Krajowe Centrum Zaufanej AI powstanie w Instytucie Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa należącym do Sieci Badawczej Łukasiewicz. Pomoże certyfikować algorytmy pod kątem bezpieczeństwa, odporności i wyjaśnialności, połączy także kompetencje techniczne z doświadczeniem psychologów, pedagogów, filologów, prawników, etyków czy socjologów.
Śląskie staje się jednym z największych ośrodków badawczych AI i cyberbezpieczeństwa w Polsce. Dotychczasowy Łukasiewicz – Instytut Technik Innowacyjnych EMAG zmienia szyld na Łukasiewicz – Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa (Łukasiewicz-AI). To jeden z nielicznych państwowych instytutów badawczych działających w tych obszarach i zarazem główny ośrodek Sieci Badawczej Łukasiewicz w tej domenie. Transformacja instytutu podyktowana jest konsekwencją przemian gospodarczych regionu.
Transformacja energetyczna Śląska dała nam impuls do pełnego zwrotu ku technologiom cyfrowym. Nowa nazwa podkreśla, że jesteśmy gotowi odpowiadać na globalne wyzwania AI i cyberbezpieczeństwa – od przemysłu po ochronę zdrowia – przekonuje dr hab. Jan Kozak, dyrektor instytutu, koordynator kierunku horyzontalnego cyfryzacja Sieci Badawczej Łukasiewicz.
Już w tej chwili instytut, wykorzystując swoją wiodącą pozycję na Śląsku, aktywnie wpisuje się w krajową strategię rozwoju AI, koncentrując się na projektach o realnym wpływie na gospodarkę i społeczeństwo. W jednostce rozwijane są cyfrowe bliźniaki dla ciepłownictwa i przemysłu przetwórczego, umożliwiające bezpieczne testowanie scenariuszy i szkolenie operatorów. W obszarze cyberbezpieczeństwa IoT powstaje platforma AI-Shield, która w czasie rzeczywistym wykrywa anomalie w milionach urządzeń inteligentnych — od fabryk po smarthome’y. We współpracy ze szpitalami dziecięcymi realizowany jest z kolei projekt cALL-POL & MAINE, personalizujący leczenie białaczki na podstawie analiz multiomicznych i modeli ML (uczenia maszynowego). Ponadto dzięki systemowi RuleMiner udostępniane są wyjaśnialne modele regułowe dla sektora finansów, ubezpieczeń i administracji, wspierając przejrzyste decyzje algorytmiczne. Opracowana platforma edukacyjna Compass wykorzystuje generatywne LLM-y (duże modele językowe) do tworzenia spersonalizowanych zadań matematycznych i programistycznych dla szkół i uczelni. W instytucie przygotowywane są także nagrania książek przetłumaczonych na Polski Język Migowy. Poza zwiększaniem dostępności literatury dla osób głuchych, stanowią materiał treningowy do automatycznego tłumaczenia tekstów z języka polskiego na PJM.
Obecnie Łukasiewicz-AI zatrudnia ponad 120 ekspertów z obszarów AI i cyberbezpieczeństwa. Placówka dysponuje akredytowanymi laboratoriami i zapleczem badawczym. Pozwala to realizować projekty z zakresu AI, analityki danych, cyfrowych bliźniaków, XAI (wyjaśnialnej AI), ochrony IoT (Internet of Things), bioinformatyki, dronów autonomicznych.
W najbliższym czasie planowane jest uruchomienie otwartego centrum mocy obliczeniowej dostępnego dla start-upów, MŚP, administracji i zespołów badawczych. Pozwoli ono trenować duże modele językowe, wizualne i symulacyjne bez konieczności inwestowania we własny, kosztowny sprzęt, a jednocześnie zwiększy bezpieczeństwo państwa dzięki dywersyfikacji centrów obliczeniowych w kraju. Równolegle wystartuje program „AI for All”, którego celem jest upowszechnienie sztucznej inteligencji i przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu (od przedszkolaków po seniorów). Spotkania z osobami w różnym wieku pozwolą wyjaśnić działanie AI oraz rozwiać obawy z nią związane. Program będzie też promował dobre praktyki w cyberbezpieczeństwie, m.in. we współpracy ze szkołami. Program przysłuży się do budowy kadr i talentów AI dla całego kraju.
Uzupełnieniem tych działań będzie Krajowe Centrum Zaufanej AI. W ramach projektu powstaną dwa centra badawcze. Pierwsze, już powstające, Centrum Badawcze Cyberbezpieczeństwa pomoże polskim podmiotom certyfikować algorytmy pod kątem bezpieczeństwa, odporności, wyjaśnialności i zgodności z AI Act oraz NIS2.. Drugie, planowane, Centrum Badawcze Odpowiedzialnej AI ma być nowatorskim ośrodkiem łączącym kompetencje techniczne z doświadczeniem: psychologów, pedagogów, filologów, prawników, etyków czy socjologów. Oba centra mają wesprzeć transformację cyfrowo-energetyczną i dostarczyć narzędzi do budowania godnej zaufania sztucznej inteligencji poprzez interdyscyplinarne podejście.
Planowane są także prace nad polską AGI (ogólna sztuczna inteligencja; ang. artificial general intelligence) i rozwój własnych metod uczenia maszynowego (ML) oraz polskich dużych modeli językowych (LLM). Celem jest technologiczna niezależność w kluczowych obszarach AI.
Łukasiewicz-AI wchodzi w skład największej sieci instytutów badawczych w Polsce i jednej z największych w Europie. Skupia ona 22 instytuty zatrudniające ponad 7 tys. pracowników. Wspólnie tworzy innowacyjne rozwiązania, pozwalające firmom uzyskać przewagę w biznesie. Łukasiewicz-AI kontynuuje 50-letnią tradycję EMAG, rozwijając przełomowe rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa dla przemysłu, administracji oraz społeczeństwa cyfrowego. Instytut realizuje również zadania na rzecz obronności i bezpieczeństwa państwa, ze szczególnym uwzględnieniem cyberbezpieczeństwa. Potwierdzeniem tych kompetencji jest przyznany status akceleratora Centrum Testowego DIANA (The Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic), co otwiera drogę do ścisłej współpracy z NATO w zakresie innowacji obronnych.
MK, źródło: Łukasiewicz-AI
Życzę sukcesów!