Na Politechnice Wrocławskiej uruchomiono pierwszy w Polsce komputer kwantowy wykorzystujący technologię kubitów nadprzewodzących w niskiej temperaturze. Pięciokubitowa maszyna, której nadano nazwę „Odra 5”, stanęła we Wrocławskim Centrum Sieciowo-Superkomputerowym PWr.
Komputer został opracowany i dostarczony przez IQM Quantum Computers, światowego lidera w dziedzinie nadprzewodzących komputerów kwantowych. Pozwoli prowadzić badania głównie w dziedzinie informatyki. System będzie udostępniony naukowcom, doktorantom i studentom. Uczelnia ma w planach uruchomienie studiów w zakresie informatyki kwantowej.
– To dla mnie szczególny moment, bo jestem fizykiem kwantowym i zajmowałem się bardzo teoretycznie obliczeniami kwantowymi w czasach, gdy wydawało się, że jest to niewykonalne. Idea, żeby w ten sposób prowadzić obliczenia, nie jest taka stara, bo to lata osiemdziesiąte XX wieku, a teraz minęło kilka dekad i mamy pierwszy komputer kwantowy nie tylko w Polsce, ale też w tej części Europy. Oby się po latach okazało, że to start nowej ery obliczeń kwantowych – mówił podczas uroczystości prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej.
To pierwszy w tej części Starego Kontynentu komputer kwantowy wykorzystujący technologię kubitów nadprzewodzących w niskiej temperaturze. Model „IQM Spark” waży półtorej tony i ma trzy metry wysokości, a jego charakterystyczny kriostat jest otoczony metalowym walcem zwisającym z sufitu. Politechniczny egzemplarz bazuje na technologii niskotemperaturowych nadprzewodzących kubitów i pracuje w temperaturze 10 mK (milikelwinów), czyli -273,14°C.
– Komputery kwantowe to bardzo kusząca alternatywa. Pozwalają badać problemy, z którymi do tej pory sobie nie radziliśmy. Już dziś możemy je stosować do optymalizacji transportu czy harmonogramowania pracy fabryk – mówi prof. Wojciech Bożejko, kierownik Katedry Systemów Sterowania i Mechatroniki Politechniki Wrocławskiej.
Model „IQM Spark” to komputer kwantowy dostosowany do potrzeb uniwersytetów i laboratoriów badawczych. Urządzenie jest przygotowane do pracy z czołowymi środowiskami obliczeń kwantowych, m.in. Qiskit, z wykorzystaniem języka Python. Będzie stanowić bazę do nauki obsługi tych technologii w większej skali. Wraz z zakupem i uruchomieniem maszyny pięciokubitowej Politechnika Wrocławska otrzymuje także dostęp do większych maszyn, 20 i ponad-50-kubitowych zainstalowanych w centrum firmy IQM w Alto w Finlandii.
– Wierzymy, że nasz system odegra kluczową rolę w umożliwieniu naukowcom i inżynierom wykorzystania potencjału technologii kwantowej i zbudowania prężnej społeczności ekspertów kwantowych na przyszłość – dodaje Sylwia Barthel de Weydenthal, dyrektor ds. handlowych i dyrektor krajowy na rynek Europy Środkowo-Wschodniej w IQM.
W trakcie uroczystości symbolicznie zainaugurowano również działalność superkomputera Lem, który w ubiegłym roku dwa razy trafił na listę TOP500 najszybszych komputerów na świecie. Posiada moc obliczeniową wynoszącą 20,37 PFLOPS. W ub.r. znalazł się na 80 miejscu listy TOP500 – była to wówczas jedna z trzech najszybszych maszyn obliczeniowych w Polsce.
Uruchomienie komputera kwantowego to jeden z punktów programu jubileuszu 30-lecia Wrocławskiego Centrum Sieciowo-Superkomputerowego Politechniki Wrocławskiej. Jednostka specjalizuje się w rozwijaniu infrastruktury sieciowej i superkomputerowej, oferuje zaawansowane usługi składowania i przetwarzania danych oraz prowadzi działania w obszarach bezpieczeństwa IT, HPC, gridów, chmury obliczeniowej i optymalizacji aplikacji naukowych. Utrzymuje i rozwija Wrocławską Akademicką Sieć Komputerową (WASK), zapewniając łączność i wsparcie technologiczne wielu instytucjom w regionie i kraju.
MK, źródło: PWr