Polsko-niemiecki zespół naukowców opracował metodę, która pozwala śledzić poziomy wody w rzekach niemal na całym świecie – nawet tam, gdzie nie istnieją naziemne stacje pomiarowe. Wyniki pionierskich badań wykorzystujących dane z nowej misji satelitarnej SWOT (Surface Water and Ocean Topography) ukazały się w „Journal of Hydrology”.
Satelity dostarczają ogromnych zbiorów informacji o wodach powierzchniowych, jednak ich przeloty nad danym obszarem są rzadkie — co kilka lub kilkanaście dni. Metoda opracowana przez naukowców z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Technicznego Uniwersytetu w Monachium pozwala tę lukę efektywnie wypełnić.
Dzięki Reach‑Reg można precyzyjnie przetwarzać dane satelity SWOT i łączyć je z informacjami z innych misji altimetrycznych, uzyskiwać dobowe szeregi czasowe poziomów wody w niemal dowolnym miejscu na rzece, a także monitorować rzeki w regionach pozbawionych wodowskazów, co ma ogromne znaczenie dla hydrologii globalnej.
Jednym z efektów badań jest animacja prezentująca przejście fali powodziowej na Środkowej Odrze w 2024 roku (od okolic Ścinawy do Cedyni). Przygotował ją dr Michał Halicki z Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego (efekt można zobaczyć TUTAJ). Dane pozwalają zobaczyć: profil podłużny rzeki, czyli chwilowy kształt lustra wody; anomalie stanów wody, ukazujące przemieszczenie się fali kulminacyjnej; zmiany poziomu wody w czasie w wybranym punkcie rzeki.
Dzięki tej metodzie możemy podejrzeć puls niemalże dowolnej rzeki na świecie, co pozwala lepiej zrozumieć jej zachowanie i efektywniej nią zarządzać – podkreśla dr Michał Halicki.
Dodaje, że metoda najlepiej działa tam, gdzie rzeka płynie swobodnie. W miejscach, gdzie poziom wody jest sztucznie regulowany (np. na odcinkach ze stopniami wodnymi), algorytmy nie mogą w pełni odtworzyć naturalnej dynamiki przepływu. Dlatego badanie Środkowej Odry – pozbawionej takich barier – pozwoliło uzyskać wyjątkowo dokładne wyniki.
Dzięki gęstemu próbkowaniu (co 10 km) oraz wykorzystaniu unikalnej geometrii obserwacji SWOT, metoda Reach‑Reg otwiera nowe możliwości dla badań hydrologicznych zarówno w Polsce, jak i na świecie. Szczególnie cenne jest to w regionach pozbawionych tradycyjnego monitoringu. Wyniki opublikowano w „Journal of Hydrology”.
źródło: UWr