnych szczebli kariery średnio o 7,6% czasu w stosunku do osób, które nigdy nie brały udziału w mobilności. Co więcej, bardziej szczegółowe analizy pokazują, że naukowcom z doświadczeniem mobilności uzyskanie stopnia doktora zajmuje około 10% czasu więcej w porównaniu z badaczami niemobilnymi, a stopnia doktora habilitowanego – około 26% czasu więcej.
Przyjmując, że naukowcy, którzy stają się stypendystami agencji finansujących programy i konkursy mobilnościowe, są starannie wybierani na podstawie swoich dotychczasowych osiągnięć naukowych, a w efekcie zagranicznych pobytów dodatkowo rozwijają wiedzę i kompetencje, a także zwiększają produktywność naukową, sugerowałoby to, że system awansów naukowych w Polsce nie jest w pełni oparty na zasadach merytokratycznych. Decyzje w tym zakresie są być może podejmowane w większym stopniu na podstawie lokalnych zależności i znajomości, z których mobilni naukowcy – z racji swojego pobytu zagranicznego – mogą być wykluczeni – czytamy w raporcie.
Zdaniem jego twórców, bez transparentnych procedur awansowych i faktycznego uznania doświadczenia zdobytego w ramach mobilności jako atutu w systemie awansu akademickiego, trudno oczekiwać, by naukowcy garnęli się do zagranicznych wyjazdów. W efekcie, ich zdaniem, będzie na tym cierpiał cały system szkolnictwa wyższego i nauki.
Raport „Mobilność akademicka a kariery naukowców” przygotowali: dr Marzena Feldy, dr Anna Łobodzińska, dr Jacek Bieliński, Joanna Mirosław, dr Jolanta Buczek, Bartosz Pawlik. Jest dostępny na stronie internetowej OPI PIB.
Mariusz Karwowski, źródło: OPI
Już widać, że w niedługim czasie wyjazdy zagraniczne będą traktowane jako niezbędny element awansu naukowego. Najwyraźniej zakłada się, że pracownicy uczelni dysponują nadmiarem czasu i nie mają innych zobowiązań poza pracą badawczą. Rola życia rodzinnego wydaje się w tych założeniach całkowicie pomijana. Pozostaje też pytanie o finansowanie takich wyjazdów, zarówno po stronie instytucji, jak i pracowników. Stawianie coraz wyższych wymagań jest proste, natomiast zapewnienie realnych warunków do ich spełnienia już znacznie mniej.
To jest dosyć powszechne. Podczas mojego długoterminowego stażu za granicą spotkałem naukowca z Holandii (dla niego też była to zagranica, obaj robiliśmy wtedy w UK), od którego dowiedziałem się, ze w jego przypadku jest to niezbędny warunek uzyskania profesury u siebie.
Zgadzam się w 100%. Ta super "mobilność" powinna być zastąpiona współpracą międzynarodową, która tez czasem wiąże się z wyjazdem służbowym / kwerendą. Nie ma nic gorszego niż marnowanie czasu na przymusowy wyjazd, na niepotrzebny staż. Jako matka 2-latka nie wyobrażam sobie tego.
Jeszcze przed kilkoma laty w ogóle nie rozumiałem zdecydowanej większości doktorantów, którzy nie chcieli mieć nic wspólnego z uczelnią i nauką. Papier, dyplom i dobra praca. Myślałem wtedy, że lenistwo, że takie pokolenie. Teraz ich rozumiem. Sam miałem pięciu, troje na początku lat 10. i dwójkę w czasie pandemii. Wszyscy zarabiają więcej niż ja, budują domy, rodzą kolejne dzieci, jedna osoba jest na drugiej półkuli. Szczęśliwi! A my w tym grajdołku budzimy się z kolejnym dniem walki - dostanę grant czy mam za małe znajomości, będę musiał wyjechać czy nie będę, wywalą mnie za brak kilku punktów czy nie, a może nawet ktoś wpadnie na pomysł, że mam co 5 lat zmieniać miasto, w którym mieszkam. Dziękuję, wysiadam. Jeśli będę miał następnych doktorantów i jeśli się nie zwolnię, sam będę im uświadamiał, jak wielkim uszkodzeniem całego życia jest ta cała współczesna nauka, nastawiona na obligatoryjne omijanie kolejnych kłód rzucanych pod nogi.
Realista - akurat zdarzyło mi się rozważać w pewnym momencie przeniesienie kariery naukowej, włącznie z całym życiem prywatnym, do Wielkiej Brytanii - była taka sposobność. Z jednej strony - opcja unikalna, zwłaszcza że brytyjska kultura jest mi bliska. Z drugiej - podchodzę do wielu ważnych życiowo kwestii w sposób analityczny, metodyczny, i raczej z dystansem emocjonalnym. Warunki w UK są może i z pozoru lepsze od polskich, ale jeśli uwzględnimy jako tło do perspektyw czysto naukowych uwarunkowania lokalowe/mieszkaniowe i koszty utrzymania okazuje się, że sytuacja nie jest tak różowa. Podobnie jeśli chodzi o perspektywy rozwoju naukowego, rozumiane jako możliwość prowadzenia własnych badań, zgodnie z własnym designem, postawionymi własnoręcznie celami.
Niemal nikt z moich znajomych z UK, którzy planowali karierę naukową, obecnie nie pracuje w nauce, niemal wszyscy pracują w biznesie, i powód jest przede wszystkim finansowy, a w drugiej kolejności chodzi o warunki pracy, o perspektywy - te mocno osłabły po brexicie.
Mi osobiście w Polsce, po mniej niż dekadzie pracy naukowej, nie wliczając w to okresu studiów, dało mi się dojść do etapu, w którym realizuję w 100% własnoręczne badania, współpracuję z różnymi jednostkami naukowymi w ramach realizacji moich autorskich, wielomilionowych grantów, i publikuję wyniki moich własnych badań w wysoko impaktowanych (IF 10+) czasopismach. Czy warunki brytyjskie pozwoliłyby mi na to? Wątpię, na co się składa szereg uwarunkowań. Szczególnie wątpię w możliwość takiej skali niezależności jaką mam dziś. A i szczerze wątpię, by warunki w UK zapewniły mi możliwość pisanie tej wiadomości z mojego własnego domu z dwiema łazienkami i kilkoma sypialniami, zwłaszcza znając dość dobrze ceny brytyjskich nieruchomości. ;)
Oczywiście, nie ukrywam, że chętnie się kiedyś przeniosę do UK jeśli będę mieć możliwość, i atrakcyjne warunki. Brytyjska mentalność, kultura, krajobrazy są mi dość bliskie. Na chwilę obecną wiążą mnie z Polska kwestie rodzinne - tu mieszkają moi rodzice, będący obecnie w starszym wieku. Wolę mieszkać 200 km i kilka godzin drogi samochodem od nich i móc przyjechać w każdej chwili, niż mieszkać 2000 km dalej, i każdorazowy wyjazd wiązać ze skomplikowaną logistyką.
Londyn istotnie jest przerażająco drogi ale gdzie indziej domy i mieszkania są już dużo tańsze, fakt, że od razu trzeba ściągać polską ekipę budowlaną i wymieniać okna, hydraulikę, zrywać te paskude tapety, ciasnych korytarzy się niestety nie wymieni, ocieplić też taki dom trudno.
Poziom nauki w UK jest nieporówanie wyższy niż w Polsce, nawet na prowincjonalnych uniwersytetach, Oxbridge jest poza zasięgiem polskiej wyobraźni. Jeśli udało się panu wypracować niszę, to gratuluję.
Profesor Pan - nie tylko Londyn. Rozważam zakup nieruchomości w UK od dłuższego czasu, śledzę rynki. Oczywiście, mówię o cenie w stosunku do jakości, a nie tylko o kwocie nominalnej. Dziś, nie posiadając zaplecza finansowego ze strony rodziny, nabycie nieruchomości w UK nawet pracując jako "samodzielny pracownik naukowy" nie jest łatwe. Oczywiście mówię, i w przypadku PL i UK, o nieruchomości spełniającej odpowiednie standardy.
Jeśli chodzi o poziom nauki, oczywiście. Około 3/4 najlepszych uniwersytetów w Europie znajdują się w UK, a to wynika przede wszystkim z systemu który tam panuje i faktu, że uniwersytety posiadają własne majątki, i nieruchomości i obligacje, inwestują, i utrzymują potencjał naukowy z zysków wypracowanych na drodze inwestycji. Jak widać skutecznie.
Mi akurat zależało na niezależności, to był ważny punkt mojego wyboru. I naukowej, i finansowej. Również zależało mi na tworzeniu własnej marki, pod własnym nazwiskiem, prowadzeniu własnych badań, od początku zresztą - moja pierwsza praca badawcza rozpoczęła się wraz z moim pierwszym rokiem studiów, i jako jednej z niewielu osób udało mi się bronić dyplomu z pracy badawczej.
Mocno zaznaczone priorytety wówczas stają się nieco mnie istotne teraz, kiedy nie jest to już coś, do czego muszę dążyć, a coś co de facto posiadam, i mogę w oparciu o dość pokaźny indywidualny dorobek rozwijać karierę naukową w konkretnym, interesującym mnie celu. To również etap, w którym moje wyniki, a nie to jaka jest moja macierzysta uczelnia mają większe znaczenie, i etap, na którym mogę nawiązywać współpracę w wieloautorskich międzynarodowych projektach na równej stopie, a nie jako osoba przeznaczona do bezrefleksyjnego wykonywania pracy, którą trzeba zrobić, a nikt się nie kwapi. Jak widać, mam spojrzenie pozbawione złudzeń, co jest na dłuższą metę wygodne i pomocne. :)
Widzę dużą dozę wzajemnej złośliwości - szczerze radzę zaprzestać.
Dane mi było pracować z profesorami, którzy mieli większy dorobek naukowy, niż niejedna polska uczelnia - ba, niejedna europejska. I wielki realny dorobek nie przeszkadzał tym ludziom, by podchodzić otwarcie i z sercem do drugiej osoby. I bezpośrednio, i rzeczowo. Dla równowagi, mamy naszych rodzimych naukowców, powiedzmy "z wynikami", którzy są tym bardziej bezczelni, nieprzyjemni, i chamscy, im mniej sobą realnie reprezentują. Nie jeste to zbyt miłe - nie jest to również rzadkie.
Gorąco zachęcam do zastanowienia się nad sobą.
Ja wiem, że osobiście nie jestem... obrazem do naśladowania. Mam wiele wad, z czego z wielu chętnie korzystam. Ale wciąż nie zniżam się do pewnego poziomu, nie zachowuję się chamsko i bezczelnie wobec moich potencjalnych kolegów i nie atakuję ich tylko po to, by pokazać moją urojoną "wielkość". Nie robię tego, bo mam realne i mocne prawdziwe osiągnięcia naukowe, i nie musze sobie "odbijać" braku realnych osiągnięć takim zachowaniem.
Radzę przemyśleć swoje postawy - tym, którzy są w stanie. Miłego wieczoru. :)
Zaraz rąbnie III wojna światowa i wszyscy zamiast uprawiać naukę będą cierpieć i ginąć, a my tu o mobilności naukowej rozprawiamy.
"my tu o mobilności naukowej" a reszta populacji w galeriach handlowych i ma to wszystko w nosie. Cóż, takie czasy.
@Hubert Wojtasek
@X
Ponieważ świat jest skomplikowany i wysoce nieprzewidywalny, chyba najlepszym tutaj podejściem jest znany slogan, który był zresztą kiedyś wyśpiewany przez pewnego pana: „Róbmy swoje”.
"Ponieważ świat jest skomplikowany i wysoce nieprzewidywalny"
A szczególnie niektórzy przywódcy, którzy traktują go jak własny folwark.
Nie popieram idei "mobilności" która nieomal "nakazuje" ludziom , tudzież zmusza ludzi, do wyjazdów zagranicznych, jakby stanowiły one jakiegoś rodzaju "nobilitację" przez sam fakt bycia "zagranicznymi". Podkreślam - nie chodzi mi o współprace między jednostkami, czy naukowcami z różnych jednostek - która jest efektywna, i jak najbardziej zasadna. Chodzi mi o pewnego rodzaju... narzucanie wizji, która wymusza na ludziach wyjazdy, a nie są one bynajmniej merytoryczne.
Osobiście mam bardzo duże poczucie "niezależności" - robię to co uznaję za merytoryczne i właściwe. Potrafię własnoręcznie wykonać CAŁE badania, i publikować w wysoko impaktowanych czasopismach (10+ IF) w których publikują pojedyńcze osoby z naszego kraju. Mówię o własnych badaniach, a nie byciu jedną z 500 osób w wieloautorskich tworach p podkreślam. A to wynika z faktu, że od początku mojej pracy naukowej inwestuję we własne kompetencje, w realne efekty mojej pracy i moich badań. Nie jest dla mnie nobilitacją, że dostarczę tabelkę z danymi, i jestem współautorem w pracy w Nature obok 500 innych osób - nobilituje mnie to, co potrafię wykonać własnoręcznie, i jaki odbiór i pozycję zyskują moje własne badania, moje myśli, mój sposób podejścia do problemu i rozwiązań.
Zdarzyło mi się aplikować o wyjazd badawczy do Argentyny, ponieważ tam - wówczas - pracował naukowiec, robiący to co mnie interesuje, i wyjazd był wartościowy merytorycznie. Od momentu, gdy ów naukowiec pracował nad innym projektem w Teksasie, wyjazd przestał mieć walory merytoryczne, gdyż i tematyka działań, i Teksas jako ekosystem, nie odpowiadały moim celom i kierunkom, co - merytorycznie patrząc - wykluczyło zasadność ponownych aplikacji (pierwotna nie udała się z uwagi na covid). Nie wymyślam również nic na siłę, tylko po to, by wyjechać za granicę, ponieważ to jest jakoś "postrzegane" pozytywnie, zwykle przez ludzi o urzędniczym nastawieniu, bez naukowych kompetencji. Celowo planuję, i sukcesywnie realizuję moje naukowe cele - mój obecny zakres badań w które celuję obejmuje trzy kontynenty, i oczywiście, planuję współpracę z naukowcami na miejscu. Jest to merytorycznie uzasadnione, nie widzę najmniejszego problemu. Wymyślanie wyjazdów na siłę, tylko dlatego, że są "zagraniczne" uważam za głupotę. Zresztą, gdy mamy temat pokroju stworzenia metod ekstrakcji danego związku biochemicznego, gdyż w literaturze nie istnieją żadne metody, kluczową kompetencją jest zdolność stworzenia tych metod przez osobę, z którą współpracuję, nie kraj pochodzenia jej macierzystej jednostki badaczej. :)
"Zdarzyło mi się aplikować o wyjazd badawczy do Argentyny, ponieważ tam - wówczas - pracował naukowiec, robiący to co mnie interesuje, i wyjazd był wartościowy merytorycznie. Od momentu, gdy ów naukowiec pracował nad innym projektem w Teksasie, wyjazd przestał mieć walory merytoryczne, gdyż i tematyka działań, i Teksas jako ekosystem, nie odpowiadały moim celom i kierunkom"
I w ten sposób zrezygnował pan z rozszerzenia tematyki badawczej. Ja bym się czymś takim nie chwalił.
Cóż - coś za coś. Równolegle udało mi się zrealizować całkowicie mój własny grant badawczy, wykonać własnego projektu badania, otrzymać całkiem interesujące wyniki, które otworzyły mi pole do dalszego, dużo większego projektu badawczego, jak i partycypacji w wielonarodowych projektach już w zakresie który mnie interesuje - to ostatnie to wiadomość bardzo świeża, bo z przełomu 2025/2026.
Nie ukrywam - nie był to prosty wybór. Dziś, z perspektywy czasu ten wybór mnie cieszy, ale wówczas był podyktowany przede wszystkim sytuacją globalną w związku z covid. Dodatkowym argumentem stanowiła sytuacja: cąły zespół badawczy profesora zostawał w Argentynie, nowy projekt badawczy profesora obejmował zagadnienia, w których nie zamierzam się specjalizować i mam tego pełną świadomość. To nie pierwsza zresztą sytuacja tego typu - od początku mojej kariery naukowej wiem, że chcę realizować własne badania, a nie wykonywać badania innych, i choć oczywiście w różne inne projekty się angażuję, to priorytet stanowią dla mnie moje własne badania. To wybór świadomy, i wybór który bardzo sobie chwalę.
Mimo zmiany jednostki przez profesora moje dokumenty zostały złożone, i zapewne procedowalibyśmy wszystko, gdyby nie sytuacja pandemiczna, która to uniemożliwiłą. Zresztą, moje pierwotne plany zakładały ponowną aplikację do Argentyny, do tego samego zespołu - do dziś to jeden z lepszych zespołów badawczych w skali świata, w zakresie który mnie interesuje. Fakt, że udało mi się uzyskać własny grant zmienił spektrum moich planów.
Do dziś jednak kierunek moich zainteresowań obejmuje ekosystemy naturalne Ameryki Środkowej i Południowej oraz Azji. USA nie jest w zakresie moich zainteresowań, podobnie jak Bliski Wschód - ani przyrodniczo, ani pod względem mentalności ludzi. Oczywiscie, to regiony dysponujące środkami na badania, ale tak się składa, że aspekt finansowy to nie jest jedyny i główny czynnik, który motywuje moje decyzje. Zdaję sobie z tego sprawę, to wybór świadomy, i wciąż po latach ten wybór podtrzymuję. :)
A Pan czym się może nam pochwalić, a czym nie chciałby, co ?
Przed panem? Jakoś nie odczuwam potrzeby.
Wygląda na to, że Rww stosuje różne pseudonimy i jest prawdopodobnie alter ego niejakiego kk spod innych artykułów.
Kolega/-żanka kk wypowiada się znacznie mniej obszernie, jak również nieco mniej składnie.
Mylisz się - krótki rzut oka wystarczy, by zauważyć, że KK stosuje metody erytrystyczne, których nie akceptuję. Widzę szereg nieprawidłowości w funkcjonowaniu nauki w Polsce, oczywiście. Jednak osobiście staram sie trzymać zasady, by NIE insynuuję istnienia oszustw i przestępstw tam, gdzie nie mam na to dowodów. Oszczerstwo to również przestępstwo.
Domniemywanie dobrej woli ludzi, czy zwyczajnie uwzględnienie istnienia pomyłek które są rzeczą ludzką, zamiast celowej złej woli, pozwala mi skutecznie rozwiązywać większość sporów. Zresztą, niemal zawsze to naprawdę są pomyłki, a traktowanie wszystkich innych ludzi wokół jako potencjalych oszustów mówi więcej o osobie, która takie podejście stosuje, niż o wszystkich innych. To w odniesieniu do opinii KK z którą się gruntownie nie zgadzam - osobiście daję relatywnie duży kredyt zaufania ludziom, z którymi współpracuję, i to podejście mi się sprawdza. Niemal zawsze, ale nadal w większości przypadków.
@Rww
Ponieważ te komentarze mogą czytać osoby na różnych szczeblach kariery z rożnym przygotowaniem, dorzucę tutaj jedna uwagę:
Jakkolwiek Teksas nie był dla Pana atrakcyjnym miejscem do prowadzenia Pańskich badan, warto tutaj dodać, że są w tym stanie uczelnie i ośrodki naukowe, które są naprawdę absolutnie rewelacyjne pod kątem jakości nauki, która jest tam robiona. Szczególnie w szeroko rozumianej dziedzinie biologii i medycyny, ale nie tylko. Na pewno warto rozważyć wyjazd do Teksasu, jeśli ktoś znajdzie tam dla siebie coś ciekawego od strony naukowej.
Oczywiście, zgoda. Mówię z własnej perspektywy, nawet nie tyle całego dużego uniwersytetu, co konkretnego zespołu, który rozważaliśmy w Teksasie. I nie mówię, że nie był on pod względem merytorycznym dobry, tylko nie stanowił interesującej perspektywy dla mnie, w mojej osobistej sytuacji, i przy konkretnym kierunku rozwoju moich badań, który był moim celem - to słowem wyjaśnienia.
Może w Teksasie by nauczyli, że związku są tylko chemiczne, a nie biochemiczne.
Pojęcie "biochemical compounds" funkcjonuje powszechnie w literaturze, i domniemuję, że świetnie sobie zdajesz sprawę z tego, o jakich konkretnie związkach mowa. :) Jeżeli nie masz konstruktywnych uwag, daruj sobie tanie złośliwości, które nie przystoją inteligentnemu człowiekowi. Potraktuj to jako dobrą radę, dobrą i życzliwą. Miłego wieczoru. :)
Taa, pojęcia takie jak lactose bigotry czy extremist forager też "funkcjonują powszechnie w literaturze", co wcale nie znaczy, że są to pojęcia prawidłowe. Dla niewtajemniczonych wyjaśnię, że chodzi o lactose intolerance i radical scavenger. Wszak bigoci są zwykle nietolerancyjni, rodnik i radykał to po angielsku tak samo, a radykałowie są czasami ekstremistami.
Błędy językowe, które przytaczasz nijak się nie mają do tego konkretnego zagadnienia. Które nie powstało na skutek językowych błędów, czy ignorantów wśród ludzi którzy nie są native speakerami w języku angielskim - co, tak całkiem prywatnie, akurat posiadam, jako że rodzina mojego dziadka pochodzi z pogranicza Anglii i Szkocji - choć bliżej nam do Szkotów niż Anglików. Oczywiście Polską część rodziny też posiadam i nigdzie się nie wypieram - uściślam, zanim jakieś agresywne jednostki się dopadną. ;)
Określenie biochemical compounds to prosta zbitka słów "biological" oraz "chemical compounds". Jeśli Twoje naziwsko się zgadza, to powinieneś być osobą w miarę dobrze obeznaną z nomenklaturą.
Po części rozumiem - rozumiem na zasadzie: nie zawsze zasady, które panują w języku czy w reżimie pojęć mi osobiście pasują, czy uważam je za jakkolwiek właściwe. Ale nadal - nie sprawia to, że będę walczyć z wiatrakami, i przekonywać ludzi, że nie ma czegoś takiego jak "biochemical compounds" kiedy jest to bardzo jasno i klarownie definiowanlne.
Język angielski stał się podstawowym językiem nauki, a język amerykański niestety, nie jest w wielu miejscach zgodny z brytyjskim. Chętnie poruszę te tematy językowe - ciekawe zresztą dla mnie osobiście. Będę tylko wdzięczny za niezarzucanie mi braku wiedzy kiedy używam pojęć, które są gramatycznie fonetycznie i pod wszelkimi innymi względami poprawne. Z góry dziękuję. :)
Ty to wiesz, ja to wiem, ale dla takich jajogłowych co to "świata zaznali", jeśli nie będziesz spał w labie w Japonii przez 10 lat swojego życia kosztem rezygnacji z rodziny i dzieci, to będziesz miernotą. Oni wiedzą swoje.
Sprawa jest banalna i rozbija się o nepotyzm/kolesiostwo/patologie w awansach i tworzeniu miejsc pracy na uczelniach i instytutach. "Ustawiony" człowiek dostanie etat bez wyjazdu/grantu i tysiąca innych wymagań. Drugi bez znajomości, nawet po odbyciu mobliności nie ma dokąd wracać, stąd wydłużenie czasu lub w ogóle brak jakiegokolwiek awansu. Period.
Problemem naszego kraju ostatnich lat -- zresztą importowanym z zachodu -- jest to, że u nas bardzo często światłe (zdaniem swojego autora) obserwacje a już zwłaszcza głupawe badania bardzo szybko skutkują tym, że się coś ogółowi nakazuje albo zakazuje. Zakazać albo nakazać! Ktoś zrobił sobie badania, że pracując przez 4 dni w tygodniu człowiek wyprodukuje więcej, niż pracując 5 dni w tygodniu - i, proszę bardzo, wprowadzamy czterodniowy tydzień pracy.
Oczywiście że podróże naukowe mają potencjał wzbogacenia naukowca pod względem naukowym, a i jako człowieka. Tylko czytając ten artykuł i komentarze już każdy się zastanawia, jaki to nakaz mobilności, i jak skonstruowany, mają w zanadrzu decydenci. Myślę, że głównym przesłaniem eseju, pod którym piszemy, jest to, że fetyszyzacja środka wcale nie pomaga celowi, produkuje fasadę. I tyle. Naukowiec samodzielnie czy z pomocą promotora układając swoją karierę zrobi to trafniej, rozsądniej, precyzyjniej niż minister albo, czy ja wiem, szef NCN. A przy takim procesie decyzyjnym w naszej polityce, jak opisałem, jedną z broni przeciw mnożeniu regulacji, nakazów, zakazów, wymuszania, są kontrbadania, które pokazują tezę przeciwną do forsowanej. I tym mi trochę pachnie opisywany raport, może jestem niesprawiedliwy :).
A ogólnie to zgadzam się z komentarzem @Przemo z 15.01.2026 12:01.
Nic na siłę. Stawianie sztucznych kryteriów w stylu mobilność i habilitacja nic nie wnosi do jakości nauki. Może czas już przestać traktować naukowców jak mało samodzielne dzieci, które jak będą posłuszne to dostaną cukierka? A jak już to pójdźmy na całość i jak habilitowany w ciągu pięciu lat od uzyskania tego stopnia nie zrealizuje dużego projektu międzynarodowego (np. ERC, Horizon) to mu się odbiera habilitację. Chętnie zaproponuję też jakieś uwarunkowanie dla osób tytularnych.
Doktorat nie powinien być stopniem dożywotnim, tylko tak jak uprawnienia SEP do jednego kilowolta, powinno się go bronić ponownie co 5 lat. Oczywiście żartuję, ale do tego zmierzamy. Do postmodernizmu, gdzie nie ma już rytuałów przejścia, bo z każdego przejścia można wrócić powrotnie, albo nie wiedzieć do końca, czy się przeszło. Pieprzyć taką rzeczywistość, to nie jest życie tylko jakiś koszmar.
Permanentna niestabilność. Coś, czego pracodawca nie ośmieliłby się zaproponować sprzedawcy w sklepie, jest regularnie rekomendowane jako sposób na naukowców. Widzę w tym ślad podejścia lud vs. inteligenci, którzy jak wiadomo nic, tylko w cieple siedzą i kawę piją, i to nie zwykłą Marago, tylko drogą Orient albo Super.
Ja nie uważam, że wieloletni pobyt za granicą w bardzo dobrych ośrodkach aż tak popchnął moja karierę. Zrobiłam hab ale po powrocie nigdy nie przeszłam nawet do 2 etapu w NCN. Od powrotu 5 lat temu pomimo kilkunastu aplikacji do NCN nie dostałam nic, moje umiejętności za które zapłacili polscy podatnicy zostały zmarnowane chociaż jestem znana w środowisku zagranicznym i tam robie sporo recenzji i stamtąd mam sporo zaproszeń. Przekierowałam ostatecznie swoje zainteresowania, zrobiłam 2 podyplomówki specjalizację i sobie żyje mniej lub bardziej ale w miarę spokojnie...... bez grantu.
Myślę, że zbadanie współczynnika sukcesu wniosków o granty NCN osób z doświadczeniem międzynarodowym i bez niego byłoby cennym uzupełnieniem tego raportu. Oczywiście nie mam na myśli osób z takim doświadczeniem międzynarodowym, pracujących w polskich instytucjach badawczych:
OPUS 29-ST7, Innowacyjne hydrożele przewodzące o dwukontinuistycznej strukturze jako przełom w bioelektronice, dr inż. Mohsen Khodadadiyazdi, Politechnika Gdańska, 1 978 200
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1385894724073777?via%3Dihub
Niekiedy wydaje mi się, że autorzy takich tytułów czerpią inspirację z książki "Poniedziałek zaczyna się w sobotę" braci Strugackich.
Hubert - tak i nie. Myślę, że stawiasz tu proste, co łatwe do falsyfikacji stanowisko.
Ludzie, którzy są dobrzy w tym co robią, prędzej czy później nawiązują międzynarodowe współprace, i to całkiem naturalne. Ale równie mocno o niczym nie świadczy. Aby odpowiedzieć na pytanie które zadajesz prawdziwie, a nie produkując pseudonaukową dezinformację, musimy postawić dwa merytoryczne pytania.
Pierwsze: jakie są konkretnie losy ludzi, którzy w różnym etapie kariery naukowej poszli w nabywanie doświadczeń międzynarodowych. Jak to w ogóle się różni od ogólnych doświadczeń innych? Jak, rzetelnie patrząc, różnicują się losy?
Dwa - odwróćmy pytanie. Pokażmy, jak bardzo ludzie dobrzy i odnoszący sukcesy wtórnie mają kontakty międzynarodowe. A to jest clue - rozróżnienie między tym, że wysoki poziom naukowy wtórnie produkuje kontakty międzynarodowe, bardziej niż kontakty międzynarodowe stwarzają poziom naukowy.
To jest odpowiedź banalna, acz niemiła. Posiej cokolwiek na urodzajnym gruncie a wzrośnie, posiej najlepsze nasiona na nieurodzajnym gruncie, a zdechną. Doświadczenie z mojego uniwersytetu Alma Mater, banalne wiem, acz bardzo, BARDZO wiele mówi na temat istotny. A tematem istotnym jest : kim realnie są ludzie, co sobą prezentują.
Nie dyskredytuję współpracy międzynarodowej podkreślam - pod wieloma względami popieram, a uzasadnienia merytoryczne są w innych wątkach. Dyskredytuję jej bezmyślne formy. I nie dyskredytuję oponentów, dyskredytuję podejście do danych, które implikuje manipulację i fałsz. Nic osobistego oczywiście. :)
Dokładnie tak - podkreślam, że to jest wybór który miał zasadność w mojej konkretnej sytuacji. Nigdze nie mówię, że ta jednostka w Teksasie jest jakkolwiek naukowo słaba - nie jest, po prostu zajmuje się czymś mocno innym od moich celów. Ale nigdzie nie mówię, że jakkolwiek "niewłaściwym" czy "błędnym".
Odkąd moje badania stały się w miarę dobrze publikowalne, mam regularnie propozycje współpracy, zwykle z jednostek w ogóle niezwiązanych z tym co robię. Uprzejmie odmawiam z powodów merytorycznych - to nie oznacza, że te jednostki są jakkolwiek "słabe" - oznacza po prostu, że nie realizują tematyki zbierznej z moimi badaniami i tyle. :)
Ps. Piszesz "gdzieś do 50-tego roku życia rozwój miał dla mnie większe znaczenie niż zachowanie ortodoksji w badaniach" - to ciekawe. Ja akurat jestem przypadkiem naukowca - i człowieka - bardzo rzeczowo ukierunkowanego na swoje cele. I tego nie zarzucam. Mogę partycypować, mogę nawet chętnie i aktywnie pomagać, w celach innych niż moje - ale finalnie moje są moim priorytetem.
I to mi daje efekt - nie nawiązałem współpracy z jednym z najlepszych centrów biochemicznych w Europie dlatego, że mam za sobą wiele wyjazdów zagranicznych. Nawiązałem, ponieważ dostarczyłem wartościowych, istotnych wyników badań, i jako autora ważnych badań mnie doceniono. Moje jeżdżenie po innych jednostkach naukowych w ogóle nie było tematem. :)
Są różnice między ludźmi. Mam znajomego, który od 40 lat zajmuje się jednym, dosyć istotnym ale ciągle wąskim wycinkiem nauki. Ja bym tak nie potrafił - po 10 latach mam dosyć tematyki. Uznaję, że nauczyłem się wszystkich ważnych rzeczy, rozwiązałem wszystkie problemy, które byłem w stanie rozwiązać, i pozostały tylko nieistotne przyczynki i zagadnienia dla mnie za trudne. Przerzucam się wtedy na inną tematykę - czasem odległą, czasem bliską ale ciągle inną: stawiającą inne pytania i wymagającą innych metod. I dobrze - jakby ludzie byli tacy sami, byłoby nudno.
Profesor Pan - Tu poruszasz dość ważną kwestię, jaką jest indywidualny wybór kierunku rozwoju swojej pracy naukowej. Dla mnie osobiście jest to istotne - zarówno to, czym się zajmuję, jak i to czym się nie zajmuję, w jaki sposób - świadomie, celowo i z rozmysłem, kształtuję swoją własną ścieżkę kariery zgodnie z moją wolą, moimi osobistymi celami. Duża doza niezależności w prowadzeniu badań, i wyboru kierunku badań, jest akurat dla mnie osobiście kluczowa.
Jednak, patrząc na ogół środowiska naukowego, odnoszę nieodparte wrażenie, że wiele osób, na różnym etapie rozwoju kariery naukowej, nigdy w zasadzie nie wybrało tej tematyki własnoręcznie - przypadek sprawił, że znaleźli się akurat w tym miejscu, rozpoczęli akurat taką współprace, zajmują się akurat taką dziedziną wiedzy. Przypadek, akurat nadarzająca się możliwość, ale nie celowy i świadomy wybór.
Nie oznacza to, że są przez to mniej dobrymi specjalistami. Ale nadal, to bardziej rzemiosło - wykonywanie pracy na wysokim poziomie, ale wciąż rzemieślniczym. Brakuje mi w tym, jak na moje standardy, pasji - brakuje mi tego, co dla mnie osobiście leży u podstaw rozwoju nauki, czy u podstaw istnienia nauki, czyli ludzkiego pragnienia poznania, jak tak naprawdę działa świat. To pragnienie wynika po części z fascynacji światem, ale też z pewnego rodzaju... głodu wiedzy, który nie zanika w chwili, w której przekręcamy klucz od labu/gabinetu i idziemy do domu. Uważam, że dobrze by ta pasja była jednym z powodów, dla których ludzie zostają naukowcami.
Podobnie jest z medycyną - chęć niesienia pomocy drugiemu człowiekowi powinna się znajdować wśród motywacji medyków, a nie wyłącznie kwestie czysto finansowe. Rodzice oczekiwali, że pójdę na medycynę - udałoby mi się to zapewne merytorycznie, większość czasu studiów udało mi się mieć bardzo dobre wyniki, oraz stypendia naukowe/za wyniki. Jednak od początku niemal kariery naukowej wiem, że medycyna nie jest moją drogą, nie jest dzidziną, do której się pod różnymi względami nadaję, i ta wiedza była pomocna w podejmowaniu kluczowych decyzji w zakresie wyboru ścieżki kariery.
To są punkty, na które moim zdaniem należy zwrócić szczególną uwagę: samoświadomość i niezależność ludzi w wyborze kierunku i tematyki badań, a następnie stawianie sobie konkretnych celów i sukcesywne realizowanie tych celów, w miarę możliwości niezależnie od zewnętrznych i wewnętrznych form presji czy wpływu.
Przestrzeganie w życiu konkretnych zasad tworzy silny charakter, silną osobowość, a to jest niezbędna, kiedy chcemy prowadzić badania, które prowadzą do jakiegoś istotnego przełomu. To, czyli przymioty charakteru, osobowości, i psychiki człowieka, są kluczowe w rozwoju kariery naukowej, i osiąganiu sukcesów naukowych, i nie mniej istotne, niż lista uczelni zagranicznych, które odwiedziliśmy. :)
To jest oczywiście indywidualna sytuacja i indywidualny wybór, którego z zewnątrz nie da się ocenić - nawet posiadając dane, których tu nie mamy. Teraz mam kilka projektów badawczych i je realizuję nie interesując się za bardzo innymi tematami. Ale tak gdzieś do 50-tego roku życia rozwój miał dla mnie większe znaczenie niż zachowanie ortodoksji w badaniach.
Tak, prawdziwa mobilność naukowa w polskich realiach może zablokować awans naukowy. Do doktoratu jest w miarę łatwo. Jeśli natomiast nie ma się stałego zaczepienia, to habilitacja może się okazać poważnym obciążeniem czasowym. Jeśli ma być robiona w Polsce, to także skutkuje poważnym wydatkiem z własnej kieszeni (rodzinnego budżetu). Przypominam, że osoba nie mająca habilitacji musi w takim momencie na samą opłatę za przeprowadzenie postępowania wysupłać trzykrotność pensji profesorskiej. To jest już przyzwoity używany 10-letni samochód. A przecież lista wydatków się na tym nie zamyka...
tylko po co habilitacja, jeśli nie ma się stałego zatrudnienia w nauce?
Dziękuję za komentarz. Artykuł nie dotyczy zasadności habilitowania się czy sensu istnienia habilitacji w ogóle. Kwestią jest to, czy mobilność naukowa sprzyja awansowi linearnemu. W polskich warunkach nie.
Aby dokonać odkrycia naukowego nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Ponad 20 lat temu chciałem w ramach pracy doktorskiej podważyć jeden z pistulatów Bohra i wykazać błąd fizyków popełniany od 1913 roku, obecny w programach nauczanie fizyki. Odpowiedż prof. B.J. z UWr brzmiała: nigdy na to się nie zgodzę, pan wie co to by było?". Już wiem. Błąd fizyków skutkujący bezpodstawnym podważeniem prawa elektrodynamiki nie może ujrzeć światła dziennego. Opracowanie na które poświęciłem 20 lat jest skutecznie blokowane i temat zamiatany pod dywan między innym przez PAN. Proszę o podważenie moich dowodów - cisza.... Czy na tym ma polegać rozwój nauki? Nie ważne jest co się odkryje, tylko kto odkryje? Prof UWr miał rację.
Proszę pozdrowić drugiego "wybitnego" naukowca odrzuconego przez akademię - Bartosza Żółtaka. Autorów takich "rewolucyjnych" koncepcji jest naprawdę sporo i za każdym razem okazuje się że to jednak nie Bohr się pomylił tylko słaby fizyk próbujący go obalić.
Na myśl przychodzi tu Iwo Gąsowski, że tak pozwolę sobie nawiązać do popularnej literatury. Ale on realizował swoją pasję we własnym majątku (choć podupadłym), a jego współcześni naśladowcy typowo wegetują w M3. Los uczonego przed wojną, a po wojnie. Ciekawe, jak się zmieni po kolejnej, jeśli dojdzie do tej obecnie zapowiadanej.
Czyżby to ten sam "naukowiec" twórca co kiedyś chciał zbudować perpetuum mobile z wiązki prętów spiętych ze sobą , gdzie po uderzeniu w nich młotkiem od góry miała wydobywać się energia w nieskończoność. Nawet w internecie pokazała swoje dzieło, ale szybko wykasował. Wiadomo, gość wystawił się na pośmiewisko.
A gdzie to pan opublikował? Czy tylko tak gada by gadać. Dziś można publikować w internecie jest sto możliwości, ale ja nie publikuję tylko mędrkuję. Dawaj człeku te teorie, by świat zobaczył, nie chowaj w szufladzie. No chyba że nie chcesz się zbłaźnić, a to już inna sprawa.
Przed weekendem chciałem jeszcze zapodać dwie myśli pod rozwagę, szczególnie tym, którzy są bardzo sceptyczni wobec dłuższych wyjazdów zagranicznych, czy też do innych ośrodków w kraju.
Jedna, to proszę się zastanowić, czy w krajach, gdzie mobilność funkcjonuje na dosyć intensywnym poziomie, naukowcy nie mają rodzin. Oczywiście, że mają, i jest dla również wyzwaniem, aby to wszystko poukładać, razem zaplanować. Ale udaje się to robić do takiego stopnia, że mobilność w tychże krajach działa.
Druga, to czy lepiej jest stworzyć system, w którym mobilność będzie działać znacznie lepiej, niż obecnie, czy raczej pozostać w starym systemie i po prostu zrezygnować z mobilności. Dodam tylko, że w krajach zachodnich nie ma żadnych dodatków do mobilności, nikt nikomu więcej pieniędzy nie płaci, bo ktoś wyjeżdża. Stypendia (fellowships) z różnych organizacji (Human Frontier, EMBO FEBS, …) to oczywiście inna sprawa.
Myślę, że zasadniczy problem nie polega na tym, "czy jechać" ale "po co". Osobiście uważam, że w sytuacji, kiedy powód jest merytorycznie uzasadniony, wynika z kontekstu badań, to jak najbardziej ma to sens, i można takie wyjazdy połączyć z życiem rodzinnym. Problem napotykamy, gdy nasza krajowa administracja urzędnicza fetyszyzuje wyjazdy zagraniczne, podczas gdy nie ma to pokrycia/uzasadnienia merytorycznego, a przynajmniej nie ma dobrego merytorycznie. Obserwuję, jak moi koledzy z jednostek badawczych wręcz "wymyślają" tematy pod zagraniczne wyjazdy, których "okrywczość" i "wartość naukowa" rozumiana obiektywnie jest marginalna, i nikt nie ukrywa, że celem tych działań jest "wypełnianie wymogów" jakich oczekuje się po naukowcach. Osobiście mam odmienne podejście do celu prowadzenia pracy naukowej - upraszczając, za ważne uważam "zrozumienie jak naprawdę świat działa" na różnych szczeblach i poziomach, a za dużo mniej ważne badania o charakterze inwentaryzacyjnym, które oczywiście dostarczają dane, ale nie dostarczają żadnyc istotnych odpowiedzi. Kluczową kwestią powinno być to, na co kładziemy nacisk, i co stanowi priorytet naszych działań. Jeśli sam fakt "wykonania" wyjazdu zagranicznego po to, aby był, to jest to działanie w swojej istocie niepoważne, i kategorycznie niemerytoryczne.
Widuję informacje "współpraca między Polską a krajem X otwarta, aplikujcie". W domyśle - wymyślcie sztucznie badania z tym krajem, bo mamy współpracę dogadaną. Dla mnie to absurd, niepoważny zresztą. Osobiście mam inne podejście - realizuję z góry przemyślany i dobrze zaplanowany kierunek moich badań, i w ramach tematyki badawczej która mnie interesuje poszukuję współpracy. Wtedy to ma sens, i wartość merytoryczną.
Akurat tak się składa, że w moich planach był wyjazd do Argentyny (okres tuż przed covidowy) do profesora, który zajmował się interesującymi mnie zagadnieniami z zakresu szeroko pojętych międzygatunkowych oddziaływań biochemicznych. Mieliśmy de facto uzgodnione wszystko, ale realizacji przeszkodził raz covid, a dwa to, że równolegle profesorowi udało się zdobyć grant na wyjazd do Teksasu. Z perspektywy badań profesora to był wyjazd bardzo wartościowy, rozwinęliśmy dyskusję na temat tego aspektu badań profesora, i oczywiście była możliwość dla mnie, by uczestniczyć w tym projekcie w Teksasie. Problem w tym, że te konkretnie badania niemal nie pokrywały się z moim celem współpracy z profesorem. Możliwość współpracy przy tematyce niezwiązanej z moim głównym zakresem badań nie była dla mnie atrakcyjna - w międzyczasie udało mi się przeprowadzić zamierzone badania - oczywiście w oparciu o otrzymany grant badawczy, udowodnić domniemywane przeze mnie zależności, i świetnie opublikować wyniki, co otworzyło mi dalszą współpracę, na chwilę obecną z dwiema jednostkami poza moją własną. Wyjazd i praca nad niezwiązanym z moim tematem zagadnieniem wyjęłaby mi parę lat z życiorysu; pewnie, dałoby to moje współautorstwo w publikacji, acz bycie jedną osobą z 50 autorów publikacji na temat luźno związany z moimi badaniami znaczy dla mnie o wiele mniej, a bycie wiodącym autorem w publikacjach zawierających moje własne koncepcje badań i ich wyniki, oraz kolejne możliwości, które takie autorskie badania otwierają. To jest, w zasadzie, prosta i chłodna kalkulacja - w planowaniu swojej dalszej kariery naukowej kieruję się w przytłaczającej większości przypadków chłodną, racjonalną kalkulacją, i bardzo sobie chwale to podejście. :)
@rww
Postaram się bardzo krótko o tej ścieżce kariery, która działa w krajach anglosaskich, ale również w instytucjach naukowych w krajach takich jak Niemcy czy Szwajcaria.
Bardzo częste jest robienie studiów na poziomie postgraduate, czyli MRes czy PhD, na uczelniach innych, niż studia pierwszego stopnia (undergraduate). Po czym prawie wszyscy, jeśli myślą o pozostaniu w nauce, jadą na postdoka lub postdoki do innych instytucji, często do innego kraju. Czyli większość na tym etapie już sporo podróżuje. To jest właśnie mobilność. Później opcje są bardzo różne, ale ci, którzy chcą dalej pracować w instytucie naukowym lub na uczelni starają się o stałą pozycję, która niemal zawsze jest w miejscu innym, niż postdok. Czyli jadą ponownie. To jest bardzo trudny etap, niezwykle konkurencyjny, więc trzeba aplikować szeroko i być gotowym na wyjazd do różnych miejsc, często do innego kraju. I tutaj kończy się łatwa mobilność, ponieważ po otrzymaniu stałej pozycji liczba obowiązków mocno wzrasta i już nie można sobie jeździć tak, jak wcześniej. Pozostają semestralne lub roczne ‘sabbaticals’, ale to już jest zupełnie co innego niż jeżdżenie na kilkuletnie postdoki.
To, co tutaj opisałem to jest wiedza absolutnie podstawowa (szczególnie dla STEM) i wydawałoby się, że „każdy to wie”, ale jednak z Pańskiego opisu widzę, że mocno myli Pan mobilność ze współpracą. Przecież jako szef grupy nie będzie Pan jechał na długi wyjazd związany ze współpracą. Jeśli taki wyjazd w ogóle jest konieczny (często nie jest), pojedzie ktoś z pańskiej grupy, ale nie Pan osobiście – zwyczajnie jest za dużo dydaktyki i innych obowiązków na miejscu.
Tak więc mobilność to głównie robienie doktoratu (3 do 5 lat, czasem dłużej), postdoki (zwykle kilka lat) i ewentualnie sabbaticals (1/2 do roku).
Proszę wybaczyć, nie odpowiem wprost na kilka punktów, które Pan wymienił w swoim komentarzu, chociaż tak naprawdę wymagają one komentarza, ale musiałbym tutaj pisać bardzo dużo tekstu, jednak napisze to: z mojego punktu widzenia dłuższy wyjazd na postdoka to jest coś tak normalnego i standardowego, że trzeba mieć naprawdę dobry powód, żeby na niego NIE jechać. A nie odwrotnie. Ale może się za bardzo uanglosaskowiłem w tym moim myśleniu na ten temat.
Marcin - rozumiem. Akurat traf chciał, że mam w połowie poskie i w połowie brytyjskie pochodzenie (rdzennie brytyjskie, dla uściślenia) i rozważałem karierę w UK. Wbrew pozorom, to nie argument finansowy miał nadrzędną rolę, a merytoryczny - po analizie sytuacji uznałem, że w Polsce będzie mi zwyczajnie łatwiej i szybciej osiągnąć to co chcę, w porównaniu do UK. Co, nie ukrywam, jest w dużej mierze prawdą - i nie podkopuję tu wizji studiów w UK, chodzi mi bardziej o sam system, samą... mechanikę pracy naukowej, jak wyglądają realne możliwości pracy nad swoimi własnymi projektami badawczymi tak, jak my to chcemy (dla mnie - priorytet).
Przemieszczanie się między uczelniami nie jest problemem z mojej prespektywy - problem stanowi cały mechanizm, który w zasadzie zatrudnia Cie jako tanią siłę roboczą, robocz-naukową, do czyjegoś projektu. O czym piszesz - oględnymi słowami, ale piszesz.
Piszesz "to jest bardzo trudny etap, niezwykle konkurencyjny" - z okrągłosłówkowego na realny - rzucają Cię gdzie popadnie, masz małą kontrolę nad tym co robisz i gdzie. Wiele osób na tym etapie odchodzi - głównie z powodów merytorycznych. Odchodzą do biznesu, i to jest najprawdę bogata grupa moich znajomych - ex-potencjalnie naukowców z UK, i zresztą na takich warunkach to się wcale nie dziwię, że wybrali biznes.
Poza tym piszesz " z Pańskiego opisu widzę, że mocno myli Pan mobilność ze współpracą. Przecież jako szef grupy nie będzie Pan jechał na długi wyjazd związany ze współpracą" - nie mylę. Jako kierownik projektu badawczego oczywiście, że to ja decyduję.
Problem stanowi cała droga do sytuacji, w której możemy prowadzić własne projekty badawcze na własnych zasadach. Cały mechanizm mi odpowiadał dużo mniej. I rodzinne koligacje niewiele zmieniają.
Oczywiście, nie jesteśmy rodzinnie jakoś blisko, ale jeśli potrzeba, to by dla mnie miejsce było - bo rodzina. To jest wielka różnica między Polską a Szkocja btw, że tak pozwolę sobie wtrącić. W Polsce ludzie zwykle strasznie nadskakują jak to nie są rodzinni, jaka rodzina nie jest ważna, a potem - obojątność. My z naszą szkocką częścią rodziny mamy relacje... chłodne, z wielu powodów. Niezbyt... miłe. Ale gdy trzeba rodzinie pomóc, to oczywiście że pomoc będzie zawsze i niezawodnie - w każdą stronę zresztą. To spora różnica w mentalności - my się milej rodzinnie nienawidzimy, niż polacy się rodzinnie kochają, że to tak pół-złośliwie powiem. ;) Nic osobistego - refleksja którą mam dzięki posiadaniu double-citizenship. ;)
Na zakończenie, piszesz: "z mojego punktu widzenia dłuższy wyjazd na postdoka to jest coś tak normalnego i standardowego, że trzeba mieć naprawdę dobry powód, żeby na niego NIE jechać. A nie odwrotnie. Ale może się za bardzo uanglosaskowiłem w tym moim myśleniu na ten temat."
Zasadniczo rozumiem - i zasadniczo się zgadzam. Ale też widzę mocną... różnicę w sytuacji polskiej i brytyjskiej. Abstrachując od powyższych patologii - mimo wszystko post-doc w UK jest zasadniczo ukierunkowany merytorycznie - nawet jak jesteś w roli wyrobnika na czyimś projekcie, to jest to zasadniczo merytorycznie zakorzenione. W PL panuje pewnego rodzaju... fetyszyzacja wyjazdów zagranicznych - nieważne, co robisz, jedź, bo to będzie ta wielga zagranica - jakbyśmy byli wciąż w objęciach słusznie minionego ustroju, którego nienawidzę szczerą nienawiścią. W UK tego aspektu wcale nie ma - i to jest akurat jeden z niewielu plusów w porównianiu. :)
@rww
"zasadniczo się zgadzam, ale.."
:-)
Tutaj nie chodzi o różnice pomiędzy Polską o Wielką Brytanią, tylko o różnice pomiędzy Polską o resztą krajów, gdzie nauka ma się dobrze, a przynajmniej nieźle. Po prostu zaobserwowano silną korelację pomiędzy tą wysoką mobilnością a wysokim poziomem i dobrą jakością nauki.
Nie chodzi tutaj o żaden fetyszyzm czy fanatyzm. Każdy rozumie, że nie każda osoba może sobie od razu pojechać, gdzie chce i na jak długo chce. Ale chodzi o zmianę balansu. Chodzi o to, aby większość jeździła, żeby ludzie jeździli we wczesnych etapach swojej kariery, aby nauczyć się więcej, jak również żeby nie bali się zmieniać miejsca pracy w późniejszych etapach kariery.
Jak już wcześniej wspominałem, mobilność to tylko jeden z aspektów pracy naukowca. Jest tych aspektów przynajmniej kilka. Jeśli z jakiegoś lokalnego powodu jedna cecha nauki polskiej jest inna od nauki światowej, to OK. Gorzej, że z tego co obserwuję większość tych cech niedomaga, i naukowcy w Polsce nie bardzo są chętni, aby cokolwiek zmieniać. Tak, jak napisałem w komentarzu powyżej. A to już kreuje sytuację dziwną, kiedy to nagle okazuje się, że polska nauka ma się nijak do światowej, i przez to kuleje jej jakość, kuleje współpraca, kuleją wspólne europejskie i światowe projekty, kuleje aplikowanie o granty z nie-polskich źródeł, itd.
Tylko o to mi chodzi.
Prosze spojrzeć tutaj:
https://forumakademickie.pl/zakazane-slowa-konkurencja-i-ambicja/
Akurat znam sytuację Wielkiej Brytanii lepiej, niż innych krajów europejskich. Jeśli spojrzymy na całą Europę, to przede wszystkim, w mojej ocenie, brakuje rzetelnych danych odnośnie nauki w poszczególnych krajach. Chętnie zobaczę, jak to wygląda - chętnie zobaczę dane, jakieś wizualizacje i analizy, które byłyby miarodajne, informatywne. Mam za sobą kilka publikacji analizujących ogół opublikowanych danych z danej dziedziny w skali Europy, i kilka publikacji z analizami w globalnej, i widzę pewne... schematy różnic pomiędzy poszczególnymi nawet nie tykle krajami, co regionami Europy, z wyraźnym pikiem trójkąta Skandynawia-Niemcy-UK, ale już niekoniecznie np. południe Europy. Ale to są dane dla danej dziedziny - chętnie zobaczę analizy, czy w ogóle propozycje metod, bo porównanie "poziomu nauki" jest, wbrew pozorom, niełatwym zajęciem - jak porównamy poziom merytoryczny?
Piszesz "zaobserwowano silną korelację pomiędzy tą wysoką mobilnością a wysokim poziomem i dobrą jakością nauki" - przypomina mi to pewną historyczną już, silną korelację między spożyciem czekolady a liczbą nagród nobla. :) Nie zdziwię się, jeśli powód będzie ten sam: pra-przyczyną obserwowanych korelacji są kwestie finansowe, skale środków finansowych przeznaczane na badania. To zresztą ciekawa myśl, by przeanalizować kraje nie względem "osiągnięć" a stosunku osiągnięć do wydatkowanych środków - takie nieco bardziej ekonomiczne podejście, ale też merytoryczne i miarodajne.
Piszesz "Jeśli z jakiegoś lokalnego powodu jedna cecha nauki polskiej jest inna od nauki światowej" - a jest? Pomińmy USA czy Chiny z racji skali, ale skupmy się na Europie, która prezentuje zbliżone warunki i możliwości, i nie ma tak dużej specyfiki regionu, jak np. kraje Ameryki Południowej czy Azji, głównie Chin.
W moim odbiorze Polacy mają dużą skłonność do self-blame'ingu, wierzeniu w pewnego rodzaju... kompleksy względem innych regionów i krajów, które niekoniecznie muszą znajdować odzwierciedlenie w twardych danych. Na tę chwilę przede wszystkim brak twardych danych, które by mnie osobiście przekonały bardziej, aniżeli subiektywne opinie, luźno zakorzenione w jakichkolwiek obiektywnych danych.
Jeśli stawiasz hipotezę, że "polska nauka ma się nijak do światowej, i przez to kuleje jej jakość" wypadałoby to udowodnić. Uwzględniając aspekt finansowy, np. zestawienie efektów względem skali finansowania nauki w danych krajach, czy chociażby budżetu danych jednostek. Nie wiem, czy wiesz, ale np. uczelnie w UK, jak Cambridge i Oxford, posiadają swoje własne, olbrzymie majątki, które inwestują, i z inwestycji również opłacają m.in. koszty badań naukowych. W efekcie wśród najlepszych uniwersytetów w Europie, 3/4 jest w UK - to nie jest przypadkowa korelacja. :)
Po części się zgodzę z faktem, że "kuleje współpraca, wspólne europejskie i światowe projekty, i aplikowanie o granty z nie-polskich źródeł". Widząc globalne/kontynentalne analizy, często widzę białe plamy czy brak naukowców z Polski. Pytanie - dlaczego? Po części z braku zabiegania o to naukowców z Polski - braku sieci kontaktów, krajowo-centryczne spojrzenie, sięgające jeszcze czasów minionego ustroju. To nie tyle jest kwestia istnienia/nieistnienia wyjazdów zagranicznych, bądź odhaczania ich dla "świętego spokoju" co pewnego mindset-u naukowców. Mindset-u, którego nie zmienimy poprzez zmuszanie ludzi do wyjazdów, ponieważ nawet wielomiesięczne wyjazdy do Cambridge czy Oxford niewiele dadzą, jeśli dana osoba nie będzie chciała z nich wiele wyciągnąć.
Dlatego zresztą mówię o "fetyszyzacji" wyjazdów zagranicznych, jakby to było coś z automatu nobilitującego. Spoglądając okiem chłodnym, i raczej pozbawionym emocji, zmuszanie ludzi do wyjazdów nic nie da, jeśli wyjazdy te nie będą przemyślane i zaplanowane tak, by były ukierunkowane na naukowy zysk danej osoby, a nie tylko na wypełnienie kolejnych, nieszczególnie rozsądnych wymogów ministerialnych, jakich wiele funkcjonuje w nauce, i do absurdalności których środowisko naukowe w Polsce powoli, niestety, się już przyzwyczaja.
Jeśli chodzi o artykuł "Zakazane słowa: konkurencja i ambicja" zwraca uwagę na kilka punktów kluczowych i merytorycznie poprawnych. Przejdę po kolei, w miarę streszczając.
1. "Brak długofalowej strategii dla szkolnictwa wyższego" - coś, o czym już wcześniej wspominam, tudzież zaznaczam kwestię. Brak strategii, tak personalnie, jak i w zakresie jednostek. Brak stałych warunków, brak logicznych i racjonalnych warunków, głównie w aspekcie finansowania nauki. Zachowania naukowców są wtórne - wypełniają wymogi, nawet te absurdalne i irracjonalne, ponieważ od tego zależy ocena jednostki, a ta przekłada się na finansowanie. Innymi słowy - nie ma wyboru.
2. "Mamy za dużo uczelni" - w pełni zgoda. Wracamy do kwestii finansowania - a dokładnie tego, jak zakres finansowania przekłada, lub nie przekłada się, na osiągnięcia. Okiem ekonomisty - przede wszystkim wydajemy te środki ŹLE. Nie inwestujemy w to, co ma potencjał, ciągniemy - z perspektywy nauki w Polsce, irracjonalne formy, stanowiące skansen i przeżytek.
Jak to się ma do mojej uwagi wcześniejszej, podważającej to, czy jakość nauki w Polsce jest rzeczywiście gorsza niż w innych krajach? Wynika to głównie, w dużej mierze, z tego, że osobiście nie mam polsko-centrycznego podejścia, ani powszechnych w Polsce kompleksów na tle "krajów zachodu". Widzę oczywiście problemy i ich nie bagatelizuję, ale też widzę to, co unikalne i korzystne, co stanowi ewidentną przewagę. Fakt, że jesteśmy w stanie tworzyć zaawansowane badania i potem je dobrze publikować bez niemal żadnego finansowania (mówię o konkretnych publikacjach), osiągać wyniki porównywalne z najlepszymi jednostkami (jednostkowe osoby, jednostkowe publikacje) mimo braku wielomilionowego zaplecza finansowego, i mimo... niezbyt rozsądnego wydatkowania środków na naukę przez ministerstwo.
Zakres innowacyjności, nowatorskich rozwiązań, nieszablonowego myślenia jeśli chodzi o polskie badania to jest duża wartość dodana, która w Polsce nie jest doceniana. Głównie dlatego, że w większości ludzie w Polsce nie mają wielkiego porównania z jednostkami, i naukowcami, z innych krajów i regionów. Nie tylko w zakresie osiągnięć, ale też tych elementów, które są niekorzystne, słabe, mierne. Widzimy spore osiągnięcia instytutów z krajów zachodniej Europy, a nie widzimy faktu, że wynikają z wielomilionowych zapleczy finansowych.
Osoby mające małe zaplecze w komunikacji z naukowcami z różnych jednostek naukowych, ograniczając się chociażby do granic UE, nie widzą, jak często trafiamy - jak często ja osobiście trafiam - na ludzi, którzy może i publikują dobrze - jako jeden z 50 autorów wieloosobowych publikacji, ale nie potrafią mentalnie wyjść poza pewien schemat, czy nie wykazują niemal żadnej chęci współpracy nad tworzeniem czegoś nowego, jakichś nowych badań, po prostu bezrefleksyjnie, by nie powiedzieć bezmyślnie, realizują dany, przyjęty odgórnie względem ich osoby tok działań. I nie stanowią, intelektualnie, wybitnego materiału do tworzenia koncepcji nowych badań, co mówię z żalem, ale szczerze. I to nie jest jednostkowy przykład, a nagminna sytuacja, z którą mam do czynienia od wielu lat, a od wielu lat usiłuję nawiązać współpracę - nie na zasadzie "istnienia dla samego istnienia" ale merytoryczną, poszukując ludzi którzy nie tyle "wykonają" coś dla mnie - to mogę zlecić prywatnej firmie - co będą w stanie we współpracy ze mną opracowywać koncepcje nowych badań i szukać nowych rozwiązań. I jeśli chodzi o Europę, o kraje zachodnioeuropejskie, poziom z którym się zazwyczaj stykam nie jest dobry. Na tym tle poziom młodych naukowców w Polsce wybija się zdecydowanie na plus w mojej ocenie - a z racji kontynentalnej i globalnej skali moich badań, aktywnie poszukuję współpracy i w skali Europy, i globalnie. Acz współpracy która będzie spełniać merytoryczne wymogi i intelektualny poziom którego oczekuję - tych kryteriów nie ukrywam, jeśli już mówimy o tematyce przewodniej artykułu, czyli ambicji i kompetencji. :)
@rww
Autor tego artykułu, który zacytowałem, ma oczywiście znacznie więcej do przekazania, niż tylko 2 punkty. Przypomnę jeszcze raz lead, tą małą próbkę zawartości:
"Cała kariera od doktoratu do emerytury przebiega zwykle w tej samej uczelni. Mobilności brak, konkursy są często fasadowe. Obsadzanie nowych etatów i sukcesja odbywa się w patriarchalny (a przy rosnącej feminizacji polskich uczelni coraz częściej matriarchalny) sposób, często bez uczciwej konkurencji, rywalizacji i mobilności."
To nie moja ocena i nie moje słowa, tylko pana Wernera Ulricha.
Nie chce tutaj jednak rozwijać dyskusji na inne tematy, niż temat podjęty w artykule powyżej, gdyż w ten sposób można ciągnąć to w nieskończoność. Chce tylko powiedzieć, że jakkolwiek bez pieniędzy nie da się zapewne nic poprawić w nauce polskiej, to jednak pieniądze mogą nie wystarczyć. Są pewne przesłanki, które na to wskazują i jedna z nich to właśnie bardzo niska mobilność oraz opór przed nią.
Jeśli zaś chodzi o inne wskaźniki, które mówią ze nie jest za dobrze, to wystarczy wspomnieć różne listy rankingowe, gdzie polskie uczelnie pojawiają się na miejscach od 200 w dół oraz choćby Nature Index, który wskazuje, że cala polska nauka produkuje mniej więcej tyle samo, co jeden uniwersytet w Cambridge. No to są między innymi te liczby, o które Pan pyta.
Dodam jeszcze tylko, że komentując tutaj na Forum Akademickim nie oczekuje, iż będę wpływał w sposób drastyczny na przekonania czytelników na dowolny temat, ale mam nadzieje, ze czasem zwyczajnie zwrócą uwagę na coś, na co wcześniej uwagi nie zwracali. Pozdrawiam.
Marcin - celowo odnoszę się tylko do tych punktów, które mają charakter merytoryczny, z celowym pominięciem subiektywnych opinii opartych o niepoważne insynuacje, stanowiące raczej formę złośliwej kpiny sfrustrowanego człowieka, aniżeli merytoryczny głos w rzeczowej dyskusji. :)
A wracając jeszcze do kwestii "mobilności". Dziwnym przypadkiem prof. Urlich skrupulatnie pomija zjawisko drenażu mózgów - zjawiska, w którym nie jesteśmy w stanie partycypować jako strona drenująca, ponieważ nie mamy odpowiedniej skali środków, bądź odpowiednich strategii redystrybucji środków. I choć staramy się pozyskać dobrych badaczy, to niewiele im oferujemy, więc niewielu dobrych w ogóle jest takimi ofertami zainteresuje. I krąg się zamyka.
Piszesz: "jakkolwiek bez pieniędzy nie da się zapewne nic poprawić w nauce polskiej, to jednak pieniądze mogą nie wystarczyć. Są pewne przesłanki, które na to wskazują i jedna z nich to właśnie bardzo niska mobilność oraz opór przed nią."
Po pierwsze - oczywiście, że same pieniądze nie wystarczą. Potrzebne jest jeszcze rozsądne, logiczne, racjonalne dystrybuowanie tych środków. To argument w którym zapewne się zgadzamy w pełni.
Po drugie - nigdzie nie jestem przeciwko samej idei mobilności, ale przeciwko jej fetyszyzacji. Przeciwko wyjazdom dla samego faktu wyjazdu, które nic naukowo, czy jakościowo, tak naprawdę nie wnoszą. Jestem przeciw zmuszaniu ludzi do rozwiązań bezmyślnych, co niestety, w naszym kraju jest nierzadkie.
Zamiast tego osobiście proponuję takie systemy, które będą ukierunkowane na wzmacnianie mobilności która JEST MERYTORYCZNA, ale tylko tej. Innymi słowy, wspieranie współpracy z jednostkami i zespołami, z którymi nas łączą realnie istniejące badania, a nie stawianie przed ludźmi konieczności wymyślania tematów, ponieważ Polska nawiązała współpracę z krajem X, co jest niepoważne w moim odczuciu. Faktycznie, z mojej perspektywy, w Polsce robi się niewiele, aby wspierać współpracę międzynarodową która ma realnie merytoryczny i jakościowy charakter, innymi słowy - skutkuje realnie istniejącymi wspólnymi badaniami. Problem w tym, że zmuszanie ludzi do wypełniania kolejnych nieprzemyślanych wymogów stworzonych przez urzędników niebędących naukowcami nie zmieni niczego na lepsze, nie da żadnych realnych opcji rozwoju, a co najwyżej sprawi, że naukowcy będą musieli odhaczyć kolejną bezsensowną bzdurę, jakich już niestety wiele muszą odhaczać.
Ps. A jeśli chodzi o wskaźniki, to proszę zerknąć na strukturę najlepszych uczelni w Europie, z których 3/4 znajduje się w UK. Uczenie w UK dysponują sporymi majątkami, obejmującymi nieruchomości i inwestycje, z których czerpią pokaźne zyski, następnie inwestując je w rozwój badań. To bardzo dobry system, z którym nie mamy szans - nie będziemy jednostkami, które same drenują mózgi, w domyśle - te najbardziej jakościowe i wartościowe - jeśli z naszej strony nie zapewnimy im chociaż interesujących warunków, a na to się nie zapowiada.
@rww
Czy jeśli oczekujemy od naukowców, że będą prowadzić badania naukowe, to znaczy, że ich zmuszamy do robienia badan? Czy jeśli oczekujemy of naukowców, że będą publikować artykuły naukowe, to znaczy, że zmuszamy do publikowania? Czy jeśli oczekujemy od naukowców, że spędzą jakiś czas swojej kariery w innych ośrodkach naukowych, to znaczy że ich zmuszamy do mobilności?
Powtórzę jeszcze raz, mobilność to jeden z aspektów pracy naukowej. Nie przypadkowe wyjazdy, nie współpraca z odwiedzinami na 2 tygodnie, nie rozmowy online. Jest to normalna aktywność w ramach ścieżki zawodowej naukowca w krajach zachodnich, wartościowa i szanowana, często wymieniana jako bardzo istotna w procesie usamodzielniania się. No ale to już wszystko było powiedziane.
Co do działania uniwersytetów w Wielkiej Brytanii, to nie żebym był specjalistą, ale nieco się orientuję. Nawet jakbym się przed tą wiedzą bardzo bronił, to po 20 latach pracy w UK to w człowieka i tak chociaż trochę by weszło, tak jakby przez dyfuzję lub osmozę… :-)
Marcin - dobrze, że to poruszasz. Mamy obowiązek prowadzić badania - nie mamy rządowego nakazu, gdzie je mamy robić, gdzie nam nie wolno, i z kim (jeszcze... ) musimy to robić. Mamy publikować badania - w pełni popieram. Co z tego, że czasopisma najlepsze pod względem merytorycznym i obiektywnym niekoniecznie są tak oceniane przez nasze szanowne ministerstwo? Zestawienie obiektywnych danych dot. czasopisma z klasyfikacją ministerialną stawia tą ostatnią w formie absurdu, a samych naukowców przez dylematem - czy kierować się jakością czasopisma, czy ministerialną klasyfikacją? A te mało się pokrywają...
Piszesz: "mobilność to jeden z aspektów pracy naukowej, wartościowa i szanowana" - To również proces, znany z perspektywy ekonomiczno-biznesowej jako drenaż mózgów, jest rzeczywiście istotny dla rozwoju nauki i biznesu. To proces istotny dla krajów wysoko rozwiniętych i pompujących duże środki w naukę, stwarzając dla importowanych dobrych naukowców interesujące warunki. Gorąco popieram byśmy tak robili jako kraj, ale zaczynając od meritum - od stworzenia dla dobrych ludzi interesujących warunków.
Osobiście uważam, że przede wszystkim powinniśmy oczekiwać wyników badań, oczekiwać konkretnych rezultatów. Osoby obiektywnie słabe to nierzadko ludzie, którzy "całe życie spędzili w jednej jednostce", ale i ludzie którzy mają za sobą jednostki cztery, w czterech różnych krajach, choć niekoniecznie wynikają z tego kompetencje... Przytaczam przykłady które niestety znam osobiście. Znam też nasze ministerialne podejście do traktowania nauki, i niestety spodziewam się rozwiązań, które będą przede wszystkim nieprzemyślane i podszyte absurdem.
Akurat moja osobista kariera naukowa przebiega poza moją macierzystą jednostką. Cóż, nie było perspektyw, plus kwestie personalne nie przekonywały, a wówczas tworzenie badań od A do Z własnoręcznie było poza moim zasięgiem, przeciwnie niż dziś. Udało mi się znaleźć bardzo dobry zespół, choć i tak, jako że... nie cierpię na sentymentalizm, ani przywiązanie do miejsc ani ludzi, to mój drugi indywidualny projekt badawczy jest tak przemyślany, by móc sobie pozwolić na zmianę jednostki w dowolnym momencie, jeśli będzie to w moim mniemaniu konieczne. :)
Jednak - zaznaczam - mi osobiście udało się stworzyć warunki, które mnie satysfakcjonują w dużej mierze osobiście, w dużej mierze wbrew panującemu w Polsce systemowi, i nierzadko stawiając sprawy na ostrzu noża. Mam kategoryczny charakter, podejmowanie kategorycznych decyzji nie stanowi dla mnie problemu, na sentymentalizm jak wspominam, nie cierpię.
To, co staram się w tej dyskusji zaznaczyć, to logiczna gradację zjawisk. To, że takie sytuacje jak skutki następują po innych, takich jak przyczyny. Nigdy odwrotnie.
Innymi słowy, jeśli chcemy przyciągać dobrych naukowców, MUSIMY stworzyć im dobre warunki. Warunki których nie ma - zdobycie dobrego post-doca jest dziś sytuacją graniczącą z cudem, a mówiąc dobrego mam na myśli osobę kompetentną, inteligentną choć trochę powyżej przeciętnej, i mającą ambicje naukowe. To naprawdę nie jest dużo... Osoby niekompetentne, niezbyt rozgarnięte, bez ambicji badawczych nie są nam potrzebne, i fakt że pochodzą spoza PL nie zmienia tego faktu. Mówiąc brutalnie - a czasami tak trzeba.
Nie chodzi przecież o to, by ludzie słabi byli dalej słabi, turlając się po drodze przez kilka jednostek - i to wbrew swojej woli, bo takie są wymogi ministerialne, prawda? Stosuję parabolę, ale to scenariusz całkiem prawdopodobny.
Jednostki naukowe np. we Francji mają całe systemy, które wspierają ludzi i w pisaniu grantów, i w tworzeniu sensownych współpracy. W momencie, gdy ja mówię, że grant na kilka milionów jest napisany przeze mnie praktycznie w 100%, obejmując część merytoryczną, finansową, de facto wszystko, przy niewielkiej pomocy jednostki, co najwyżej korygującej potencjalne błędy, a nie wspomagającej proces twórczy, to się spotykam na równi z podziwem, co głębokim zaszokowaniem, że "muszę" praktycznie "wszystko" wykonać samodzielnie. To pokazuje różnice w systemach, które w praktyce obowiązują.
Tu przytaczam mam dane z Francji, bo akurat mieliśmy na ten temat dyskusje - mam część dalszej rodziny francuskiego pochodzenia, i jedna kuzynka zajmuje się również badaniami naukowymi, stąd wywiązała się rozmowa. Kompletnie nie moja dziedzina - ale nadal szeroko pojęte nauki ścisłe, i na dość renomowanym uniwersytecie.
Na koniec - piszesz, że "mobilność to jeden z aspektów pracy naukowej, jest (...) istotna w procesie usamodzielniania się."
Brak samodzielności widzę, i to widzę olbrzym. Począwszy od ludzi, którzy niemal nigdy nie stworzyli własnych badań, a jedynie jakieś kawałki wieloautorskich publikacji, po przykład osoby z wieloletnim stażem, wielokrotnymi i wieloletnimi doświadczeniami z wyjazdami zagranicznymi do bdb jednostek, która jak sama twierdzi "nie rozumie jak działa statystyka" bo zawsze ktoś to za nią robi. To jest niepoważne...
Osobiście cenię sobie samodzielność, niezależność, niepodległość i samorządność [ ;) ] niezwykle wysoko, tak jak widzę jej olbrzymi brak w przypadku szeroko pojętej nauki w Polsce.
Ale niezależność polega na działaniu na własnych zasadach, tworzeniu własnych badań, własnych pomysłów i własnych współpracy, z tymi ludźmi z którymi się chce, z pominięciem tych, których się chce pominąć, ponieważ np. nie odpowiada nam rzetelność, charakter, czy oczekiwanie osoby, by za nią wszystko robili inni.
Aby takie postawy promować, musimy zmienić paradygmat podejścia do naukowca, z dużo większym naciskiem na - właśnie dokładnie - niezależność. Której jest mało w Polsce, ponieważ system tutaj jest hierarchiczno-podległościowy. I mówiąc system, mam na myśli mentalność ludzi.
Nie stworzymy dobrych warunków dla dobrych badaczy, jeśli nic im nie zaoferujemy, a będziemy jedynie wymagać. Jak mało oferujemy, dostajemy aplikacje od słabych ludzi, bądź aplikacje nieadekwatne merytorycznie - takie są twarde prawa rynku. Wymagajmy - w pełni to popieram, ale wymagajmy dając coś za coś. To transakcja - ona się musi opłacać. :>
Ps. Mając tyle doświadczenia w UK możesz mieć pewną trudność w zrozumieniu naszej polskiej rzeczywistości. Monty Python staje się materiałem dokumentalnym, i to nie jest żart ani ironia. ;)
" dodatków do mobilności, nikt nikomu więcej pieniędzy nie płaci" "w krajach zachodnich" Fakt, Japonia leży na wschodzie i tam dają dodatkowe pieniądze za mobilność. Był u nas stypendysta z rodziną przez dwa lata i mówił o tym. W stanach o wiele łatwiej o mobilność, bo i łatwiej o mieszkanie i samochód, bo nie dojdziesz do pracy jak nie masz czym. Kontrakty i stypendia są na odpowiednim poziomie, nawet pozwalają utrzymać mieszkanie w Polsce, to wiem i znam. W Hiszpanii, czy we Włoszech to już nie eldorado, a bardziej bida i trzeba liczyć się z groszem. Nie wiem czy nadal, ale za moich czasów, dekadę temu, tak było. U nas jeszcze długo będzie z mobilnością źle. Inny dostęp do mieszkań, finansowanie niewystarczające i czy opłaci się jechać daleko, np. USA, by coś zyskać. Do południowej ameryki, chyba już nie, co wiem od znajomej, nie jest ciekawie. Nie wiem, jak procentowo w zachodnich krajach kształtuje się mobilność w odniesieniu do wszystkich pracowników naukowych, badawczych. Może ktoś wie i przybliży ten element.
@czy warto
Nie planowałem popychać tej dyskusji w kierunku doradztwa zawodowego pod tytułem „gdzie lepiej jechać na postdoka”, chociaż oczywiście w innym miejscu i czasie o tym też chętnie mogę porozmawiać. Natomiast skoro temat został poruszony, to zdanie „W stanach o wiele łatwiej o mobilność, bo i łatwiej o mieszkanie i samochód, bo nie dojdziesz do pracy jak nie masz czym” może być prawdziwe, ale nie musi, gdyż to wszystko bardzo zależy od konkretnego miejsca, konkretnych pieniędzy i innych okoliczności.
Rzeczywiście, Japonii nie znam dokładnie, jest bardzo możliwe, ze ich kraj wspiera mobilność międzynarodową, ponieważ jest z tym u nich tak kiepsko, jak z zatrudnianiem kobiet w działach STEM (na co zresztą też maja oddzielny program wsparcia). Ale jeśli chodzi o znaczącą większość przypadków naukowców z różnych krajów jeżdżących po świecie, to polegają oni zwykle albo na stypendium doktorskim albo na pensji postdoka i dodatków żadnych raczej nie otrzymują.
A gdzie warto jechac na postdoca w 2026? Poza USA, bo tam to juz ani bezpiecznie, a i rownia pochyla...
Odpowie nieoczywiście - tam, gdzie masz odpowiedni zespół badawczy.
Kraj już od dawna niewiele znaczy - celuj, jak masz opcję, w zespół badawczy, który bada to co Cie interesuje naukowo, i stwarza możliwości rozwoju.
Kraj jest wtórny, i to się zresztą mocno silnie zmienia.
Dobry zespół jest wartościowy wszędzie - słaby zespół nie stanowi wartości, wliczając w to US. Zresztą osobiście uważam, że US mają o wiele lepsze public relations niż realne osiągnięcia i poziomy.
Poza tym, że do dobrej grupy badawczej, to finansowo:
1) USA, Szwajcaria (z połowę pensji można odłożyć bez większych wyrzeczeń)
2) Australia, Wielka Brytania
3) Skandynawia, Kanada
4) Japonia (raczej się nie odłoży, ale ciekawa opcja)
5) Niemcy, Austria i raczej Holandia (kwestia odległości)
6) zapewne Chiny
@postdoc
Nikt lepiej, niż Pan/i tego nie wie, ponieważ nikt nie wie, jaka Pan/i ma priorytety w życiu oraz czym się interesuje naukowo.
To właśnie jeden z pozytywnych aspektów mobilności - trzeba zacząć w końcu decydować za siebie samego
:-)
Do dobrego zespołu badawczego.
To przede wszystkim NIE SPRZYJA ZAKŁADANIU RODZINY! Jak człowiek ma spokojnie żyć i wychowywać dzieci?
Wyjazdy faktycznie rozwijają, ale ważniejsze jest poprawienie warunków pracy naukowej w Polsce. Jeśli zamiast tego będzie się sugerować wyjazdy, w kraju niedługo zabraknie osób, które chcą tu zostać. Mobilność ma swoje plusy, lecz nie każdy może sobie na nią pozwolić, z takich czy innych względów.
Ja jeszcze dodam jedną rzecz. Jak zawsze, jak nie wiesz o co chodzi to chodzi o jedno.
Rozglądam się, ale jak mam utrzymać dwa domy? Ja nawet wyjadę z dziećmi, bo chcę by się rozwijały międzynarodowo. To nie przeszkoda. Tylko, że pensja postdoka nie wystarczy na życie w pojedynkę za granicą, a mąż nie wyjedzie, bo taki ma zawód, że tylko w Polsce ma uprawnienia. Kredyt nadal trzeba spłacać. Wrócimy za dwa lata, musimy mieć gdzie… nie kazdy jedzie by zostac na 10 lat, to nie chodzi o rozwój, to chodzi o bezpieczeństwo finansowe całej rodziny na jednej szali ze zwykłym egoizmem.
Jeśli wiele się nie zmieniło, to taka pensja wystarczy, jeśli okres stażu podoktorskiego nie wynosi jakichś wielu lat. W moim przypadku był to rok, dostawałem dość niskie stypendium, które jednak wystarczało na styk na czynsz w pokoju na uniwersytecie (UK, pochłaniało to 1/4 stypendium) i na wyżywienie plus drobne zakupy. Moje zastrzeżenie dotyczy tego, ze tak można spokojnie pracować przez rok, ale już na przykład trzy lata to byłaby wątpliwa przyjemność.
Uciekaj jak najdalej od nauki, jeśli ktoś ma Ciebie zmusić do "kariery" kosztem rodziny i dzieci. I nazywać miernotą jeśli na to nie przystaniesz. Pod koniec Twojego życia pies z kulawą nogą nie przeczyta kupki Twoich publikacji. Odejdą razem z Tobą w przysłowiowe zapomnienie, staną się nieaktualne, większość będzie cytowana z dziesięć razy, a źle przeżytego życia nie cofniesz. Poczytaj o badaniach, czego przed śmiercią żałują ludzie najczęściej. Na pewno naukowcy nie żałują tego, że za mało pracowali. I przeczytaj artykuł "Bezsensowny, ale widoczny zap***dol to świętość dla Polaków". W nauce nie tylko dla Polaków, tylko dla globalnych wariatów, którzy uważają, że bez niego nie da się być naukowcem.
Wszystkie głosy są seksowne, ale to wszystko teoria. Są też bardziej realne okoliczności przyrody.
Przykład z życia:
młody doktor właśnie złapał etat adiunkta ma uczelni, ma żonę (normalna nie uczona) i dwójkę dzieci (2 i 4 lata), od roku spłaca kredyt na mieszkanie M-3 na 30 lat, ma starszych rodziców wymagających opieki.
Jest ugotowany i organizacyjnie i finansowo. Żeby nie wiem jak był dobry i zainteresowany, nie wyjedzie na dłużej niż miesiąc, bo nie będzie miał do czego wrócić.
Dokładnie tak jest. Nie mam jeszcze doktora, co prawda, ale jestem kobietą, w tym roku kończę 30. Ostatni rok uczestniczyłam w projekcie w innej jednostce niż ta w której zrealizowałam pracę doktorską, bardzo dużo mnie to nauczyło.Akceptuje to, że praca w nauce nie przynosi kokosów. Akceptuje pewne wyrzeczenia.
Ale partner spoza nauki, a moja mama została sama, jest coraz starsza.
Dzieci nie mam, chciałabym w ciągu max 2 lat, ale jak mam zajść w ciążę, jak nie mam na razie wizji żadnej życiowej stabilności, a teraz jestem w zawieszeniu oczekując na termin obrony, staram się o post-doca w mieście jednostki macierzystej, szukam też w sąsiednim województwie, ale przecież jak go dostanę to nie wystawię tego kto mi zaufa i mnie zatrudni. Planuje składać sonatinę, ale chcę później osiąść. Nie uda mi się zostać w nauce to znajdę sobie inną drogę, spokojną i bezpieczną. Nie jestem wybitna, ale kocham pracę w nauce. Tak czy inaczej, muszę dbać o siebie i swoją rodzinę.
Z mojego doświadczenia: radzę Ci iść do normalnej pracy. Zyskujesz przede wszystkim stabilność finansową i ciągłość zatrudnienia. Jeśli masz już stopień doktora, a przede wszystkim jesteś pasjonatką swojej dziedziny możesz zawsze brać udział np. w międzynarodowych konferencjach oraz publikować jako ,, independent scholar ". Oczywiście udział w konferencjach musisz niestety opłacać z własnej kieszeni, ale z drugiej strony czujesz, że jesteś blisko środowiska naukowego. Co do post-doców. Pamiętaj, że trwają tylko kilka lat, a co potem? Czy będą jakieś szanse na zatrudnienie w jednostce, w której zrealizujesz taki staż? Najważniejsze, abyś dbała o siebie i swoją rodzinę, bo w niej zawsze będziesz mieć oparcie. Tak jak już napisano: totalne poświęcenie się dla nauki może przynieść rozczarowanie i przede wszystkim ogromne pretensje do samej siebie.
Póki co poszukuję pracy odkąd tylko złożyłam pracę, jednocześnie kończąc swoje zobowiązania w jednostce w której uczestniczyłam w projekcie. Niby z pozytywnym odzewem, ale póki co bez rezultatów. Niestety moja dziedzina jest mało przemysłowa, raczej bardziej naukowa (nanomateriały nieorganiczne głównie), patrząc na to, że jednak na rynku króluje farmacja, spożywka i petrochemia. Zobaczymy, co życie przyniesie, możliwe, że dyplom powieszę sobie nad łóżkiem i zajmę się czymś zupełnie innym, pomysłów na siebie mam wiele, ale serce ciągnie do nauki. Mogę żyć skromnie, ale większe poświęcenia dla nauki skończyłam ze złożeniem pracy doktorskiej i już nie jestem tą osobą, którą byłam rekrutując się ;)
Nie wiąż żadnej przyszłości z nauką. To wszystko rąbnie z hukiem i nagle obudzisz się bez dzieci, bez perspektyw, przegrana w wyścigu szczurów. Jeśli po doktoracie da się, to pracuj dalej i rób taką naukę, jaką chcesz. Jeśli nie, idź do NORMALNEJ pracy i po prostu żyj. I ciesz się z tego, co masz - zdrowie, rodzina, życie. Tego nie będziesz żałowała. A poświęcenia się dla nauki będziesz. Tylko taka nauka nie da Ci nic w zamian, a tylko kopnie w tyłek i odeśle w zapomnienie
Praca naukowa wydaje mi się jednak dosyć normalna.
Już poświęciłam wystarczająco dużo, by nie być tą samą osobą, którą byłam rekrutując się 4 lata temu. Zaniedbałam siebie i bliskich i zdecydowanie nie mam zamiaru tego powtarzać. Zobaczymy co się uda znaleźć, szukam i w nauce i poza nią, a pomysłów na siebie mam sporo, po prostu nauka najbardziej do mnie teraz przemawia. ;)
Wszystkim przyszłym doktorom życzę przede wszystkim, żeby byli mądrzejsi ode mnie, dbali o work-life balance i nie dawali 100% siebie i swojego serca nauce, bo wtedy nie zostaje nic ani dla siebie ani dla najważniejszych osób w życiu
Otóż to. Nauka w Polsce zupełnie jak Królowa Śniegu - tylko dla singli ;-)
Oklaski.
W rzeczy samej
Cytat: "bez transparentnych procedur awansowych". Kontynuując ten temat, chciałbym zaprosić aktywnych naukowców do udziału we wspólnych badaniach i złożenia wniosku grantowego do NCN. Krótki opis:
"Ramy analityczne badania determinant jakości usług w szkolnictwie wyższym:
praktyki rekrutacyjne, kształtowanie kompetencji oraz zaufanie instytucjonalne
(AI-assisted podejście), planowana kwota 50 000 euro rocznie
Projekt stanowi fundamentalne, interdyscyplinarne badanie naukowe, ukierunkowane na analizę tego, w jaki sposób decyzje kadrowe w szkolnictwie wyższym kształtują długofalowe efekty edukacyjne oraz instytucjonalne. Koncepcja została opracowana w logice realizacji Strategii rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do 2035 roku i służy analitycznemu pogłębieniu kluczowych procesów leżących u podstaw trwałego rozwoju instytucji akademickich.
W centrum analizy znajduje się merytokratyczna rekrutacja kadry akademickiej, ujmowana jako kluczowy czynnik strukturalny determinujący potencjał innowacyjny uczelni, jakość przygotowania studentów oraz poziom zaufania instytucjonalnego. Koncepcja projektu opiera się na przyczynowej logice analitycznej, łączącej trzy kierunki procesów:
• praktyki doboru i odnawiania kadry profesorskiej,
• kształtowanie cyfrowych i zawodowych kompetencji studentów,
• instytucjonalne rezultaty funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego, w tym jakość usług edukacyjnych, rozliczalność oraz legitymizację uczelni.
Podstawę metodologiczną projektu stanowi AI-assisted research methodology (Nurt teoretyczny: Metody badawcze), rozwijana w ramach współczesnych badań nad analizą dużych zbiorów danych. Jednym z autorów i aktywnych współtwórców tego podejścia metodologicznego jest inicjator projektu, co zapewnia jego spójność koncepcyjną oraz pogłębioną refleksję metodologiczną. W ramach projektu sztuczna inteligencja wykorzystywana jest nie jako narzędzie wdrożeniowe ani element cyfryzacji, lecz jako środek analitycznego wsparcia - służący identyfikacji ukrytych zależności, relacji między poziomami analizy oraz trwałych wzorców w złożonych systemach społecznych.
Projekt został zaplanowany jako porównawcze badanie międzynarodowe, dopuszczające udział kilka uczelni oraz ośrodków badawczych, z możliwością elastycznej konfiguracji zespołu i afiliacji instytucjonalnej. Koncepcja ukierunkowana jest na przygotowanie wniosków do prestiżowych konkursów badań fundamentalnych oraz zakłada publikacje w międzynarodowych czasopismach z bazy Scopus.
Pełna wersja Koncepcji zawiera szczegółowe ramy analityczne, strukturę projektu oraz uzasadnienie oczekiwanych rezultatów naukowych i jest udostępniana zainteresowanym stronom w celu merytorycznej dyskusji nad potencjalną współpracą.
© Walery Okulicz-Kozaryn, 2025"
Dodalabym, że mobilność nie jest modna ( moje własne doswiadczenia - duze państwowa uczelnia warszawska), gdyż:
Pensum jest najwazniejsze i każda godzinkę trzeba odrobić i samodzielnie zorganizować to odrabianie ( jak tu odrobić 3 lub 6 miesięcy)
Starszyzna przy władzy zniechęca chętnych do wyjazdów bo sami nigdzie nie byli a profesury mają, bo młodzi im uciekną i nie beda więcej na nich pracować, bo przyjadą że świeżymi pomysłami i będę krytykować., lub co gorsze wiedzieć jak zmienic fatalne zarządzanie
Zanim się wyjedzie trzeba mieć skumulowany kapitał na wojaże, gdyż uczelnia za nic nie zapłaci. Takowy mają zwłaszcza młodzi doktorzy po kilku latach wyśmienitych zarobków.
Jest też zwykle lenistwo, brak pasji do nauki nawet w swojej dziedzinie, niechęć do konfrontacji własnych umiejętnosci, brak kompetencji językowych, swiadomosc, że w tym czasie można bez stresu napisać parę przeglądowek.
I na koniec... Wszyscy widzimy awanse tych, którzy nie byli na stażu zagranicznym a wspaniałe poszybowali na pozycje.
Zgadzam się, staże naukowe to w wielu przypadkach bezczelna fikacja i to właśnie tych sprytnych się promuje bo doskonale są przystosowani do pełnienia funkcji i wyzwań w polskiej przaśnej uczelnie. Jeszcze by chcieli walczyć z naszom tradycjom. Won!
Mobilność po polsku, gdzie z wyjazdu wraca się z powrotem do "jednostki macierzystej" to żadna mobilność. Mobilność jest wtedy, gdy kończysz zatrudnienie w jednym miejscu w Polsce i trzeba sobie samemu znaleźć pracę w nowym miejscu po powrocie (tzn. szukać zaczyna się jeszcze na postdocu). To bardzo ważny i wartościowy etap rozwoju w samodzielnej karierze naukowej - trzeba do siebie przekonać dziekana lub komisję konkursową i przede wszystkim mieć jakiś swój pomysł na siebie.
Oczywiście wszyscy ją znajdą po powrocie i komisje konkursowe przekonają, co nie? A potem Nobla dostaną. No błagam, Wy tak na serio?
Oczywiście, w końcu w nauce potrzebujemy więcej niepewności zatrudnienia i jeszcze gorszych warunków pracy za grosze... Zaletą mobilności międzynarodowej jest możliwość pojechania do topowych ośrodków światowych. Przeniesienie się z polskiego ośrodka na 520 miejscu w rankingach światowych do polskiego okręgu na 501 miejscu w rankingach światowych takiej roli nie spełnia.
Tak. To świetny pomysł. A potem zdziwienie że ludzie rzucają naukę...
Takie podejście ma jeden problem. Jak 30 latek musi szukać roboty co 2 lata, nie może kupić mieszkania, nie może mieć dzieci, to w końcu rzuci naukę.
To i tak cud, że nie rzuci wcześniej. I zostanie tą niestabilnością życiowo wydymany, bo koledzy w przemyśle i biznesie będą w wieku 40 lat kupowali w tym czasie piąty samochód i budowali trzeci dom dla kolejnego dziecka. A on będzie dorabiał filozofię do mobilności, która niczym nie różni się od jakiejś tułaczki w czasach wojny.
Mobilność jest bardzo dobra, ale nie każdy może sobie na nią pozwolić. Naukowcy mają rodziny, pytanie na jakie wyrzeczenia mogą sobie pozwolić. Zapewne są różne podejścia, osobiście uważam że dostępność cyfrowa jest na tak wysokim poziomie, że mobilność przestaje mieć znaczenie. Oczywiście - warto jeździć, zobaczyć jak coś wygląda, spróbować - ale nie widzę powodu by to wymuszać.
"Tymczasowe zagraniczne wyjazdy akademickie zamiast przyśpieszać awanse naukowców, spowalniają tempo osiągania przez nich kolejnych szczebli kariery średnio o 7,6% czasu w stosunku do osób, które nigdy nie brały udziału w mobilności. Co więcej, bardziej szczegółowe analizy pokazują, że naukowcom z doświadczeniem mobilności uzyskanie stopnia doktora zajmuje około 10% czasu więcej w porównaniu z badaczami niemobilnymi, a stopnia doktora habilitowanego – około 26% czasu więcej."
Bzdura.
W przypadku doktoratu, 10% to 4-5 miesięcy, czas nieistotny. Efekt może być spowodowany wyjazdem bliżej końca tego doktoratu. Co więcej, jeszcze niedawno obserwowano zjawisko przeciągania studiów doktoranckich najlepszych doktorantów, .co było związane np. z chęcią pełnego wykorzystania pieniążków z jakiegoś projektu albo nazbieraniem publikacji i innych "atutów" przed wystartowaniem w jakimś konkursie na postdoka, asystenta czy adiunkta.
Te 26% czasu w przypadku habilitacji jest naprawdę tajemnicze. Może to obejmuje doświadczonych naukowców zagranicznych, którym habilitacja do niczego nie była potrzebna? Czasami gołe liczby okrutnie kłamią.
Teza z raportu jest mocno dyskusyjna ("Decyzje w tym zakresie są być może podejmowane w większym stopniu na podstawie lokalnych zależności i znajomości, z których mobilni naukowcy – z racji swojego pobytu zagranicznego – mogą być wykluczeni") - przecież procedury w Polsce z założenia są nielokalne, recenzenci są zawsze "obcy". Ja w swoim otoczeniu nie obserwuję żadnej dyskryminacji "osób z doświadczeniem mobilności".
Recenzenci są "obcy", ale o otworzeniu konkursu decydują lokalni. Aktualnie po odbyciu mobliności często nie ma się dokąd wracać, a co tu mówić o awansach ;)
Jakoś to tak działa, że kiedy jest mowa o publikowaniu swoich prac naukowych po angielsku, rzeczy zdawałoby się normalnej i „standardowej”, głosy tutaj mówią „a po co?”, „AI przetłumaczy”, „polski język nie jest gorszy”, „a dlaczego ktoś nas ma zmuszać do publikowania w obcym języku”, itd.
Kiedy jest mowa o słabych wynikach naukowców polskich w aplikowaniu o granty ERC, słychać głosy mówiące „mało dostajemy z ERC, więc lepiej się od nich wynieść”, „to nie nasza wina, mamy za mało wsparcia, czasu i pieniędzy”, „zdobycie grantów ERC nie jest konieczne do robienia badań naukowych, aplikowanie do ERC to strata czasu”.
W czasie dyskusji o tym, że może osiągnięcia polskich naukowców powinny być ewaluowane przez specjalistów z zagranicy, słyszymy „a ci zagraniczni to niby lepsi, niż polscy?”, „a co to zmieni?”, „czy nie lepiej zostać przy liście czasopism, tylko trzeba ją ulepszyć”.
Kiedy zaś mowa o mobilności, podnoszą się głosy „a po co jeździć, mamy internet”, „nie powinno się zmuszać ludzi do wyjazdów”, „obecnie jeżdżenie na czas dłuższy nie ma sensu”, „a mój znajomy to wyjechał, ale niczego to w jego życiu nie polepszyło”.
Czy naprawdę Państwo wierzycie w to, że znaleźliście lepszy sposób na działanie nauki, niż na przykład inne kraje europejskie lub Stany czy Kanada? Dlaczego wszystko to, co jest tam normalne i uznane za coś, co działa, w Polsce musi być koniecznie kontestowane i ostatecznie odrzucane przez środowisko jako niepotrzebne, niekonieczne czy w ogóle nieistotne?
Jeśli ostatecznie chcemy, aby Polska dołączyła do najlepszych w świecie w dziedzinie uprawiania nauki, to może właśnie… powinna po prostu dołączyć. W ten sposób, aby tam działające mechanizmy w większości działały także w Polsce.
Jak czytam tutaj na Forum Akademickim komentarze, to wydaje się, że nie tylko pieniędzy w Polsce brakuje, ale również jakiejś chęci do tego, by pracować naukowo w sposób normalny, „podłączony” do nauki światowej, zintegrowany z systemem europejskim. Tak, aby to, co tam jest uznane za coś oczywistego i codziennego, w Polsce również działało normalnie i bez problemu. Czy nie lepiej tworzyć wspólnie z Europą ekosystem do badań i edukacji? Jak będziemy razem, to wtedy można razem zmieniać i ulepszać, ale najpierw trzeba po prostu dołączyć.
"Czy naprawdę Państwo wierzycie w to, że znaleźliście lepszy sposób na działanie nauki, niż na przykład inne kraje europejskie lub Stany czy Kanada? Dlaczego wszystko to, co jest tam normalne i uznane za coś, co działa, w Polsce musi być koniecznie kontestowane i ostatecznie odrzucane przez środowisko jako niepotrzebne, niekonieczne czy w ogóle nieistotne?"
Wbrew pozorom jest to poważny argument. W czasach świetności Polskę stać było na wypracowanie własnego modelu cywilizacyjnego. Teraz jesteśmy w trakcie podnoszenia się po przejechaniu przez walec drogowy. Dziękujmy Bogu, że przeżyliśmy coś, co nie każdy naród byłby w stanie znieść, ale przyjmijmy rzeczywistość do wiadomości: dziś nie stać nas na nic więcej niż małpowanie tych, którym się udało, czasem bezmyślne. Jak Turcy, którzy pewnego dnia zastąpili fezy kapeluszami. Może któregoś dnia stać nas będzie na wypracowanie własnego modelu nauki i to inni będą nas małpować. Jeszcze nie dziś.
W normalnych krajach "w sposób normalny, „podłączony” do nauki światowej" to jest normalne i tak powinno być. Wyjazdy na staże i konferencje zawsze dają coś więcej każdemu, niż tym co nie wyjeżdżają. U nas jest tak, nie wiem czy nadal, za moich czasów jak wyjeżdżałem na staże zagraniczne, to na dzień dobry zabierali mi pensję, po miesiącu. Stypendium, czy kontrakt nie pozwalał żyć normalnie tam i tu utrzymać się samemu i rodzinie. Raz też musiałem zrezygnować ze stypendium króla, bo bym głodował. Nawet z rodziną tam też było ciężko się utrzymać, by wrócić tu i mieć do czego wracać. Do nas przyjeżdżali ludzie z innych krajów"normalnych" gdzie dodatkowo dostawali oprócz pensji tam i tu stypendium, to jeszcze na tzw. rozłąkę, choć byli z rodziną i na bilety, nie tylko tam i z powrotem, a i na konferencje gdy byli na stypendium. Ot i kiedy nie ma wspomagania dodatkowego, a występuje zabieranie, to tylko fani nauki chcą starać się o staże, kontrakty.
@beż pomocy ani
"za moich czasów jak wyjeżdżałem na staże zagraniczne, to na dzień dobry zabierali mi pensję, po miesiącu" - jedyny rodzaj jeżdżenia po świecie, czy też nawet po kraju, kiedy to wraca się do poprzedniego miejsca pracy, to sabbatical (1/2 roku lub rok). W każdym innym scenariuszu, na Zachodzie wyjeżdża się i nie wraca. Albo wraca po długiej nieobecności, przepracowując dłuższy czas (10 lat?) zupełnie gdzie indziej.
Jeździ się na doktorat, po którym zawsze zmienia się miejsce. Jeździ się na postdoka, po którym zawsze zmienia się miejsce. Często tych postdoków jest więcej niż jeden, po każdym wyjazd. A później szuka się miejsca na prace, którą czasami, nawet jak już dostanie się upragnione miejsce na stale, ciągle jeszcze zmienia się na inną.
O takiej mobilności mowa. Przez tydzień lub miesiąc naprawdę nie zdołamy niczego znaczącego zaobserwować, chyba że wyjazd jest w celu nauczenia jednej techniki lub zrobienia jakiegoś jednego eksperymentu, obserwacji, itp. To nie jest prawdziwa mobilność, która pozwoliłaby wejść w kulturę miejsca pracy, nabrać pewnego lokalnego rytmu, wejść porządnie w lokalny network, zaobserwować jak to wszystko działa.
Tak, oczywiście, będą wyjątki. Będą ludzie, którzy z jakiegoś powodu naprawdę wyjechać nie mogą, a ciągle ich praca jest na tyle wartościowa, że zostaną zatrudnieni. Ale to są rzadkie wyjątki. W moim miejscu pracy na około 50 group leaderów wiem o dwojgu, którzy skończyli uczelnie, na której teraz pracują. I oni byli na kilkuletnich postdokach! Proszę się przyjrzeć, jak to wygląda na uczelniach polskich.
Zetknąłem się z sytuacją, kiedy długoterminowe pobyty zagraniczne były warunkiem promocji (nie w Polsce). To przesadne podejście ale generalnie zmiany miejsca pracy bardzo dobrze wpływają na jakość pracy naukowej.
@Profesor PAN
Taki wymóg nie byłby dla mnie czymś bardzo dziwnym, ale w UK w większości miejsc nie ma takiej konieczności. Można jeździć wewnątrz kraju, chociaż większość zatrudnionych jednak była gdzieś za granicą lub z tej zagranicy po prostu jest. Jakie wyjazdy by to nie były, one muszą być produktywne w sensie publikacji i w sensie opracowywania pomysłu na siebie i swoje badania.
Jakoś tak bardzo naturalnie jest się otoczonym ludźmi ze Stanów, Francji, Indii, Irlandii, Czech, Izraela, Chin, Portugalii, Holandii…, no i Anglikami też.
To nie musi być tak, że 100% kadry musi wyjechać i wrócić, albo pochodzić z innych krajów. Ale moim zdaniem powinno być tak, że to właśnie jest normą. Normą z wyjątkami.
Niemiej jednak - mobilność jest środkiem a nie celem. Jeżeli naukowiec ma 23 (aż policzyłem) współautorów z innych krajów, to zarzucanie mu braku umiędzynarodowienia jest ciut groteskowe.
@Profesor PAN
Jest różnica pomiędzy byciem współautorem publikacji przygotowanych przez zespoły międzynarodowe, a spędzeniem 3 lat w jakiejś zagranicznej jednostce naukowej.
Mobilność to tylko jeden z elementów pracy naukowca. Moim zdaniem nie trzeba z niej robić jakiegoś fetyszu, tylko podejść do tego zagadnienia chłodno i w sposób kalkulacyjny. Tym nie mniej trzeba przyznać, że są niektóre aspekty mobilności, które jest trudno zastąpić w inny sposób.
Wydaje mi się, że na zachodzie działa to na zasadzie preferencji. Czyli aby dostać stałą pracę warunek mobilności z definicji nie musi być spełniony, ale ponieważ konkurencja jest bardzo mocna, realnie patrząc kandydaci, którzy chcą mieć szanse na dostanie tej stałej pozycji muszą spełniać nie tylko warunki konieczne, ale również preferowane.
Może nie byłem precyzyjny: osoba, którą mam na myśli, pisała prace z 23 współautorami z ośrodków poza Hiszpanią. Nie szło o ich miejsce urodzenia tylko bieżącej rezydencji. Są samoloty, hotele, telefony i internet, komunikacja w tych czasach jest łatwa. Zarzutem było to, że nigdy nie spędziła za granicą na jednym pobycie dłużej niż 3 miesiące.
@Profesor PAN
Kiedy próbuje się zmieniać cały system na lepszy i w związku z tym wiele rzeczy na różnych poziomach zmienianych jest na raz, ludzie robią błędy. To normalne. Niektóre z rozwiązań okazują się nieadekwatne. Albo niektóre z rozwiązań są adekwatne, ale tylko przez jakiś czas. Przykład: słyszałem, że w Chinach już nie ma finansowych bonusów dla tych, którzy publikują w czasopismach o wysokim IF. Jeśli rzeczywiście to zmienili, to może zrobili to, bo nauka chińska osiągnęła już taki poziom, że nie trzeba się martwic o brak publikacji w czasopismach o wysokim IF, albo stwierdzono, że ogólnie te bonusy to nie był dobry pomysł.
Tak samo może być z innymi elementami systemu nauki. Ale ogólnie wydaje mi się, że kierunek dobicia do czołówki światowej wydaje się dobry. Wydaje się lepszy, niż odejście gdzieś-tam, w zupełnie inną stronę, na bezludzie.
Bo to jest trochę tak, jak z demokracją: zachodni system nie jest idealny, ale zwyczajnie nie ma lepszego.
"Jeśli rzeczywiście to zmienili, to może zrobili to, bo nauka chińska osiągnęła już taki poziom, że nie trzeba się martwic o brak publikacji w czasopismach o wysokim IF, albo stwierdzono, że ogólnie te bonusy to nie był dobry pomysł."
https://link.springer.com/journal/40820/editorial-board
IF = 31,6
https://retractiondatabase.org/RetractionSearch.aspx#?auth%3dZhang%252c%2bYafei
Podobnie połowa zespołu redakcyjnego. Proszę też zauważyć, że połowa tego zespołu pochodzi z Shanghai Jiao Tong University (te połowy niekoniecznie się pokrywają). Ten uniwersytet znajduje się tak na 6-7 miejscu na świecie pod względem liczby retraktowanych artykułów (zależy od miesiąca, dzisiaj akurat jest na 7). Publikują tam m.in. takie rzeczy z Polski (bo u nas też liczy się IF, a jeszcze bardziej punkty).
https://pubpeer.com/publications/A71664A41BAE959725F3D6A09120FA
Wbrew pozorom, w Chinach mają dużo rozsądniejsze spojrzenie na rozwój nauki niż w Polsce.
Chińczycy publikowali też sporo np. w Chemosphere i STOTEN. Teraz pewnie przestaną, bo w tym roku (Chemosphere już w ubiegłym) ich IF wyniesie 0 (słownie zero). Publikują też dużo w takich "renomowanych czasopismach" jak Journal of Hazardous Materials czy Chemical Engineering Journal (u nas oba za 200 pkt.). Mógłbym podać jeszcze ze dwa tuziny przykładów takich "renomowanych czasopism" o wysokim IF. Mam nadzieję, że wszystkie po kolei ten IF stracą.
Panie Hubercie,
Wbrew pozorom, w Chinach mają dużo rozsądniejsze spojrzenie na rozwój nauki niż w Polsce.
W Chinach przede wszystkim istnieje polityka naukowa państwa, a w III RP jej nie ma. Chiny przeznaczają 551 mld USD na naukę rocznie, a III RP 10 mld USD. Chiny mają Chińską Akademię Nauk, która jest najsilniejszą instytucją naukową globu, ale też szereg bardzo dobrych uczelni wyższych. O postępie technologicznym Chin, to już nie ma co wspominać. Chiny są potęgą polityczną, gospodarczą, technologiczną globu, a III RP jest niewiele znaczącym państwem z przestarzałą gospodarką i walczącą o przetrwanie nauką.
Panie Maćku (czy to aby ten sam Maciek? 😉)
Myślę, że wnioski z tego raportu są przygnębiające, ale prawdziwe.
"Spowolnienie rozwoju karier naukowych uczestników międzynarodowej mobilności sugeruje, że system awansów w Polsce nie jest w pełni oparty na zasadach merytokratycznych. Decyzje w tym zakresie są być może podejmowane w większym stopniu na podstawie lokalnych zależności i znajomości, z których wyjeżdżający na pobyty naukowcy zdają się być wykluczeni."
Dawno temu (będzie ze 3 lata) opisywałem na tym Forum swoje doświadczenia panu Marcinowi Przewłoce. Jak ponad 25 lat temu wróciłem do kraju po prawie 10 latach za granicą, to wydawało mi się, że moje doświadczenia komuś się przydadzą, bo wtedy nie było wiele takich przypadków. Ale szybko wyprowadzono mnie z błędu. Najpierw zostałem z-cą dyrektora instytutu ds. dydaktycznych i tu udało się jeszcze coś zmienić, bo akurat wchodził system kształcenia dwustopniowego i mogłem ustawić nowe programy studiów w dużej części wg swoich pomysłów. Potem zostałem dziekanem i tu już zaczęły się schody. Każda zmiana, która powodowałaby konieczność zwiększenia wysiłku i ograniczenia przywilejów kasty profesorskiej okazała się niemożliwa do wprowadzenia. Więc podobnie jak Tekla poniżej, po zakończeniu kadencji zdecydowałem, że nie ma sensu kopać się z koniem i zrezygnowałem z pełnienia wszelkich funkcji kierowniczych. Jak widać, takich jak ja, którzy po powrocie nie potrafili się przystosować do tego systemu, jest więcej. Stąd to średnie wydłużenie czasu na zrobienie habilitacji o 26%.
Panie Hubercie,
Szkoda, że nie mógł pan wdrożyć wszystkich rozwiązań na UO, a które pan poznał w USA i Japonii. Być może potrzeba czasu, aby różne skostniałe mechanizmy obecne w krajowym środowisku akademickim i naukowym przeszły do historii. To oczywiście wiąże się z wysiłkiem i procesem demokratyzacji. Niemniej podziwiam pana za to, iż wyjechał pan na studia doktoranckie do USA, a potem odbył staż w Japonii. Jest pan otwarty na świat. Dlatego pana lubię.
Gowin swoją reformą spowodował betonowanie, a nie demokratyzację. Bo większość uczelni tak pozmieniała statuty, że nauka przestała być ważna. I skoro każdy może ustalić swoje zasady, to doktor niehabilitowany profesor uczelni zarabia więcej, niż profesor belwederski po pięciu mobilnościach. I tego profesora się wywala, a prof. ucza awansuje bo jest kumplem rektora od grania w golfa. A my tu o mobilności.
@ Realista,
Dlatego potrzebna jest przemyślana nowelizacja ustawy 2.0. Nie wiem też, gdzie było krajowe środowisko akademickie i naukowe, jak ówczesny minister nauki J. Gowin lepił ową ustawę? Przecież ten proces trwał blisko trzy lata. Dlaczego nikt nie protestował?
Brało udział.
Za tyrana Syrakuz Dionizjosa okrucieństwa władcy przekroczyły ludzką miarę. Wszyscy życzyli mu upadku, tylko jedna staruszka codziennie przychodziła do świątyni Ateny i zapalała kadzidło za jego zdrowie. Kapłani i mieszkańcy dziwili się jej postawie – czy to pochlebstwo, czy może szaleństwo?
W końcu odważył się zapytać jeden młody obywatel:
– Dlaczego modlisz się za tyrana, którego wszyscy nienawidzą?
Staruszka uśmiechnęła się gorzko i odpowiedziała:
Wiele lat żyję na tym świecie, przeżyłam trzech tyranów i każdy był gorszy od poprzedniego. Obecny Dionizjos jest diabłem w ludzkiej skórze. Życzę mu długiego życia, bo kim będzie ten, który nastąpi po nim?
Gowin był świetnym ministrem, jeśli porównać z jego następcami.
Przypomniał mi pan pewien felieton Hamiltona, w którym opisywał on pouczającą historię tyrana Syrakuz, który po odsunięciu do pracy fizycznej przez rozgniewany lud, zasłynął z poglądów tak liberalnych, że lud ponownie powierzył mu stanowisko tyrana. Niestety, nie udało się go powtórnie przesunąć do pracy fizycznej.
@ Profesor PAN,
Na początku dziękuję panie profesorze za ciekawy i pouczający wstęp historyczny w poście powyżej. Pozwolę go sobie zachować. Natomiast jeżeli chodzi o ówczesnego pana ministra nauki Jarosława Gowina, to faktycznie potrafił dotrzymać danego słowa. W kilku ważnych sprawach zachował się jak angielski dżentelmen, a to rzadkość w krajowej polityce. Był elastyczny i otwarty na dialog, starał się też zjednać sobie krajowe środowisko akademickie i naukowe.
Mobilność ma sens wtedy i tylko wtedy, kiedy jest w danej dziedzinie i tematyce konieczna. A jest konieczna coraz rzadziej. Większości ludzi wystarczy finansować konferencje i krótkie wyjazdy studyjne (typu Erasmus), aby nawiązali kontakty i obgadali wstępnie współpracę. Potem można codziennie omawiać wszystko na wideokonferencji online i współpracować zdalnie, każdy na innym kontynencie. Próbki można sobie wysłać kurierem. Dane udostępniać na serwerach. Jedyny problem, aby ktoś CHCIAŁ. Jak mawiała pewna znajoma profesorka - największy problem to "siąść na d... i pracować". Jeśli ktoś mnie wysyła na Pacyfik tylko dlatego że "tak trzeba", to jest to chore.
Faktycznie - powiatowy. Jest takie przysłowie - podróże kształcą. I bynajmniej nie chodzi tylko o wiedzę fachową.
Absolutnie się nie zgadzam. Długoterminowa mobilność ma ogromny wpływ na karierę naukową (nie mam tu na myśli kariery formalnej, typu zdobywanie stopni czy stanowisk administracyjnych). Jednym z powodów tak słabej kondycji nauki uprawianej w Polsce, w porównaniu z wieloma innymi krajami, jest właśnie brak tej mobilności. Warto tu sobie prześledzić życiorysy najlepszych naukowców świata. Żadne wyjazdy na konferencje czy kontakty internetowe nie zastąpią pracy naukowej w dobrym zespole badawczym poza naszym własnym grajdołkiem.
Więc proszę się potem nie dziwić, że nikt nie chce nauki uprawiać. Żyć normalnie się nie da, płacą pensję jak w sklepie monopolowym, po doktoracie każą gdzieś jechać, sami nie wiedzą dlaczego : zazdroszczą? Oni musieli, a ten sobie przez internet ma współpracować? Niedoczekanie :) Niech jedzie za ocean i siedzi całą dobę w labie, to go życia nauczy. Ja tak miałem, na podłodze spałem, a on teraz ma mieć normalnie? A jak nie pojedzie, to zawsze będzie miernota.
Mój były szef, który nigdy nigdzie nie pracował poza macierzystą jednostką, stwierdził dumnie, że woli byc dużą rybą w małym stawie, niż malutką w oceanie.
To jego "komentarz" na mój roczny pobyt w US.
Smutne jest to, że takie "duże ryby" masowo zalegają w polskich uczelniach.
On mimo braku istotnych osiągnięć wciąż tam pracuje...a mnie się odechciało kopać z koniem.
Pytanie, czy najlepsi naukowcy są najlepsi, bo są mobilni, czy też są mobilni, bo są najlepsi.
Ograniczając rozważania do związku, między "najlepszymi naukowcami" a wpływem mobilności na jakość uprawianej nauki, popełnia Pan klasyczny błąd poznawczy.
W moim otoczeniu jakąś formę mobilności zaliczyli niemal wszyscy. Ale tylko niewielka ich część jest naprawdę na topie. W większości przypadków mobilność nie miała żadnego wpływu na czyjąś rzeczywistą wartość jako naukowca.
Z całym szacunkiem, ale mam poważne wątpliwości co do tej argumentacji. Wskazuje Pan prawdopodobnie naukowców z krajów, w których od każdego naukowca wymagało się mobilności. I wśród tych mobilnych byli wybitni, mniej wybitni, przeciętni i całkiem słabi. Jak zatem można udowodnić, że to mobilność pomogła wybitnym być wybitnymi? Wszak innym nie pomogła.
Zachęcam do przeczytania komentarza: ~Marcin Przewloka 15.01.2026 15:01
Panie Profesorze, ależ przeczytałem. I jest to nadal argumentacja "bo oni tak robią i działa". Ale w tym "oni tak robią" kryje się o wiele więcej, niż tylko mobilność. Na przykład wielokrotnie większe nakłady finansowe, inna kultura pracy oraz długofalowa strategia funkcjonowania nauki. Nie da się z tego wyjąć jednego elementu i ogłosić, że mobilność ma wpływ kluczowy, bo działa w USA. Działa, bo dotyczy wszystkich, ale nadal większość nie jest i nigdy nie będzie wybitna, bo rozkładu normalnego oszukać się nie da. Działa, bo np. USA w dużej mierze oparły swój model na drenażu mózgów z innych kraju, na co my szans nie mamy.
Tu zgadzam się z Albertem powyżej - przecież praktycznie każdy z tu obecnych był mniej lub bardziej mobilny. Większości nic to nie dało. Mi mobilność dała jedną ważną rzecz, i nie była to rzecz związana bezpośrednio z pracą naukową. Otóż przywykłem do wyższych standardów etycznych. Problem polega na tym, że to nie pomaga w pracy naukowej w Polsce. Bo w Polsce standardy etyczne są nadal niskie, poczynając od praktyk na poziomie jednostki (dopisywanie siebie lub kogoś do prac podwładnych, obciążanie pracą dydaktyczną lub organizacyjną znacznie powyżej średniej, rugowanie niewygodnych osób z różnorakich projektów), a kończąc na praktykach systemowych (układy towarzyskie decydujące o awansie lub grancie). Znaczna część decyzji zależy od tego, kto komu pomógł, kto z kim wódkę pił i kto z kim sypiał. I nie udawajmy, że jest inaczej, bo Pan Profesor ogląda środowisko naukowe w Polsce dłużej, niż ja, a nawet ja się już napatrzyłem, i to z dużym nadmiarem.
Środowisko naukowe w Polsce jest przegniłe do szpiku kości. Brak mobilności nie zmieści się nawet w pierwszej dziesiątce problemów. Ale łatwiej jest zmusić młodzież do pielgrzymowania po świecie, niż usunąć znaczną część wpływowych i decyzyjnych profesorów z zajmowanych stanowisk.
Ma Pan oczywiście rację, szczególnie jeżeli chodzi o standardy etyczne. Ja też nigdy nie twierdziłem, że sama mobilność jest w stanie uzdrowić naukę uprawianą w Polsce. AGH to czwarta uczelnia w naszym kraju, w której pracuję (i w trzecim mieście), a na ogół nie zmieniałem ich z własnej woli, więc wiem o czym Pan pisze. Warto dodać, że nigdy nie pracowałem na dwóch uczelniach jednocześnie. Osobiście bardzo dużo zawdzięczam mobilności; bardzo na niej zyskali także członkowie mojej rodziny, mimo początkowych obaw. Nadal uważam, że mobilność jest szalenie ważnym elementem rozwoju naukowców, oczywiście w ogólnie zdrowym systemie (warto też pamiętać, że świat nie jest idealny, również poza Polską).
Zdobywanie nowych doświadczeń w różnych jednostkach badawczych jest zwykle korzystne, ale wymuszanie wyjazdów, to już poważna aberracja. Tu pojawia się pytanie o to jaki jest cel działania jednostek badawczych w Polsce?
Jeśli jest określony - wyjazdy nabierają sensu.
Na przykład załóżmy, że celem hipotetycznego instytutu hodowli ogórków jest to, żeby był najlepszą na świecie, tego typu jednostką badawczą, dostarczającą producentom najlepsze odmiany ogórków i najlepsze procedury ich uprawy i przetwarzania. Wtedy każde działanie jest temu celowi podporządkowane - dobór kadr, wymiana naukowa i współpraca z innymi jednostkami.
To są proste rzeczy.
Jeśli chcesz być lwem nie wystarczy wyglądać jak lew i ryczeć jak lew.
W tym kraju jest tylko jeden problem - lista punktacji czasopism MNiSW - od niego wszystko sie zaczyna i na nim konczy. Reszta to tylko pochodna.
Lista której nie ma