Czy torfowiska można skutecznie odtworzyć po ich osuszeniu? Badania międzynarodowego zespołu z udziałem polskich naukowców pokazują, że decydujące znaczenie ma jeden czynnik – poziom wody.
Badacze z Uniwersytetu w Münster (Niemcy), Uniwersytetu im. Radbouda w Nijmegen (Niderlandy), Uniwersytetu w Wiedniu oraz dwóch polskich uczelni – Uniwersytetu Łódzkiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – przeanalizowali rdzenie torfowe z różnych regionów Europy. Połączyli w tym celu dane paleoekologiczne, geochemiczne i biologiczne (m.in. dotyczące składu roślinności, stopnia rozkładu torfu oraz obecności ameb skorupkowych). Takie wielowskaźnikowe podejście pozwoliło im odtworzyć zmiany warunków hydrologicznych w przeszłości i ocenić ich wpływ na funkcjonowanie torfowisk.
Wyniki są jednoznaczne: wysoki i względnie stabilny poziom wody sprzyja akumulacji torfu oraz dominacji torfowców (Sphagnum) – roślin kluczowych dla wiązania węgla. Gdy zwierciadło wody się obniża, torf zaczyna szybciej się rozkładać, rośnie dostępność biogenów, a skład roślinności ulega zmianie. To z kolei prowadzi do utraty zdolności torfowisk do efektywnego magazynowania węgla i retencjonowania wody – raportuje prof. Mariusz Lamentowicz z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Szczególnie istotnym odkryciem dokonanym przez międzynarodowy zespół jest wskazanie orientacyjnego progu hydrologicznego, który sprzyja ponownemu uruchomieniu procesów torfotwórczych. Okazało się, że poziom wody utrzymujący się około 10 ± 5 cm poniżej powierzchni gruntu może umożliwiać odbudowę funkcji torfowisk. Jednocześnie naukowcy podkreślają, że renaturyzacja nie zawsze prowadzi do pełnego odtworzenia stanu pierwotnego – często powstają nowe, przekształcone ekosystemy. Mogą one jednak odzyskiwać kluczowe funkcje środowiskowe, takie jak magazynowanie węgla czy retencja wody.
Uzyskane rezultaty mają istotne znaczenie praktyczne. Mogą stanowić podstawę do planowania i oceny skuteczności działań ochronnych oraz renaturyzacyjnych torfowisk – szczególnie w kontekście adaptacji do zmian klimatu i łagodzenia ich skutków – przekonuje dr Mateusz Draga z Wydziału Biologii UAM.
Badania zostały sfinansowane w ramach konkursu Biodiversa+ i Water JPI. Wyniki ukazały się na łamach czasopisma „Ecological Indicators”.
MK, źródło: UAM