Świadomość studentów i doktorantów o funkcjonujących w ich jednostkach rozwiązaniach antymobbingowych, antydyskryminacyjnych i antykonfliktowych badają autorzy projektu #AkademiaBezPrzemocy. W ramach inicjatywy zorganizowane zostaną webinaria i szkolenia, powstaną także materiały edukacyjne na ten temat.
W środowisku akademickim coraz częściej mówi się o konieczności przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji i innym formom przemocy wśród studentów, doktorantów i pracowników uczelni. Projekt #AkademiaBezPrzemocy powstał, aby zwiększać świadomość prawną, edukować społeczność akademicką i wspierać tworzenie bezpiecznych przestrzeni nauki. O planowanych działaniach mówi pomysłodawczyni projektu i jego współkoordynatorka r.pr. Barbara Pietrzyk-Tobiasz.
Co było impulsem do uruchomienia projektu #AkademiaBezPrzemocy?
Jak pokazują badania, kryzys zdrowia psychicznego jest faktem. Dotyka również społeczność akademicką. W tym roku byliśmy świadkami tragicznych wydarzeń na kampusie Uniwersytetu Warszawskiego, co stawia nas przed wyzwaniem realnego zastanowienia nad kondycją naszej społeczności. W swojej praktyce zawodowej na co dzień stykam się z różnymi problemami sektora szkolnictwa wyższego i każdej grupy funkcjonującej w jego ramach. Od lat współtworzę również struktury pomocy prawnej udzielanej przez Rzecznika Praw Doktoranta Krajowej Reprezentacji Doktorantów, a od tego roku sama pełnię tę funkcję. Na podstawie moich doświadczeń widzę, że środowisko akademickie zmaga się nie tylko z problemami mobbingu czy molestowania. Brakuje przede wszystkim refleksji nad stanem relacji międzyludzkich w świecie nauki. Tak zrodził się pomysł #AkademiiBezPrzemocy, czyli wsparcia w tworzeniu jednostek naukowych, chcących urzeczywistniać te wartości, z którymi warto łączyć środowisko akademickie – opartym na szacunku dialogu i uczeniu się od siebie nawzajem oraz szerzeniu wiedzy i rozwoju nauki dla całego społeczeństwa.
Jakie są główne cele projektu i jakie zmiany chcecie wprowadzić w środowisku akademickim?
#AkademiaBezPrzemocy ma być ukierunkowana na zwiększanie świadomości prawnej wśród społeczności akademickiej w zakresie przepisów dotyczących przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji w tym środowisku, jak również na zwiększanie świadomości odnośnie do zdrowia psychicznego, w tym radzenia sobie z negatywnymi konsekwencjami doświadczania przemocy. Projekt w założeniu ma charakter naukowo-praktyczny i opiera się na trzech płaszczyznach – działaniach prawnych, działaniach w obszarze zdrowia psychicznego oraz działaniach popularyzatorskich.
Zespół projektowy, obok mnie, współtworzą: Wojciech Kiełbasiński – ekspert z zakresu prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, Joanna Smolarczyk – lekarz specjalista, psychiatra oraz Cezary Odrzygóźdź – aktywny popularyzator nauki, twórca m.in. podcastu Faceci w Kitlach. Naszym celem jest przeprowadzenie szeregu inicjatyw świadomościowych – webinariów i szkoleń oraz stworzenie materiałów edukacyjnych. Przede wszystkim jednak realizujemy właśnie dwa badania: jedno polegające na analizie prawnej procedur antyprzemocowych przyjętych w jednostkach naukowych oraz drugie, ankietowe, mierzące satysfakcję wśród studentów i doktorantów z funkcjonujących rozwiązań antyprzemocowych na uczelniach (link poniżej – dop. RED). Posłuży to do stworzenia kompleksowego studium, w którym postaramy się sformułować rekomendacje w tym obszarze.
Jakie informacje chcecie pozyskać dzięki badaniom?
Naszym głównym celem jest analiza przyjętych rozwiązań antyprzemocowych – przede wszystkim procedur antymobbingowych, antydyskryminacyjnych i antykonfliktowych oraz zasad, na jakich funkcjonują. Będzie ona połączona z badaniem ankietowym dotyczącym stanu świadomości i satysfakcji z tych rozwiązań wśród studentów i doktorantów.
W jaki sposób wyniki wykorzystacie do poprawy bezpieczeństwa i dobrostanu studentów i doktorantów?
Mamy nadzieję, że połączenie badania aktów normatywnych z badaniami ankietowymi pozwoli nam na identyfikację dobrych praktyk oraz mankamentów przyjętych rozwiązań, a w konsekwencji ocenę ich skuteczności. Wierzymy, że dołożymy „cegiełkę” do lepszego poznania i zrozumienia perspektywy studentów i doktorantów, co pozwoli skuteczniej działać na rzecz tych grup.
Czy projekt obejmuje także pracowników administracji i wykładowców?
Nasze przedsięwzięcie skierowane jest przede wszystkim do studentów i doktorantów, jednak podejmowana tematyka dotyczy wszystkich członków społeczności akademickiej i z pewnością każdy może wśród działań projektowych znaleźć coś dla siebie.
Jakie formy wsparcia przewidujecie?
Przeprowadzimy cykl szkoleń pn. „Akademia bez przemocy” oraz cykl webinariów „Akademickie Dialogi: Jak radzić sobie z konfliktami i przeciwdziałać przemocy?”. Opracowane zostaną także materiały edukacyjne oraz zorganizowana kampania świadomościowa.
Z jakimi podmiotami akademickimi i organizacjami planujecie współpracować?
Naszą ofertę kierujemy do wszystkich zainteresowanych tą tematyką członków społeczności akademickiej. Zwracamy się do uczelni i instytutów. Do współpracy zapraszamy instytucje przedstawicielskie, w szczególności te reprezentujące studentów i doktorantów oraz porozumienia międzypodmiotowe.
Jakie długofalowe zmiany w kulturze akademickiej przewidujecie w efekcie realizacji projektu?
Obecnie wiele podmiotów prowadzi różne działania mające na celu przeciwdziałanie przemocy w środowisku akademickim oraz poprawę dobrostanu członków tej społeczności. Każde z nich dotyka nieco innego obszaru, a ich paralelna realizacja przyczynia się przede wszystkim do nagłośnienia problemu, wzmożenia debaty na ten temat oraz szukania konstruktywnych rozwiązań. Mam nadzieję, że także projekt #AkademiaBezPrzemocy przyczyni się do pozytywnych zmian prawno-organizacyjnych, a przede wszystkim zmian w mentalności członków wspólnot akademickich.
Co dzisiaj może zrobić student, doktorant czy pracownik uczelni, który doświadcza mobbingu, dyskryminacji lub przemocy?
Każdy z nas ma prawo do szacunku ze strony innych. Nie możemy się godzić na przemoc wobec nas. Milczenie nie jest rozwiązaniem. Oczywiście, sytuacja, w której doświadczamy przejawów agresji jest trudna i wymaga od nas wiedzy, odwagi, determinacji i wielu innych zasobów, by ją rozwiązać. Zdaję sobie sprawę, jak nieraz wiele trzeba poświęcić. Musimy jednak pamiętać – to nieprawda, że jesteśmy sami. Coraz więcej organów, instytucji czy osób oferuje pomoc. Ważne, by znaleźć kogoś, komu możemy zaufać.
Jakie praktyki warto wdrażać, aby środowisko akademickie było bezpieczne i wspierające?
Mam nadzieję, że po przeprowadzeniu badań w ramach projektu będę mogła podzielić się szczegółowymi wnioskami i rekomendacjami.
Rozmawiał Jakub Szczepkowski
Badanie procedur antyprzemocowych i poziomu satysfakcji w tym zakresie na polskich uczelniach
Projekt „Akademia Bez Przemocy – Przeciwdziałanie Mobbingowi i Dyskryminacji wśród Studentów i Doktorantów” współfinansowany jest ze środków otrzymanych od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach konkursu „Organizowanie i animowanie działań na rzecz środowiska akademickiego”
To pytanie z tytułu sprawia, że myśląc o tekście czuję się jakbym rozważał czy po północy jest bezpiecznie na Bałutach albo na Pradze. A my tymczasem nadal mówimy o uczelniach wyższych.
Pierwszym krokiem w ramach przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji wobec nauczycieli akademickich powinny być istniejące, a przede wszystko twardo egzekwowane regulacje dotyczące statusu zwierzchników czyli przełożonych jako dziś często głównych mobberów , tj.
1. kadencyjność sprawowania funkcji przez kierowników zakładów,
2. prawdziwe, a nie z góry ustalone konkursy pod wybranego kandydata (często kandydata wskazanego przez mobbera) z udziałem niezależnych ekspertów
To by od razu wiele zmieniło!