Drugą niezwykle zasłużoną dla krakowskiej psychologii postacią był Stefan Szuman (1899–1972), lekarz, psycholog, teoretyk sztuki, malarz, współtwórca polskiej szkoły psychologii rozwojowej, twórca koncepcji radości życia i teorii wychowania estetycznego oraz prekursor badań psycholingwistycznych. Studiował medycynę w Monachium oraz filozofię na Uniwersytecie Poznańskim. W Wiedniu i Genewie zapoznał się z pracami Charlotte Bühler, Eduarda Claparde’a i Jeana Piageta. Od 1928 roku związał się z Uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie objął Katedrę Psychologii Wychowawczej. Był autorem wielu znaczących prac z zakresu psychologii rozwojowej, psychologii osobowości, wychowania estetycznego oraz psychologii mowy.

Po II wojnie światowej w krajach tzw. bloku wschodniego zajęcia dydaktyczne z psychologii zostały ograniczone do minimum. Została również wstrzymana możliwość formalnej specjalizacji w zakresie psychologii. Pomimo to w Krakowie (podobnie jak w Warszawie, Poznaniu, Katowicach, Łodzi i Lublinie) prowadzono badania naukowe, co zaowocowało w następnych latach wieloma publikacjami. W 1952 roku utworzono Katedrę Psychologii (z Zakładami Psychologii Pedagogicznej, Psychologii Doświadczalnej oraz Poradnią Wychowawczo-Leczniczą). Cztery lata później zorganizowano (tak jak w  Warszawie i Poznaniu) po raz pierwszy w Polsce specjalistyczne studia psychologiczne. Były to jedne z pierwszych w skali europejskiej studia tego rodzaju. W tym czasie znaczącymi postaciami w zakresie psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim byli – obok Szumana – także Danuta Gierulanka i Włodzimierz Szewczuk oraz uczniowie profesora Szumana: Lidia Geppertowa, Maria Przetacznik-Gierowska, Maria Susułowska, Anna Wyszyńska, Edward Franus i Stefan Suchoń.

W latach sześćdziesiątych Katedra Psychologii została przemianowana na Instytut Psychologii, w którym wyodrębniały się kolejne zakłady i pracownie:

  • w 1962 r. Zakład Psychologii Wychowawczo-Klinicznej (późniejszy Zakład Psychologii Klinicznej),
  • w 1963 r. Zakład Psychologii Przemysłowej (późniejszy Zakład Psychologii Pracy),
  • w 1965 r. Zakład Psychologii Rozwojowej i Pedagogicznej (reaktywowany),
  • w 1966 r. Zakład Psychologii Defektologicznej,
  • w 1970 r. Pracownia Psychologii Dziecka,
  • w 1980 r. Pracownia Psychologii Fizjologicznej,
  • w 1984 r. Pracownia Psychologii Społecznej,
  • w 1990 r. Pracownia Psychologii Transportu,
  • w 1993 r. Zakład Psychologii Eksperymentalnej
  • w 2003 r. Zakład Psychologii Behawioralnej (w 2013 r. przekształcony w Pracownię Psychologii Snu)
  • w 2005 r. Zakład Psychologii Zdrowia oraz Pracownię Psychologii Edukacji
  • w 2012 r. Pracownia Psychologii Emocji i Motywacji

W ostatnich latach powstały m.in. zespoły badawcze Szwed LabApplied Memory Research Laboratory, Emotion and Perception LabCentre for Social Cognitive Studies, LangUstaConsciousness LabZespół Badania Bólu.

Od początku swego istnienia psychologia była jednym z kierunków Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ. W latach dziewięćdziesiątych wyodrębnił się Wydział Filozoficzny, na którym oprócz psychologii znajdują się jeszcze: filozofia, socjologia, religioznawstwo i pedagogika.

Obchody jubileuszu 120-lecia psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim zostaną zainaugurowane 17 maja otwarciem wystawy prezentującej historię i współczesność tej dyscypliny na UJ. Tego dnia nastąpi też odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Władysława Heinricha, twórcę Pracowni Psychologii Doświadczalnej w UJ. W planach jest także m.in. jubileuszowy piknik (czerwiec) oraz konferencja naukowa (wrzesień). Patronem medialnym obchodów jest „Forum Akademickie”.

Mariusz Karwowski, źródło: IP UJ

Dotykając wzrokiem