Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN, Muzeum i Instytut Zoologii PAN oraz PAN Muzeum Ziemi powołały Konsorcjum Muzeum Historii Naturalnej PAN. Celem jego powstania jest połączenie badań naukowych, ochrony kolekcji przyrodniczych oraz działalności edukacyjnej.
Powołanie Konsorcjum Muzeum Historii Naturalnej PAN otwiera nowy etap prac nad przedsięwzięciem, którego ambicją jest stworzenie nowoczesnego muzeum na wzór wiodących instytucji historii naturalnej na świecie. Ma ono nie tylko służyć naukowcom prowadzącym badania nad historią Ziemi, ewolucją życia i bioróżnorodnością, ale również umożliwiać szerokiej publiczności poznawanie dziedzictwa przyrodniczego poprzez wystawy, edukację i bezpośredni kontakt z autentycznymi obiektami.
Konsorcjum powstaje z inicjatywy i pod patronatem Polskiej Akademii Nauk, a patronat instytucjonalny nad jego działalnością sprawuje prezes PAN.
Podjęte w ostatnim czasie decyzje o powołaniu konsorcjum naukowego oraz Honorowego Komitetu Budowy przybliżają nas do utworzenia Muzeum Historii Naturalnej. Aby sprostać zadaniu budowy tak ważnej dla polskiej nauki instytucji, łączymy ogromny potencjał istniejących, wybranych jednostek PAN. Przyszłe Muzeum Historii Naturalnej będzie jednocześnie centrum badań, miejscem ekspozycji bezcennych kolekcji przyrodniczych i przestrzenią dla spotkań nauki ze społeczeństwem – podkreśla prof. Marek Konarzewski, prezes Polskiej Akademii Nauk.
Prehistoryczne olbrzymy na wystawie w Warszawie
Jak bogate i fascynujące są kolekcje przyrodnicze PAN, można przekonać się na wystawie „Wielkie ssaki epoki lodowcowej” w PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Ekspozycja przenosi zwiedzających do czasów, gdy tereny dzisiejszej stolicy zamieszkiwały olbrzymie zwierzęta plejstocenu. Jedną z największych atrakcji wystawy jest naturalnej wielkości rekonstrukcja szkieletu słonia leśnego, którego szczątki odkryto w centrum Warszawy w 1962 roku. Można zobaczyć także autentyczne pozostałości tego prehistorycznego olbrzyma.
Wystawa pokazuje, jak wielki potencjał naukowy i edukacyjny kryją kolekcje PAN. To właśnie takie zbiory mają stanowić jeden z fundamentów przyszłego Muzeum Historii Naturalnej PAN, łączącego badania naukowe z popularyzacją wiedzy o historii Ziemi i ewolucji życia.
Nauka, kolekcje i edukacja
Jednym z najważniejszych zadań Konsorcjum będzie opracowanie modelu organizacyjnego i prawnego przyszłego muzeum, a także jego koncepcji naukowej, wystawienniczej, edukacyjnej i infrastrukturalnej. Jednostki PAN będą również współpracowały nad przygotowaniem projektów badawczych i wystawienniczych oraz wypracowaniem wspólnych standardów dokumentowania, ochrony, digitalizacji i udostępniania kolekcji.
Łączymy potencjał jednostek, które dysponują cennymi i różnorodnymi kolekcjami przyrodniczymi oraz prowadzą badania pozwalające lepiej poznawać historię życia na Ziemi. Muzeum Historii Naturalnej PAN powinno być otwartą przestrzenią współpracy, w której dziedzictwo przyrodnicze inspiruje do nowych odkryć i poszerzania wiedzy o świecie przyrody – wskazuje dr hab. Przemysław Gorzelak, dyrektor Instytutu Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN.
Ważnym elementem projektu będzie stworzenie federacyjnego systemu kolekcji przyrodniczych PAN. Pozwoli on na wspólne dokumentowanie i udostępnianie informacji o zbiorach oraz ułatwi prowadzenie badań nad rozproszonymi zasobami i nie będzie przy tym wymagał fizycznego ani prawnego scalania kolekcji, które pozostaną własnością lub w zarządzie poszczególnych jednostek.
Nowoczesne muzeum historii naturalnej musi łączyć kolekcje z badaniami, zasobami cyfrowymi i dostępem do wiedzy. Dzięki współpracy i nowym technologiom będziemy mogli lepiej wykorzystywać potencjał naszych kolekcji, udostępniać je naukowcom i społeczeństwu, a jednocześnie chronić dla przyszłych pokoleń – zaznacza prof. Marcin Jan Kamiński z Muzeum i Instytutu Zoologii PAN.
Muzeum otwarte dla społeczeństwa
Przyszłe Muzeum Historii Naturalnej PAN ma wzorować się na modelu wiodących muzeów historii naturalnej na świecie, w których badania, kolekcje oraz działalność publiczna są integralnymi częściami jednej instytucji. Ma być nie tylko zapleczem dla badań nad bioróżnorodnością, ewolucją oraz historią Ziemi i środowiska, ale również publicznym muzeum i centrum edukacji oraz popularyzacji nauki.
Chcemy, aby Muzeum Historii Naturalnej PAN pokazywało bogactwo naszych kolekcji w nowoczesny, atrakcyjny i zrozumiały sposób. To ma być miejsce, w którym historia Ziemi, ewolucja życia i współczesne wyzwania środowiskowe tworzą jedną opowieść opartą na nauce i autentycznych obiektach – tłumaczy dr hab. Błażej Błażejowski, dyrektor PAN Muzeum Ziemi w Warszawie.
Konsorcjum ma charakter otwarty. W przyszłości będą mogły do niego dołączać kolejne instytuty i jednostki PAN posiadające kolekcje przyrodnicze lub prowadzące badania m.in. w dziedzinie geologii, paleobiologii, biologii, ekologii, ewolucji i ochrony przyrody. Planowane jest również rozwijanie współpracy poza strukturami Akademii. Docelowo wokół przedsięwzięcia mogłaby powstać ogólnopolska sieć instytucji naukowych i muzealnych, obejmująca m.in. uczelnie, muzea, parki narodowe oraz inne instytucje zajmujące się badaniami i ochroną dziedzictwa przyrodniczego.
Powołanie Konsorcjum nie oznacza jeszcze utworzenia muzeum ani nie przesądza o jego ostatecznej formie prawnej, strukturze czy lokalizacji. Jest to etap przygotowawczy, który pozwoli wypracować rozwiązania organizacyjne, naukowe i infrastrukturalne niezbędne do powstania Muzeum Historii Naturalnej PAN.
MK, źródło: PAN
