MSCA to przede wszystkim program badawczy. Jego sukces wynika z inwestowania w wybitnych badaczy poprzez oddolne podejście otwarte na wszystkie dziedziny badań. Zachowanie tego modelu jest najlepszym sposobem na wzmocnienie talentów badawczych i długoterminową konkurencyjność Europy – piszą we wspólnym oświadczeniu przedstawiciele kilkunastu wiodących organizacji zajmujących się badaniami i innowacjami.
To już drugi tego typu apel do Komisji Europejskiej o zachowanie Działań Marii Skłodowskiej-Curie (MSCA) jako programu badawczego w ramach kolejnej perspektywy budżetowej. Poprzedni wystosowano dokładnie rok temu. Chodzi o toczące się negocjacje dotyczące unijnego programu ramowego na lata 2028–2034 i proponowane przez Komisję Europejską zmiany w MSCA. Miałyby polegać m.in. na wprowadzeniu kierunkowości poprzez odgórne sterowanie zaproszeniami do konkursów w określonych, priorytetowych obszarach badawczych.
W najnowszym stanowisku sygnatariusze ponownie przekonują, aby nie zmieniać sprawdzonego modelu MSCA, lecz go wzmocnić i zwiększyć jego wpływ. Jak czytamy w liście, Marie Skłodowska-Curie Actions, trzydzieści lat po uruchomieniu, pozostają jednym z najskuteczniejszych europejskich instrumentów budowania talentów w dziedzinie badań naukowych i innowacji poprzez wspieranie naukowców, wzmacnianie europejskich instytucji badawczych i znaczący wkład w rozwój wiedzy we wszystkich dziedzinach nauki. Autorzy podkreślają, że MSCA to przede wszystkim program badawczy. Jego sukces tkwi, ich zdaniem, we wspieraniu wysokiej jakości badań naukowych poprzez inwestycje w naukowców na wczesnym i średnim etapie kariery.
Jako jedyny program UE poświęcony wspieraniu naukowców, od doktorantów po wschodzących liderów naukowych, odgrywa on wyjątkową rolę we wzmacnianiu europejskich talentów oraz długoterminowego potencjału badawczego i innowacyjnego – czytamy w oświadczeniu.
Wprawdzie MSCA jest powszechnie uznawany za program promujący mobilność międzynarodową, ale w apelu do Komisji Europejskiej podkreślono, że jego wartość wykracza daleko poza samą mobilność, umożliwiając naukowcom prowadzenie jakościowych badań, budowanie międzynarodowych sieci i wnoszenie wkładu w środowiska badawcze w całej Europie. Sygnatariusze nie mają wątpliwości, że zachowanie oddolnego, niezależnego od dziedziny badań charakteru MSCA jest kluczowe dla utrzymania jego sukcesu.
Pozostając otwartym na wszystkie dyscypliny naukowe, program umożliwia Europie nie tylko reagowanie na obecne wyzwania, ale także przewidywanie przyszłych wyzwań poprzez wspieranie nowych idei, gdziekolwiek się pojawiają. MSCA jest i musi pozostać programem badawczym – piszą.
Organizacje zajmujące się badaniami i innowacjami podnoszą jeszcze jedną kwestię – MSCA nie powinny być postrzegane jako instrument służący do rozwiązywania systemowych braków i zaspokajania popytu na rynku pracy.
Nie to czyni MSCA skutecznym narzędziem. Podstawową misją jest zapewnienie, że Europa nadal będzie kształcić wybitnych naukowców i wzmacniać swój długoterminowy potencjał badawczy. Zachowanie otwartego, niezależnego od dziedziny badań i oddolnego charakteru MSCA jest zatem kluczowe. Wprowadzenie odgórnych priorytetów tematycznych ograniczyłoby zdolność programu do generowania nieoczekiwanych przełomów i interdyscyplinarnej wiedzy we wszystkich dziedzinach badań, w tym tych, które będą miały kluczowe znaczenie w przyszłości, a jeszcze nie zostały za takie uznane, tj. zmniejszyłoby wpływ na odporność i konkurencyjność Europy w dłuższej perspektywie – zauważają autorzy stanowiska.
I dodają, że w przypadku konieczności opracowania ukierunkowanych działań w zakresie badań, szkoleń i mobilności, odpowiadających na wstępnie określone priorytety strategiczne, należy to robić za pośrednictwem specjalnych instrumentów w ramach II filaru 10 Programu Ramowego UE w zakresie badań naukowych i innowacji, a nie poprzez zmianę charakteru MSCA lub innych instrumentów w ramach I filaru.
Wspólne oświadczenie podpisali przedstawiciele: European Federation of Academies of Sciences and Humanities (ALLEA), Aurora Universities Network, Conference of European Schools for Advanced Engineering Education and Research (CESAER), Coimbra Group, European Alliance for Social Sciences and Humanities (EASSH), European Consortium of Innovative Universities (ECIU), EU-LIFE, European University Association (EUA), European Council of Doctoral Candidates and Junior Researchers (EURODOC), League of European Research Universities (LERU), Marie Curie Alumni Association (MCAA), The Guild of European Research-Intensive Universities, Network of Universities from the Capitals of Europe (UNICA), Young European Research Universities (YERUN), European Association of Research Managers and Administrators (EARMA), Science Europe, Holenderską Radę SSH.
MK