Czy można zmienić własne mieszkanie w stację kosmiczną? Czy w warunkach domowych da się zarządzać wodą, energią i żywnością tak, jak robią to astronauci na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej? Na Wydziale Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie startuje projekt „Space at Home” – inicjatywa, która pokazuje, że kosmiczne rozwiązania mogą znaleźć bardzo praktyczne zastosowanie na Ziemi.
Celem projektu jest sprawdzenie, czy doświadczenie życia „jak na stacji kosmicznej” w formie symulacji realizowanej w warunkach domowych, może wpłynąć na nasze codzienne nawyki i postawy proekologiczne. Bez wychodzenia z domu uczestnicy i uczestniczki nauczą się zasad gospodarowania ograniczonymi zasobami – podobnych do tych, które obowiązują w przestrzeni kosmicznej. Symulacyjny scenariusz funkcjonowania na ISS zostanie przełożony na proste, zrozumiałe i możliwe do realizacji domowe wyzwania.
Dokonamy transferu „kosmicznych dobrych praktyk”. To, co na ISS jest ograniczeniem, w domu i na Ziemi może okazać się sposobem na rozwiązanie problemów, takich jak koszty energii w budżecie domowym czy marnowanie żywności – tłumaczy dr Marcin Zwierżdżyński, kierownik Laboratorium Edukacji Kosmicznej SpaceEduLab na Wydziale Technologii Kosmicznych AGH. – Specjalnie zaprojektowana, przyjazna dla użytkownika aplikacja mobilna pozwoli w prosty i wygodny sposób wcielić się w rolę „domowego astronauty”, bez potrzeby korzystania ze specjalistycznego sprzętu czy warunków laboratoryjnych – dodaje inicjator projektu.
W kolejnych etapach zespół badawczo-projektowy oceni wpływ tego doświadczenia na zachowania proekologiczne osób uczestniczących w badaniu. Realia życia na stacji kosmicznej zostaną przeniesione do domów, a smartfony staną się narzędziami do zbierania oraz analizy danych. Dzięki temu możliwe będzie określenie, czy doświadczenie życia „jak na ISS” prowadzi do realnych i trwałych zmian w codziennych nawykach prośrodowiskowych.
Jeśli badanie potwierdzi skuteczność zaproponowanego rozwiązania, aplikacja stanie się nie tylko prototypem badawczym, ale również gotowym narzędziem edukacyjnym. Będzie mogła być wykorzystywana przez szkoły, instytucje i organizacje, które chcą w praktyczny sposób kształtować proekologiczne postawy i odpowiedzialne podejście do zarządzania zasobami.
Doświadcz i poczuj
Projekt realizowany będzie w formule nauki obywatelskiej (ang. citizen science). Uczestnicy i uczestniczki nie tylko wezmą udział w symulacji, ale także staną się aktywnymi współtwórcami danych badawczych – będą dokumentować własne decyzje, obserwować ich konsekwencje i porównywać swoje wyniki z efektami osiąganymi przez innych uczestników. Takie rozwiązanie łączy wygodę codziennego, dobrze znanego narzędzia, jakim jest smartfon, z realnym potencjałem naukowym i edukacyjnym. Aktywny, angażujący udział otwiera drogę do trwałej zmiany zachowań większej grupy społecznej.
„Space at Home” jest odpowiedzią na wyzwania, jakie stoją przed społeczeństwem, związanych ze zmianami klimatycznymi, degradacją środowiska oraz rosnącą koniecznością racjonalnego zarządzania zasobami – podkreśla dr Marcin Zwierżdżyński. – Dotychczasowe działania edukacyjne, choć liczne i różnorodne, okazują się niewystarczające, by wywołać trwałą zmianę w naszych codziennych nawykach. Kampanie informacyjne, programy szkolne, akcje sadzenia drzew czy wydarzenia symboliczne, np. ,,Godzina dla Ziemi”, zwiększają świadomość, ale często nie przekładają się na realne praktyki. Wynika to z faktu, że wiedza deklaratywna nie zawsze wystarcza, aby zmienić zakorzenione zachowania.
Badania społeczne wskazują, że największą skuteczność mają działania silnie angażujące, które wymagają od uczestników aktywnego udziału i umożliwiają przeżycie konsekwencji własnych wyborów. To właśnie takie doświadczenia – łączące praktykę, refleksje i emocje – mogą prowadzić do tzw. transformacyjnego uczenia się. W jego efekcie człowiek, ucząc się nie tylko tego, co robić, ale także dlaczego oraz w jaki sposób, zaczyna dostrzegać wpływ swoich decyzji na szerszy kontekst społeczny i środowiskowy.
W trakcie realizacji projektu zespół badawczy będą wspierać: psycholog (odpowiedzialny za projektowanie narzędzi pomiarowych oraz analizę zmian w postawach i zachowaniach uczestników); socjolog (czuwający nad angażującą formą aplikacji oraz metodologią badań społecznych); biolog (badacz habitatów kosmicznych, specjalizujący się w funkcjonowaniu zamkniętych ekosystemów oraz adaptacji doświadczeń z ISS do warunków edukacyjnych i symulacyjnych).
Wydział Technologii Kosmicznych AGH zrealizuje przedsięwzięcie wspólnie z partnerami: Europejską Fundacją Kosmiczną, Krakowskim Biurem Festiwalowym, Analog Astronaut Training Center oraz Krakowskim Parkiem Technologicznym. Wnioski płynące z badań posłużą do opracowania scenariuszy lekcji i warsztatów dla uczniów, a także materiałów dydaktycznych dla nauczycieli.
źródło: AGH