Dr inż. Mateusz Sowiński z Politechniki Wrocławskiej otrzymał prestiżową norweską Nagrodę Birkelanda. Doceniono go za rozprawę doktorską poświęconą trwałym rodnikom, które mogą pomóc w badaniu struktury białek wewnątrz żywych komórek. Nagrodę odebrał podczas uroczystości w Oslo.
Nagrodę Birkelanda (Yara’s Birkeland Prize) przyznaje firma Yara International za wyróżniającą się rozprawę doktorską obronioną na norweskiej uczelni. Od 2009 roku wyróżnienie trafia co roku do młodego badacza lub badaczki, na przemian z dziedziny chemii i fizyki. Laureata wybiera pięcioosobowa komisja złożona z przedstawicieli Yary, Norweskiego Towarzystwa Chemicznego i Norweskiego Towarzystwa Fizycznego.
W tym roku nagrodzono dr. inż. Mateusza Sowińskiego z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej. W ramach doktoratu, który obronił na Arktycznym Uniwersytecie Norwegii w Tromsø, opracował trwałe rodniki aminoksylowe, nazywane też nitroksylowymi, które mogą służyć jako znaczniki w badaniach struktury białek metodą elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Stworzył trzy znaczniki i zastosował je do znakowania białek. Otrzymane wyniki wskazują, że mogą się one sprawdzić również w przyszłych pomiarach prowadzonych wewnątrz żywych komórek.
Podczas uroczystości w siedzibie Norweskiej Akademii Nauk i Literatury przedstawił wyniki doktoratu oraz badania, które obecnie prowadzi w Katedrze Chemii Bioorganicznej na Wydziale Chemicznym PWr. W zespole prof. Łukasza Berlickiego zajmuje się wykorzystaniem minibiałek, czyli niewielkich białek projektowanych od podstaw, jako katalizatorów w aminokatalizie. Celem jest opracowanie selektywnych wariantów wymagających przemian chemicznych, w których kształt minibiałka, podobnie jak w enzymach, decyduje o przebiegu reakcji.
Patronem Yara’s Birkeland Prize jest Kristian Birkeland, norweski fizyk i wynalazca. Jego badania nad pozyskiwaniem azotu z powietrza dały początek technologii produkcji nawozów, z którą związana jest historia Yary.
MK, źródło: PWr