Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Instytut Badawczy IDEAS nawiązały współpracę. Naukowcy z obu instytucji będą szukali innowacyjnych rozwiązań w obszarze sztucznej inteligencji, ukierunkowanych na praktyczne zastosowania i późniejszą komercjalizację.
Instytut Badawczy IDEAS to placówka naukowo-badawcza działająca w obszarze sztucznej inteligencji. Prowadzi prace w zakresie rozwoju badań naukowych, integracji i wsparcia grup badawczych oraz inicjatyw naukowych. Jednym z celów jego działalności jest także zapobieganie odpływowi potencjału naukowego i badawczego z naszego kraju. Instytucja podlega Ministerstwu Cyfryzacji oraz Ministerstwu Obrony Narodowej.
List intencyjny w sprawie współpracy z Instytutem Badawczym IDEAS podpisały właśnie władze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Współpraca ta ma potencjał stać się wzorcowym przykładem partnerstwa badawczego łączącego doskonałość akademicką z odpowiedzialnym rozwojem nowoczesnych technologii. Na UMK konsekwentnie budujemy interdyscyplinarne zespoły badawcze integrujące humanistykę, nauki społeczne, ścisłe, medyczne i inżynieryjne oraz inwestujemy w nowoczesną infrastrukturę badawczą umożliwiającą prowadzenie badań na najwyższym poziomie – mówi dr hab. Adam Kola, prorektor ds. nauki UMK.
Jak dodaje, partnerstwo z IB IDEAS wzmacnia ten potencjał, pozwalając wyraźniej ukierunkować część badań na zastosowania praktyczne i potrzeby społeczne, instytucjonalne oraz rynkowe.
Dla polskiej nauki bardzo ważna jest praca jakościowa, interdyscyplinarna i międzyośrodkowa – napęd współczesnym odkryciom dają interdyscyplinarne grupy badawcze. Musimy zmienić sposób myślenia o nauce i zacząć myśleć o niej jako o fundamentalnej inwestycji w zasoby społeczeństwa. Wtedy to możemy zdecydowanie wybić się ponad globalną średnią, a w wielu obszarach dogonić najlepszych, na co dowodem są m.in. znakomite kariery uczonych polskiego pochodzenia w czołowych ośrodkach naukowych na świecie – podkreśla prof. Marcin Moskalewicz, koordynujący współpracę z UMK z ramienia IB IDEAS.
Razem silniejsi
Porozumienie o współpracy zostało zawarte na trzy lata. W badaniach będą brali udział przede wszystkim toruńscy kognitywiści i psychologowie z Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych oraz naukowcy z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, a także z Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UMK.
Zajmiemy się sztuczną inteligencją – w naszych badaniach zamierzamy spojrzeć na roboty, nazywane też sztucznymi agentami, jako na sztuczne istoty społeczne. Tworzenie sztucznych podmiotów jest dynamicznie rozwijającą się dziedziną. Znajdują one zastosowanie w edukacji, systemie opieki zdrowotnej, analizie danych, neuronaukach i oczywiście w usługach – zapowiada dr hab. Arkadiusz Gut, który na UMK koordynuje współpracę z IB IDEAS. – Postawiliśmy sobie za zadanie dokładną analizę tego, jak ludzie reagują na takich sztucznych agentów. Zamierzamy wypracować systemowe ramy psychologiczne, które pozwolą badać nie tylko emocjonalny wymiar interakcji człowieka z robotem – ich analiza obejmie także cele jednostki, jej role społeczne, mechanizmy antycypacji oraz kulturowe aspekty komunikacji.
W kontekście zapoczątkowanej współpracy prof. Moskalewicz podkreśla, że w jego badaniach kluczowym jest wypracowanie narzędzi syntetycznej fenomenologii klinicznej, wykorzystującej modele językowe AI do modelowania doświadczeń, analizy wzorców narracyjnych oraz identyfikacji niejawnych struktur znaczeniowych. Miałyby znaleźć zastosowanie w diagnostyce, zwłaszcza w obszarze zdrowia psychicznego. Podkreśla również, że istnieją obiecujące ścieżki integracji fenomenologii z nowymi technologiami, które można wykorzystać.
Krótko mówiąc: sztuczne sieci neuronowe można interpretować fenomenologicznie jako struktury odzwierciedlające dynamiczny, procesualny charakter świadomości, co otwiera możliwość fenomenologii obliczeniowej in silico. Umożliwia to operowanie na danych fenomenologicznych oraz wykorzystanie modeli AI do analizy i reprezentacji przeżywanego doświadczenia w sposób pozwalający precyzować potencjalne stany fenomenalne – tłumaczy prof. Moskalewicz.
Efektem wspólnych badań mają być m.in. aplikacje diagnostyczne, interfejsy człowiek-komputer i narzędzia do diagnozy czy wytrenowane modele językowe.
Humano(AI)styczne dialogi
Na UMK zapowiadają, że spojrzą na AI z nieco innej perspektywy.
Chcemy przenieść – mówiąc ogólniej – punkt ciężkości z myślenia o sztucznej inteligencji wyłączenie jako technologii na myślenie o AI w kategoriach partnera dialogu. Interesuje nas m.in. w jakim stopniu sztuczna inteligencja jest w stanie trafnie identyfikować intencje, emocje i założenia rozmówcy oraz jak odpowiada w sytuacjach wymagających empatii, dystansu poznawczego czy korekty błędów w myśleniu, np. nadmiernego zaufania, antropomorfizacji, iluzji kontroli – wyjaśnia toruński kognitywista.
Tłumaczy, że takie podejście pozwoli na znaczące pogłębienie badań nad zastosowaniem sztucznej inteligencji w obszarach nauk społecznych, zdrowia psychicznego, opieki senioralnej i medycyny. Połączenie kompetencji naukowych UMK z doświadczeniem IB IDEAS w zaawansowanych technologiach pozwoli rozwijać inteligentne systemy wsparcia od cyfrowych narzędzi psychoedukacyjnych i terapii online, po rozwiązania wspomagające jakość życia osób starszych.
Co istotne, w większość badań zaangażowani będą doktoranci oraz studenci. Kluczowym bowiem elementem wspólnej strategii UMK i IB IDEAS jest idea learning through research, która wkrótce będzie wdrażana na kierunku Cognitive Science prowadzonym w języku angielskim.
Żaneta Kopczyńska, źródło: UMK