Szkoły wyższe muszą pozostać autonomicznymi, niezależnymi od nacisków zewnętrznych bastionami wolności słowa i wolności badań naukowych; ośrodkami, z których promieniuje kultura prawdziwego dialogu i intelektualnej rzetelności – pisze prezydent Karol Nawrocki w liście z okazji rozpoczynającego się nowego roku akademickiego.
Tradycyjnie już 1 października studenci wracają na uczelnie. Tego dnia rozpoczyna się nowy rok akademicki. Z tej okazji przesłanie do uczestników uroczystych inauguracji skierował prezydent RP Karol Nawrocki. To pierwsza inauguracja za jego kadencji. W swoim liście głowa państwa odwołuje się do etosu akademickiego. Przypomina, że kadra naukowo–dydaktyczna i studenci tworzą razem universitas, a więc wspólnotę złączoną wyznawaniem tych samych ideałów.
Od immatrykulowanych studentów pierwszego roku i słuchaczy studiów obu stopni, poprzez magistrów i promowanych na stopnie naukowe, aż po dojrzałych mistrzów honorowanych prestiżowymi tytułami, nagrodami i wyróżnieniami – wszyscy Państwo stanowią elitę intelektualną, w której my, Polacy, pokładamy wielkie nadzieje. Dysponują Państwo bowiem najpotężniejszą siłą, jaką jest wiedza – a jednocześnie dzielą odpowiedzialność za cel i sposób wykorzystania tej siły – pisze prezydent.
Podkreśla, że „akademicka universitas powinna łączyć i gromadzić wszystkich, którzy sine ira et studio zmierzają do ustaleń pewnych, zgodnych z faktycznym stanem rzeczy, spełniających wymogi metodologiczne określonej dyscypliny naukowej”. W swoim przesłaniu wyraźnie akcentuje rolę, jaką powinny spełniać uczelnie.
Szkoły wyższe muszą pozostać autonomicznymi, niezależnymi od nacisków zewnętrznych bastionami wolności słowa i wolności badań naukowych; ośrodkami, z których promieniuje kultura prawdziwego dialogu i intelektualnej rzetelności.
System szkolnictwa wyższego w Polsce oparty jest na przepisach ustawy z 2018 roku. Karol Nawrocki zauważa w liście, że tzw. ustawa 2.0 bazuje na trafnych założeniach aksjologicznych, ale w praktyce wzbudza wiele zastrzeżeń w środowisku akademickim. Dlatego pozostaje otwarty na sugestie w kwestiach zmian w ustawodawstwie dotyczącym rozwoju, finansowania oraz międzynarodowej promocji polskich uczelni i badań naukowych.
W dalszej części przywołuje globalne wyzwania, przed którymi stoi również Polska, a którym również uniwersytety będą stawiać czoła. To m.in. rewizja polityczno–gospodarczego ładu światowego i przebudzenie rosyjskiego imperializmu, pilna potrzeba przebudowy europejskiej architektury bezpieczeństwa, ponadto kryzys demograficzny, rozwój sztucznej inteligencji i cyfryzacja kolejnych dziedzin życia. „Polską specjalnością mogą i powinny stać się nowe technologie, szczególnie w obszarach obronności, energetyki, biologii i medycyny” – pisze Karol Nawrocki, nawiązując niejako do inicjatywy stworzenia Funduszu Rozwoju Technologii Przełomowych, z którą wyszedł kilka tygodni temu.
Wreszcie ogromne wyzwania stoją przed artystami, twórcami i teoretykami kultury, ekspertami z zakresu filozofii, socjologii, psychologii, pedagogiki i komunikacji – słowem, przed wszystkimi znawcami ludzkiej natury, jej niezmiennych od wieków dążeń, atutów i ograniczeń. W obliczu niezwykłej kumulacji procesów zmieniających oblicze Polski i świata potrzebny jest rozważny, zdystansowany namysł nad tym, jak sprawić, aby w centrum tych przemian znalazło się najlepiej pojęte dobro człowieka – kończy prezydent, wyrażając nadzieję, że w nadchodzących miesiącach polscy uczeni znów zadziwią świat przełomowymi odkryciami i wynalazkami.
MK
Przesłanie prezydenta z okazji inauguracji roku akademickiego