Życie akademickie

18 Marca

Źródło: UOKiK

UOKiK: Uniwersytet SWPS i Politechnika Lubelska muszą zwrócić studentom 3 mln zł

Uniwersytet SWPS w Warszawie oraz Politechnika Lubelska powinny – zdaniem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwrócić studentom kwoty, które przewyższały czesne ustalone przy zawieraniu umowy. Kary dla uczelni to łącznie blisko 3 miliony złotych.

Od roku akademickiego 2023/2024 weszły w życie przepisy, które pozwalają uczelniom podnieść czesne raz w roku, maksymalnie o poziom inflacji ogłoszony przez GUS. Wcześniej jednak było to zabronione – przed nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce obowiązywał przepis gwarantujący studentom niezmienność ustalonych opłat za studia. Od lipca 2018 do września 2023 roku studenci mieli zapewnioną stałą wysokość opłat. Oznacza to, że wraz z przyjęciem na studia aż do ich ukończenia nie mogli mieć podnoszonego czesnego ani też żadnych nowych opłat dla danego rocznika.

Tymczasem prezes UOKiK ustalił w toku prowadzonego postępowania, że studenci Uniwersytetu SWPS w Warszawie (wcześniej: SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny) i Politechniki Lubelskiej mieli podwyższane czesne w latach, gdy porządek prawny na to nie pozwalał. Co więcej, zdaniem urzędu część umów zawartych wówczas ze studentami nadal obowiązuje. W związku z tym wydano decyzje nakazujące zaniechanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów oraz zwrot niesłusznie pobranych opłat. Uczelnie mają oddać studentom różnicę między wpłaconym czesnym a kwotami obowiązującymi w chwili podpisania umowy.

Cena za studia

Umowy z uczelniami zawierane są raz – przed rozpoczęciem studiów. Obowiązują do zakończenia cyklu kształcenia – zazwyczaj jest to kilka semestrów nauki. Wysokość czesnego powinna być ustalona przed rozpoczęciem rekrutacji, aby kandydaci wiedzieli, jakie koszty wiążą się z wybranym kierunkiem oraz mogli porównać oferty różnych uczelni. Dla osób, które rozpoczęły naukę w roku akademickim 2023/2024, opłaty mogą się zmienić na zasadach określonych w przepisach – raz w roku, nie więcej niż o wskaźnik inflacji. Jednak studenci wcześniejszych lat nie powinni być objęci podwyżkami. Obowiązują ich kwoty znane podczas podpisywania umowy z uczelnią.

W komunikacie UOKiK poinformowano, że część studentów Politechniki Lubelskiej, która rozpoczęła pierwszy rok studiów niestacjonarnych w latach akademickich 2021/2022 oraz 2022/2023, była obciążana za kolejne semestry opłatami wyższymi niż te, które obowiązywały, gdy zawierali umowę. Różnice wynosiły kilkaset złotych za semestr. Przykładowo na kierunku zarządzanie czesne za III i IV semestr wzrosło po roku od przyjęcia na studia z 1750 zł do 2300 zł.

Rosnącymi kosztami zaskakiwani byli również studenci Uniwersytetu SWPS, którzy zostali przyjęci na pierwszy rok w latach 2019/2020 do 2022/2023. Warszawska uczelnia na podstawie klauzuli waloryzacyjnej obciążała kontynuujących studia coraz to wyższymi opłatami. Różnice między kolejnymi latami nauki to nawet tysiąc złotych, a porównując pierwszy i ostatni rok studiów np. prawa czy psychologii, to nawet kilka tysięcy złotych.

W płatnej formie edukacji cena gra kluczową rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią niezbędna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia, które pozwolą im na uzyskanie planowanego tytułu zawodowego. W ubiegłych latach prawo nie pozwalało na podwyżki. Mimo to czesne rosło dla tysięcy studentów Uniwersytetu SWPSi części uczących się na niestacjonarnych kierunkach Politechniki Lubelskiej. Niektórzy z nich nadal mogą ponosić koszty związane z tą praktyką – przekonuje prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Kary dla uczelni

Za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów prezes UOKiK nałożył na Uniwersytet SWPS z siedzibą w Warszawie karę w wysokości 2 075 000 zł. Praktyka uczelni dotyczyła czterech roczników większości kierunków i lat studiów I i II stopnia, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym oraz jednolitych studiów magisterskich. W przypadku Politechniki Lubelskiej podwyżek doświadczyły dwa roczniki części kierunków niestacjonarnych, a nałożona kara to 921 000 zł.

Zgodnie z wydanymi decyzjami Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska powinny zwrócić studentom niesłusznie pobrane opłaty. W ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się decyzji uczelnie poinformują o tym na swoich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych oraz indywidualnie powiadomią uprawnionych konsumentów o kwocie zwrotu, danych potrzebnych do wypłaty i terminie przekazania środków.

Decyzje nie są prawomocne. Przysługuje od nich odwołanie do sądu.

MK, źródło: UOKiK