Prawie 2,5 mln zł trafi do laureatów rozstrzygniętego właśnie konkursu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Do finansowania skierowano w sumie 9 wniosków.
Wyniki dotyczą 14 konkursu Uniwersalia 2.2. W module tym przedmiotem badań są teksty źródłowe lub literackie, nietłumaczone dotąd na język polski, lub manuskrypty albo dzieła wymagające nowych badań translatorskich. Wynikiem badań musi być oryginalne, edytorskie opracowanie tekstu w formie rozbudowanego aparatu krytycznego, a w szczególności filologicznego, bibliograficznego, historycznego czy interpretacyjnego, uzasadniające miejsce dzieła w humanistyce światowej oraz tworzące nową wiedzę na jego temat o znaczeniu międzynarodowym, w tym oryginalny przekład.
W pierwszym rozstrzygnięciu tego konkursu wyłoniono 9 projektów o łącznej wartości blisko 2,5 mln zł. Najwięcej z tej puli (705 tys. zł) dostanie Uniwersytet Warszawski na „Wydanie dzieł wybranych Tadeusza Bułharyna”. Ponadto granty trafią do badaczy z Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (2), Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Uniwersytetu Jagiellońskiego (2) i Uniwersytetu Gdańskiego (2).
Na tej ostatniej uczelni zostanie m.in. przygotowany polski przekład Le silence des bêtes: La philosophie à l’épreuve de l’animalité (roboczy polski tytuł to „Milczenie zwierząt. Filozofia wobec doświadczenia zwierzęcości”) – przełomowej pracy wybitnej francuskiej filozofki Élisabeth de Fontenay. W oryginale książka ukazała się w 1998 roku, kiedy formowały się fundamenty humanistyki nieantropocentrycznej, a zagadnienia związane z podmiotowością zwierząt dopiero wchodziły w obszar zainteresowań nauki. Z tego powodu publikacja przekładu po blisko trzydziestu latach wymagać będzie zastosowania aparatu krytycznego: opatrzenia jej przypisami oraz obszernym wstępem naukowym, wskazującym na istotne dla powstania pracy konteksty historyczne i kulturowe oraz objaśniającym kluczowe dla refleksji de Fontenay kategorie i prekursorski charakter jej rozpoznań. Projekt będzie realizowany przez dr Barbarę Brzezicką z Instytutu Filologii Romańskiej Wydziału Filologicznego UG.
Z kolei dr Filip Rogalski z Instytutu Antropologii Wydziału Historycznego UG dokona tłumaczenia i opracowania naukowego dwóch książek Philippe’a Descoli, pod roboczymi tytułami „Włócznie zmierzchu” oraz „Poza naturą i kulturą”. Descola jest jednym z czołowych współczesnych antropologów społecznych. Pracę naukową rozpoczynał jako etnolog, badacz ludu Achuar z Amazonii ekwadorskiej. W swoich badaniach m.in. podważył dominujące w latach 1970–1980 przekonanie, jakoby kultury amazońskie były wynikiem jedynie adaptacji człowieka do otoczenia. Książka „Włócznie zmierzchu” łączy opis etnograficzny, analizy teoretyczne i refleksyjny opis przeżyć terenowych autora i jego żony, Anne-Christine Taylor, również wybitnej antropolożki.
Od końca XX wieku Phillippe Descola rozwija autorską, ogólno-antropologiczną teorię różnorodności kulturowej, pomijającą rozróżnienie na naturę i kulturę. Jego propozycja teoretyczna polega na wyróżnieniu czterech ustrojów ontologicznych (animizm, totemizm, naturalizm i analogizm), określających sposób, w jaki różne ludy porządkują podobieństwa i różnice między sobą a swoim otoczeniem. „Poza naturą i kulturą” zawiera główny wykład tej koncepcji.
Przypomnijmy, że pod koniec maja ruszył nabór do trzech modułów w odświeżonej odsłonie NPRH. Pierwszy („Dziedzictwo +”) obejmuje wieloletnie projekty badawcze o szczególnym znaczeniu dla narodowego, europejskiego lub światowego dziedzictwa kulturowego, lub kultury współczesnej. Ich realizacja może trwać maksymalnie 60 miesięcy, a budżet – nie przekraczać 1,8 mln zł.
Kolejny moduł („Nowe wyzwaniaˮ) to wieloletnie projekty badawcze dotyczące humanistycznych aspektów współczesnych wyzwań cywilizacyjnych, tj. kryzysu klimatyczno-ekologicznego; technologii cyfrowych, w tym systemów sztucznej inteligencji oraz ich następstw społeczno-kulturowych i poznawczych; przemian pracy i życia codziennego; kryzysu nauczania; kryzysu zdrowia psychicznego; zmian geopolitycznych; migracji; epidemii; wojen i terroryzmu; nowych modeli gospodarczych. W tym przypadku czas realizacji również określono na maksymalnie 60 miesięcy, a budżet – na 1,8 mln zł.
Ostatni moduł („Sokrates”) dotyczy popularyzacji wyników badań naukowych zarówno z zakresu dziedziny nauk humanistycznych oraz humanistycznych i innych. Przedsięwzięcia z tego zakresu muszą zamknąć się w okresie 18 miesięcy, a ich koszt nie może być większy niż 80 tys. zł.
Do udziału w NPRH uprawnione są uczelnie; instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk; instytuty badawcze; międzynarodowe instytuty naukowe działające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; Centrum Łukasiewicz i instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz; Polska Akademia Umiejętności; Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego; inne podmioty prowadzące działalność naukową lub działające na rzecz upowszechniania nauki.
Nabór wniosków trwa do 28 lipca. Szczegóły znajdują się w komunikacie opublikowanym na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
MK
Do tej pory tłumaczyliśmy podręczniki na język polski dla PWN za 500 złotych za miesiąc pracy (50 stron), a teraz, kiedy automatyczne narzędzia do tłumaczenia przyspieszają pracę kilkukrotnie - to można nawet grant dostać na tłumaczenie.
Ho ho! Piękne czasy - wystarczy być!