Prof. Krzysztof Matyjaszewski, światowej sławy uczony specjalizujący się w chemii polimerów, odebrał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. Został doceniony za wybitny dorobek naukowy oraz nieoceniony wkład w rozwój nauk chemicznych.
Jak podkreślano podczas uroczystości, prace prof. Matyjaszewskiego na trwałe zmieniły oblicze współczesnej chemii polimerów, czyniąc z inżynierii makromolekularnej jedną z kluczowych dziedzin nauki XXI wieku. Nowy doktor honoris causa częstochowskiej uczelni od kilku już lat wymieniany jest jako potencjalny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii.
Należy do najwybitniejszych współczesnych chemików specjalizujących się w nauce o polimerach i inżynierii makromolekularnej. Jego droga naukowa – rozpoczęta w Polsce, a rozwinięta na arenie międzynarodowej – doprowadziła do jednego z najważniejszych odkryć w chemii końca XX wieku. W 1995 roku opracował metodę polimeryzacji rodnikowej z przeniesieniem atomu (ATRP). Technika ta umożliwiła precyzyjną kontrolę masy cząsteczkowej, architektury i funkcjonalizacji polimerów poprzez wprowadzenie mechanizmu odwracalnej dezaktywacji rodników. Dzięki temu możliwe stało się projektowanie makrocząsteczek o ściśle określonych parametrach – od kopolimerów blokowych i gradientowych po struktury gwiaździste i szczotkowe. Metoda ATRP zapoczątkowała nową erę w inżynierii makromolekularnej, stanowiącej dziś istotny obszar nanotechnologii i biomateriałów. Skala oddziaływania tego odkrycia jest wyjątkowa, od momentu opracowania metody opublikowano ponad 16 tysięcy prac dotyczących ATRP.
Prof. Krzysztof Matyjaszewski ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej oraz w Instytucie Petrochemicznym w Moskwie, gdzie w 1972 r. uzyskał dyplom magistra inżyniera. W tym samym roku rozpoczął pracę w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi. Stopień doktora uzyskał w 1976 r. na podstawie pracy dotyczącej kationowej polimeryzacji tetrahydrofuranu.
W latach 1977–1978 odbył staż podoktorancki na University of Florida w Gainesville, prowadząc badania nad polimeryzacją triazolinodionów oraz cyklopolimeryzacją. Po powrocie do kraju kontynuował badania nad kationową polimeryzacją z otwarciem pierścienia. Habilitację uzyskał w 1985 r. na Politechnice Łódzkiej. W pracy tej po raz pierwszy skorelowano strukturę monomerów i centrów aktywnych z ich reaktywnością w polimeryzacji kationowej. W połowie lat osiemdziesiątych rozpoczął pracę za granicą; najpierw w Paryżu, następnie na Carnegie Mellon University w Pittsburghu, gdzie w 1993 r. został profesorem zwyczajnym. W latach 1994–1998 pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemii, a w 1998 r., „odziedziczył” tytuł J.C. Warner Professor of Natural Sciences, po laureacie nagrody Nobla Johnie Pople’u. W 2004 r. otrzymał najwyższy tytuł akademicki uczelni, University Professor. Równocześnie utrzymuje stałą współpracę naukową z instytucjami w Łodzi.
Jego dorobek naukowy obejmuje 1360 publikacji, 25 książek oraz ponad 100 rozdziałów w monografiach. Liczba cytowań przekracza 165 tysięcy (Web of Science), a indeks Hirscha = 190 plasuje go w światowej czołówce chemików. Jest współautorem 72 patentów amerykańskich i ponad 150 międzynarodowych; technologia ATRP została wdrożona przemysłowo w USA, Japonii i Europie.
Wśród najważniejszych przyznanych mu nagród naukowych są m.in. Wolf Prize in Chemistry (2011), The Dreyfus Prize (2015), Benjamin Franklin Medal in Chemistry (2017) oraz National Academy of Sciences Award in Chemical Sciences (2023). Jest członkiem m.in. National Academy of Sciences, National Academy of Engineering, European Academy of Sciences, Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.
MK, źródło: UJD