O zwiększenie finansowania Narodowego Centrum Nauki w przyszłym roku oraz stworzenie harmonogramu stopniowego wzrostu budżetu agencji w kolejnych latach apelują sygnatariusze listu do najważniejszych osób w państwie. Jego inicjatorem jest prof. Krzysztof Pyrć, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
To nie pierwsza tego typu inicjatywa. Przypomnijmy, że pod koniec września grupa naukowców napisała list otwarty w sprawie finansowania nauki. Do chwili obecnej zebrano pod nim ponad 6 tys. podpisów.
I w jednym, i w drugim przypadku iskrą zapalną stał się rządowy projekt ustawy budżetowej na 2026 rok, w którym nakłady na naukę zostały praktycznie zamrożone, a po uwzględnieniu inflacji – będą de facto niższe niż obecne. W najnowszym liście, sygnowanym przez szefów najważniejszych organizacji i instytucji przedstawicielskich środowiska akademickiego, a także rektorów kilku uczelni, zaapelowano do władz państwa „o rozwagę i decyzje wybiegające poza bieżącą perspektywę budżetową”. Zdaniem sygnatariuszy „konieczne są działania, które uwzględnią długofalowy rozwój polskiej gospodarki, jakość życia naszych dzieci oraz miejsce Polski w globalnym obiegu innowacji”.
Za kluczowe w tym kontekście uznają zwiększenie budżetu Narodowego Centrum Nauki – największej agencji grantowej finansującej badania podstawowe.
Nauka podstawowa stanowi często niedoceniany, lecz kluczowy element ekosystemu innowacji. Choć jej wpływ na rozwój gospodarki bywa nieoczywisty, to właśnie badania eksploracyjne – obarczone wysokim ryzykiem, ale otwierające nowe perspektywy – umożliwiają prawdziwy postęp, polegający na ulepszaniu istniejących rozwiązań – czytamy w liście.
Jego autorzy dodają, że jeszcze niedawno rewolucja AI istniała tylko w literaturze science fiction, a precyzyjne terapie genowe wydawały się nieosiągalnym marzeniem. „Dziś, dzięki badaniom podstawowym, te wizje stają się rzeczywistością i kształtują rozwój cywilizacji” – napisali. Zwrócili też uwagę, że „nasza gospodarka, oparta głównie na usługach i procesach odtwórczych, wciąż nie wytwarza rozwiązań o charakterze przełomowym, które mogłyby zmieniać świat i konkurować na globalnych rynkach”. To o tyle dojmujące, że potrzeba takich osiągnięć jest – w ocenie sygnatariuszy – niezwykle silna w polskim społeczeństwie.
W związku z powyższym zwracamy się z apelem o zwiększenie finansowania Narodowego Centrum Nauki – instytucji, która w oparciu o zasady konkursowe oraz opinie niezależnych ekspertów wspiera realizację najlepszych projektów naukowych w Polsce – o 400 milionów złotych w roku 2026, a także o określenie harmonogramu stopniowego zwiększania budżetu Centrum w kolejnych latach.
Apel skierowano do prezydenta, marszałków Sejmu i Senatu, premiera, ministrów, a także wszystkich parlamentarzystów. Pod apelem podpisali się:
Mariusz Karwowski
Wspaniała inicjatywa! Niewiele da ale rozgłos Autorowi pisma przyniesie. O to chodzi!
Akurat myślę, że prof. Pyrć rozgłosu zbytnio nie potrzebuje...
Zamiast apelować pismami trzeba stać przed drzwiami Premiera
A może by tak zacząć trochę oszczędzać? W Polsce studiować każdy może i z Polski, i z daleka, tyle, że to coraz więcej kosztuje. Można też przez kilka lat nie budować kolejnych instytutów, czyli mniej dla lobby budowlano - sprzętowego, a więcej na badania? Efekt będzie lepszy niż dopłacanie do systemu, który zdaje się, ciut za szybko się rozrasta.
Skoro juz Panstwo zebraliscie sie w takim gronie, to moze zamiast wnioskowac o zwiekszenie wydatkow tylko na NCN, nalezaloby wnioskowac o opracowanie dlugofalowej strategii wspierania badan naukowych w Polsce. NCN by na tym tez skorzystal, ale nauce polskiej brakuje pieniedzy nie tylko w NCN, brakuje ich wszedzie.
Brakuje strategicznego, ponadpartyjnego porozumienia w temacie organizacji i wsparcia dla uczelni i instytucji naukowych, i brakuje mechanizmow promujacych jakosc. To o to trzeba walczyc.
Tak, jak w przypadku wspierania rozbudowy sieci drog w Polsce, czy dlugofalowej polityki energetycznej, nauka polska nie potrzebuje przypadkowego dorzucania pieniedzy tu i owdzie, a raczej przemyslanych inwestycji.
Podpisać łatwo, nic nie kosztuje.
Widzę, że siedzi pan za tymi kałużami (większą i mniejszą) już tak długo, że nie zrozumiał pan kodu. Naprawdę pan myśli, że pan premier po zobaczeniu takiego listu złapie się za głowę i powie: och zapomniałem, oczywiście, że dam więcej kasy na naukę? Pan premier już nie raz mówił, że jakby miał, to by dał. Nie daje a więc nie ma. To wie premier, więc wiedzą też naukowcy, w końcu są to ludzie inteligentni. Dlaczego więc taki list? Bo trzeba umieć go czytać. A znaczy to mniej więcej to: wiemy panie premierze, że nie ma pan kasy na naukę. Ale podsyp choć trochę tym lepszym/lepiej ustawionym [niepotrzebne skreślić], tym którzy dostają granty.
Nie ma za co, cieszę się że mogłem pomóc.
"wiemy panie premierze, że nie ma pan kasy na naukę. Ale podsyp choć trochę tym lepszym/lepiej ustawionym? Skąd my to znamy? Jakbym słyszał mojego pryncypała, członka prezydium PAN, który mówi pracownikom, "że pieniędzy nie ma i premii nie będzie za A+" A za chwilę na Radzie Naukowej jest wniosek guru PAN o nagrodę około siedemdziesięciu tysięcy, suma 3 wynagrodzeń, pryncypałowi za osiągnięcia w rządzeniu i oczywiście za A+. Podczas konsultacji nowej ustawy o PAN, najważniejszym postulatem było świadczenie pieniężne członkom PAN, by było i do tego jeszcze większej władzy nad instytutami dla korporacji PAN. Ci co są u władzy dbają przede wszystkim o siebie, i stąd takie odezwy, nadymamy się, jacy to my ważni, i by mieć co wpisać do dorobku jak to my dbamy o maluczkich. Większość maluczkich siedzi na spotkaniach z pryncypałami, oprócz kadzenia i dziękowania rządzącym, słowem nie upomni się o siebie, by im poprawić byt naukowy i życiowy.
@ wiemy panie,
Serwujesz duby smalone. Uposażenie członków krajowych PAN nie było i nie jest najważniejszym postulatem, w toku prac nad nowelizacją ustawy o PAN, która jest przygotowywana. Podobnie rzecz wygląda w przypadku pionu badawczego PAN, gdzie powstanie nowy organ Zgromadzenie Dyrektorów Instytutów Naukowych mający umocowanie ustawowe, czyli reprezentujący Instytuty Akademii na zewnątrz, chodzi o relacje z MNiSzW odpowiadającym za gospodarkę finansową Akademii. Można powiedzieć samorząd z prawdziwego zdarzenia, i gdzie tutaj rzekoma większa władza pionu korporacyjnego Akademii nad Instytutami?
No to Panie co to duby smalisz. Smal se, ale kitu nie wciskaj, co słyszał i widział to napisałem . A jak jest teraz to wiadomo, zróbmy takie zmiany by nic nie zmieniło się, jak pisał kiedyś prof Beton do Michała. A tu kwiatki z walki, z sieci "Prezes akademii prof. Marek Konarzewski przekonuje, że konieczne jest wzmocnienie zarządzania instytutami przez korporację PAN. Z kolei dyrektorzy instytutów wyrażają obawy, że nowe przepisy ograniczą ich autonomię." Podczas spotkania z prezesem PAN było pokazane jedno z pierwszych by uposażenie pieniężne zmienić na świadczenie. A struktura PAN wyglądała tak jakby PAN miał się zajmować dobrami jakie posiada i ma zyski (nie pamiętam, było chyba ze 300 budynków i 1700 tzw. posiadłości ziemskich.). Dyrektorów było tam co nie miara. Na samum końcu struktury prawie nie widoczne były instytutu PAN.
@ duby smalone,
Nie sądzę abyś był związany w jakikolwiek sposób z PAN. Twoje opowieści przypominają mi film Nic nie widziałem, nic nie słyszałem z Gene Wilderem. To, że główną osią sporu w PAN była kwestia nadzoru zarządczego nad instytutami Akademii, to wiadomo od lat. Niemniej pion korporacyjny i pion badawczy wypracowały w drodze dialogu kompromis w tej sprawie, co więcej PAN pokazał krajowym politykom, że czas gry na podziały wewnętrzne dobiegł końca. Trzeba teraz dokapitalizować instytuty naukowe Akademii. I tutaj okazuje się, że krajowi politykierzy grali z PAN w ciuciubabkę. Innymi słowy król jest nagi. Podobnie jest z tobą. Wskaż mi dokumenty odnośnie projektu nowelizacji ustawy o PAN, które potwierdzą twoje rewelacje, bo jak na razie, to są duby smalone.
Co trzecia złotówka przyjętego budżetu nie ma pokrycia i będzie długiem, który spowoduje jeszcze większe problemy w najbliższych latach. Co nasi uczeni ekonomiści mogliby zaproponować, żeby przynajmniej uszczelnić system podatkowy? Polska to mały rynek i przedsiębiorstwa muszą eksportować. Do eksportu jabłek i ziemniaków nauka tak bardzo potrzebna nie jest, podobnie jak do eksportu miedzi w sztabach i importu drutu miedzianego, albo eksportu polipropylenu w sztabach i importu probówek z niego robionych. Długo by wyliczać, a zatem budżet RP mógłby być dużo większy niż jest. Wystarczy myśleć i pracować z sensem. Może zacznijmy np. od tego, że Prawo Zamówień Publicznych powinno dawać pierwszeństwo produkcji w Polsce, podobnie jak jest u naszych sąsiadów ze starej UE - oni najpierw kupują swoje. Wtedy wydany pieniądz zostaje na rynku i pracuje na budżet.
Ta krótkowzroczność jest porażająca.
Przy tak rozdętym deficycie budżetowym w 2027 będą cięcia.
Wygląda no to, że po nas choćby i potop.
Skoro mowa tylko o zwiększeniu finansowania NCN, to domyślam się, że finansowanie działalności statutowej jest wystarczające? Panu prezesowi PAN nie brakuje pieniędzy w PAN, Zdaniem rektora UJ finansowanie UJ jest wystarczające a rektorowi AGH nie brakuje pieniędzy w AGH? Warto zapamiętać ich nazwiska i pamiętać je aż do następnych wyborów.