Fundacja na rzecz Nauki Polskiej rozstrzygnęła czwarty nabór w działaniu FIRST TEAM, którego celem jest wspieranie młodych naukowców w zakładaniu własnych zespołów badawczych i prowadzeniu innowacyjnych badań z potencjałem aplikacyjnym. Dofinansowanie w łącznej kwocie ponad 49 mln zł otrzyma 13 badaczy.
FIRST TEAM to inicjatywa ukierunkowana na wspieranie samodzielności badaczek i badaczy na wczesnym etapie kariery. Założeniem programu jest pomoc młodym talentom w budowaniu niezależności naukowej oraz zacieśnianie współpracy z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi i biznesem. Ma on także zwiększyć konkurencyjność polskich wniosków składanych w konkursach Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Program skierowany jest do badaczek i badaczy (niezależnie od narodowości), którzy uzyskali stopień doktora od 2 do 9 lat przed złożeniem wniosku.
Działanie FIRST TEAM stwarza możliwość realizacji w Polsce nowatorskich projektów badawczych, których rezultaty mogą prowadzić do powstania przełomowych rozwiązań. Realizacja tych projektów stanowi jednocześnie ważny krok na drodze do samodzielności naukowej i budowania własnego dorobku badawczego. Młodzi badacze dysponują ogromnym potencjałem, który chcemy rozwijać i skutecznie wykorzystywać w Polsce. Program sprzyja także współpracy nauki z gospodarką, umożliwiając wdrażanie wyników badań oraz rozwój innowacyjnych rozwiązań odpowiadających na potrzeby różnych sektorów – wskazuje dr Maria Mosor, zastępca dyrektora ds. działalności programowej w Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
W czwartym naborze zgłoszono 102 projekt, z których 29 przeszło do drugiego etapu oceny merytorycznej. Spośród nich 13 otrzymało dofinansowanie w łącznej kwocie przeszło 49,3 mln zł. Będą realizowane na Uniwersytecie Warszawskim (2), Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Politechnice Warszawskiej (2), Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu, Sano – Centrum Zindywidualizowanej Medycyny Obliczeniowej – Międzynarodowej Fundacji Badawczej, Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego, Politechnice Gdańskiej, Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie (2), Uniwersytecie Jagiellońskim (2).
Autorzy nagrodzonych projektów otrzymają do 4 mln zł na realizację badań, zatrudnienie członków zespołu badawczego czy zakup niezbędnej specjalistycznej aparatury. W każdym projekcie planowana jest współpraca z zagranicznym partnerem naukowym i krajowym partnerem gospodarczym. Wyłonione przedsięwzięcia reprezentują szerokie spektrum przełomowych badań z zakresu m.in. inżynierii materiałowej, biomedycyny, mikroelektroniki oraz nowoczesnych technologii 3D. Wykorzystują one zaawansowane podejścia interdyscyplinarne, łącząc fizykę, biologię molekularną i sztuczną inteligencję. Wiele z nich posiada ogromny potencjał wdrożeniowy, a ich rezultaty znajdą zastosowanie w medycynie spersonalizowanej, zaawansowanej diagnostyce, nowoczesnych terapiach celowanych, a także w sektorze telekomunikacji 6G, lotnictwa i zrównoważonej bioprodukcji.
Wśród laureatów konkursu znalazł się dr hab. inż. Paweł Migdał z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, który zajmie się nosemozą – groźną chorobą pszczół miodnych wywoływaną przez pasożytnicze mikrosporydia
Nosema ceranae i Nosema apis. Potrafi ona doprowadzić do upadku całe rodziny pszczele. Ponieważ pasożyty te potrafią blokować naturalną odporność owadów, twórcy inicjatywy postanowili połączyć siły naturalnych peptydów obronnych AMPs. Opracowywany preparat ma działać wszechstronnie, niszcząc zarówno aktywne formy patogenu, jak i jego odporne przetrwalniki. Dzięki oparciu na substancjach naturalnie występujących w pszczelim organizmie, środek ma być w pełni bezpieczny i skuteczny, służąc zarówno jako profilaktyka, jak i weterynaryjny produkt leczniczy. Skuteczność innowacyjnej terapii zostanie zweryfikowana w ramach szczegółowych badań laboratoryjnych oraz testów terenowych w pasiekach, co stanowi istotny krok w kierunku nowoczesnej ochrony zapylaczy.
Z kolei dr inż. Patrycja Baranowska zamierza stworzyć zaawansowany, miniaturowy model ludzkich narządów, który pomoże zrozumieć, jak rak trzustki i cukrzyca wzajemnie na siebie wpływają. Gruczolakorak przewodowy trzustki (PDAC) to jeden z najgroźniejszych nowotworów, którego rozwój ściśle wiąże się z zaburzeniami metabolicznymi. Zależność ta ma charakter dwukierunkowy: problemy z gospodarką cukrową mogą zwiększać ryzyko zachorowania, a rozwijający się guz może wywoływać wtórną cukrzycę. Dotychczas naukowcy nie dysponowali narzędziami, które pozwalałyby szczegółowo badać te procesy w warunkach zbliżonych do ludzkiego organizmu. Aby to zmienić, badaczka z Politechniki Warszawskiej wykorzysta technologię tissue-on-chip. Pozwala ona na hodowanie trójwymiarowych, żywych tkanek na miniaturowych czipach imitujących naturalne środowisko narządów. Nowy model połączy tkankę nowotworową oraz model wysp trzustkowych, co umożliwi precyzyjną obserwację „dialogu” między tymi chorobami. Projekt wpisuje się również w światowe trendy ograniczenia badań na zwierzętach na rzecz zaawansowanych modeli laboratoryjnych, tworząc unikalną platformę o ogromnym potencjale diagnostycznym i terapeutycznym.
MK, źródło: FNP