W Kokoszowie, dawnej wsi, leżącej przy szlaku turystycznym na Turbacz, obecnie stanowiącej peryferyjną dzielnicę Nowego Targu, funkcjonuje Akademia Nauk Stosowanych. Powstała w 2001 roku i do roku 2019 działała jako Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, a następnie do 2023 r. jako Podhalańska Państwowa Uczelnia Zawodowa.
Głównym inicjatorem jej powstania był samorząd województwa małopolskiego, proces ten wspierały także gminy, powiaty i miasta Podtatrza oraz Kościół katolicki. Zrazu zajęcia odbywały się w wynajmowanych lokalach, sukcesywnie jednak uczelnia poszerzała bazę lokalową, pozyskując i adaptując na swoje potrzeby, a także rozbudowując dawne obiekty Wysokogórskiej Szkoły Rolniczej w Kokoszowie.
Powstał obszerny i nowoczesny kampus, na który składają się dwa budynki o nazwach „Gorce” i „Tatry”. Znajdują się w nich pomieszczenia biurowe i techniczne, sale wykładowe, pracownie i laboratoria, biblioteka i czytelnia, strefa studenta oraz dwie aule – na 220 i 600 osób; jest także parking podziemny. Powierzchnia całkowita obiektów podhalańskiej ANS wynosi prawie 18,5 tys. mkw., a użytkowa 13,7 tys. mkw., z czego 8733,47 mkw. stanowi powierzchnia dydaktyczna. Teren kampusu to niemal 1,5 ha. W 2008 r. powiat nowotarski dodatkowo przekazał uczelni budynek dawnego szpitala wraz z działką o powierzchni 3,5 ha. Obiekt leży ok. 2 km od obecnego kampusu. Na jego rewitalizację, która ma kosztować 30 mln zł, uczelnia dostała 27 mln dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. W drugim kampusie powstanie funkcjonalna, otwarta przestrzeń, służąca zarówno społeczności akademickiej (połączone funkcje administracyjne z dydaktycznymi), jak i mieszkańcom Nowego Targu. W budynku mieścić się będą m.in. pomieszczenia biurowe, społeczne, szkoleniowe/warsztatowe, techniczne. Wśród tworzonych pracowni są m.in. pracownia diagnostyki skóry, pracownia dietetyczna, pracownia biokinetyki i diagnostyki postawy ciała, pracownia pierwszej pomocy, pracownia kosmetyczna, pracownia kosmetologiczna.
Strukturę ANS tworzy 8 instytutów, odpowiadających profilom kształcenia: Nauk Technicznych, Nauk Humanistycznych i Turystyki, Zdrowia, Medyczny, Nauk Społecznych, Ekonomii, Zarządzania i Informatyki, Finansów i Lekarski oraz Podhalański Ośrodek Nauk Ekonomicznych.
Kadrę nauczycielską tworzyli i wciąż współtworzą naukowcy rekrutujący się głównie z uczelni krakowskich, aczkolwiek stale powiększa się grupa pracowników mieszkających w okolicy, dla których ANS jest podstawowym miejscem zatrudnienia. Szczególne znaczenie dla rozwoju uczelni miała i ma współpraca z Akademią Kultury Fizycznej im. Bronisława Czecha w Krakowie oraz Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, z której wywodzi się wielu pracowników ANS. W przypadku AKF obejmuje ona także wspólne prowadzenie kierunku studiów. Aktualnie w podhalańskiej ANS pracuje 278 osób, w tym 198 nauczycieli akademickich i 80 pracowników administracji i obsługi. W gronie nauczycieli jest 14 profesorów, 18 doktorów habilitowanych, 88 doktorów i 78 magistrów.
Dwadzieścia pięć lat temu studia w Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Targu rozpoczęło 303 studentów, obecnie studiuje tam prawie 1600 osób. Zdecydowaną większość stanowią mieszkańcy Podhala, Spisza i Orawy, co pokazuje regionalne znaczenie uczelni. W ciągu 25 lat dyplom nowotarskiej publicznej uczelni zawodowej uzyskało 11 828 absolwentów. Dzięki utworzeniu uczelni w Nowym Targu przed młodzieżą z Podhala i okolic otworzyły się nowe możliwości. Nie wszystkich było wcześniej stać na podjęcie nauki poza miejscem zamieszkania. Teraz mogą uczyć się na miejscu. Jeśli wyjazd na studia do wielkiego miasta w większości przypadków oznaczał i wciąż oznacza porzucenie stron ojczystych, to absolwenci ANS z reguły tu pozostają. Wielu z nich pracuje w pobliskich firmach, instytucjach i urzędach, niektórzy znaleźli zatrudnienie w ANS.
Oferta edukacyjna podhalańskiej uczelni skierowana była od początku przede wszystkim do młodzieży najbliższych powiatów: nowotarskiego, tatrzańskiego, limanowskiego i suskiego. Jest ona dostosowywana do potrzeb regionalnego rynku pracy, ma charakter praktyczny, zawodowy i ostatnio rozwija się szczególnie w zakresie kierunków okołomedycznych i medycznych.
Na początku kształcono na czterech kierunkach studiów: fizjoterapia, pielęgniarstwo, turystyka i rekreacja oraz filologia polska, obecnie jest ich piętnaście: psychologia (5-letnie jednolite studia magisterskie), fizjoterapia (5-letnie jednolite studia magisterskie), pielęgniarstwo (I i II stopnia), ratownictwo medyczne (I i II stopnia), kosmetologia (I i II stopnia), dietetyka (1 stopień) oraz architektura (I stopnia inżynierskie i II stopnia magisterskie), bezpieczeństwo narodowe (I stopnia), filologia angielska (I i II stopnia), finanse i rachunkowość (I stopnia), rachunkowość i analityka ekonomiczna (II stopnia), informatyka ekonomiczna (I stopnia – inżynierskie), sport i turystyka na terenach górskich (I stopnia), turystyka i rekreacja (II stopnia), a ostatnio uruchomiono kierunek lekarski (5-letnie jednolite studia magisterskie). Uruchomienie studiów lekarskich w 2023 roku było ambitnym przedsięwzięciem. Na pierwszy rok przyjęto 100 osób. Nabór odbył się, mimo że uczelnia nie otrzymała pozytywnej opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej. W kolejnych dwóch latach nie uzyskała limitu przyjęć od ministra zdrowia, w związku z czym w latach 2024 i 2025 nie przeprowadzono naborów. Studenci z pierwszego naboru w sporej części przenieśli się na inne uczelnie. ANS stara się utrzymać ten kosztowny kierunek kształcenia.
Ostatnio uczelnia dostała z KPO 850 tys. zł. na inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych oraz zwiększeniem liczby osób podejmujących studia medyczne. Warto zwrócić uwagę na dofinansowanie przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotą 4,8 mln zł przeciwdziałania drop-outom. Środki na swoje projekty pozyskują też studenckie koła naukowe, np. SKN Medicus zdobyło 56 tys. zł na realizację projektu „Zależność pomiędzy stężeniem asprozyny i ekspresją wybranych miRNA a czynnikami ryzyka i składowymi zespołu metabolicznego u młodych kobiet – perspektywy diagnostyczne”, który jest finansowany ze środków programu „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”. Na wzmocnienie potencjału administracyjnego ANS w Nowym Targu otrzymała niemal 1,7 mln zł z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.
Biblioteka ANS powstała w 2002 roku, tuż po uruchomieniu uczelni, a jej księgozbiór związany jest z profilem kształcenia. Tworzy go ponad 30 tys. woluminów, głównie podręczniki akademickie, książki naukowe, czasopisma specjalistyczne, publikacje regionalne, mapy, a nawet płyty CD.
W swojej historii uczelnia przeżyła dwa kryzysy władzy, związane z odwołaniem urzędujących rektorów. Jednemu zarzucono plagiat i z tego powodu odwołał go minister nauki, drugiego odwołało Kolegium Elektorów, a minister zaakceptował tę decyzję. Obie historie opisywaliśmy w „Forum Akademickim”.
Od początku swojego istnienia nowotarska Akademia rozwija nie tylko działalność edukacyjną, ale także naukową, kulturalną, społeczną i sportową, która nie ogranicza się tylko do pracowników i studentów, ale adresowana jest również do lokalnej społeczności. W uczelni działają organizacje studencie i koła naukowe. Rozwijana jest współpraca z innymi uczelniami z kraju i zagranicy, a studenci i pracownicy uczestniczą w programach wymiany międzynarodowej. W życiu i działalności uczelni ważne miejsce zajmuje tradycja i dziedzictwo kulturowe regionu. Od piętnastu lat przy Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu istnieje zespół folklorystyczny „Młode Podhale”, który występuje w kraju i za granicą, odnosząc sukcesy w konkursach i festiwalach folklorystycznych.
Jubileuszowi 25-lecia towarzyszy konferencja „Tożsamość Akademii Nauk Stosowanych między teorią a praktyką. Od powstania do dziś 25 lat”, która odbędzie się 21 maja w Zakopanem. Jej tematyka jest odpowiedzią na dynamicznie zmieniające się otoczenie prawne i społeczne, w którym funkcjonują uczelnie zawodowe. Zaplanowano trzy panele: o roli Akademii Nauk Stosowanych w rozwoju społeczno-gospodarczym, efektywności kształcenia oraz wykorzystaniu danych o losach absolwentów; o współpracy z samorządem, biznesem i partnerami międzynarodowymi oraz o roli uczelni jako lokalnego centrum wiedzy i kompetencji; o przyszłości uczelni zawodowych w Polsce. Patronem medialnym wydarzenia jest Forum Akademickie.
mat