W cypryjskim Pafos uroczyście otwarto Stację Badawczą Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Wydarzenie zbiegło się z obchodami 60-lecia obecności polskich archeologów w Nea Pafos – jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych Cypru, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Stacja Badawcza CAŚ UW na Cyprze jest czwartym zagranicznym ośrodkiem badawczym Uniwersytetu Warszawskiego, obok placówek w Egipcie, Sudanie i Gruzji. Została powołana w 2021 roku z inicjatywy prof. Alojzego Nowaka, rektora UW, zaś przed kilkoma dniami odbyła się inauguracja jej działalności w nowej siedzibie.
– Stacja Badawcza na Cyprze będzie nie tylko zapleczem logistycznym dla naszych zespołów badawczych, lecz także centrum współpracy, edukacji i dialogu. Chcemy, by była to przestrzeń otwarta – dla badaczy i studentów z Polski i zagranicy oraz dla lokalnej społeczności Pafos, słowem dla wszystkich zainteresowanych historią tego niezwykłego regionu świata – zapowiada dr hab. Artur Obłuski, dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego Uniwersytetu Warszawskiego.
W siedzibie Stacji, która jest położona niecałe dwa kilometry od stanowiska archeologicznego, do dyspozycji polskich naukowców będzie baza noclegowa, sala konferencyjna ze sprzętem audio-wizualnym, miejsca do pracy naukowej oraz księgozbiór tematyczny.
Powstanie placówki wpisuje się w szerszą strategię umiędzynarodawiania badań naukowych prowadzonych przez uczelnię. Otwarcie stacji zbiegło się również z objęciem przez Polskę prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, a jej znaczenie symbolicznie podkreśliło również niedawne podpisanie porozumienia o współpracy między UW a Uniwersytetem Cypryjskim.
– Polskie badania na Cyprze przyniosły spektakularne osiągnięcia, co nie byłoby możliwe, gdyby nie świetna współpraca z Departamentem Starożytności Cypru i wsparcie ze strony władz miasta Pafos – podkreśla prof. Ewdoksia Papuci-Władyka, kierowniczka Stacji Badawczej na Cyprze CAŚ UW. – Powstanie Stacji daje szerokie możliwości rozwoju dalszych badań nie tylko archeologicznych, ale też interdyscyplinarnych oraz zacieśniania współpracy z cypryjskimi instytucjami naukowymi, takimi jak Uniwersytet Cypryjski.
Polska ekspedycja archeologiczna rozpoczęła prace w Pafos w 1965 roku z inicjatywy prof. Kazimierza Michałowskiego – nestora polskiej archeologii śródziemnomorskiej. Prace koncentrowały się w rejonie dzielnicy willowej, tak zwanej Maluteny. W ciągu sześciu dekad polscy badacze dokonali tu spektakularnych odkryć, w tym słynnych mozaik w Willi Tezeusza i Domu Aiona. W 1980 roku, m.in. dzięki tym odkryciom, Pafos zostało wpisane na listę UNESCO.
W 2011 roku do badań w Pafos dołączyła ekspedycja Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2019 roku działają one jako jeden połączony zespół badawczy (MAP – Maloutena and Agora Project), który kontynuuje eksplorację dzielnicy rezydencjonalnej i agory antycznego miasta. Na jego czele stoi prof. Ewdoksia Papuci-Władyka. Przed nią ekspedycją kierowali: prof. Kazimierz Michałowski (1965–1970), prof. Wiktor Andrzej Daszewski (1971–2007) i dr Henryk Meyza (2008–2019).
– Polskie badania w Pafos trwają już od 60 lat. Powstała stacja nie tylko otwiera nowe perspektywy badawcze, ale też zapewnia ekspedycji nieznany wcześniej komfort i zaplecze m.in. w postaci biblioteki czy sali konferencyjnej, ale także po prostu przestrzeni noclegowej i biurowej. Mamy miejsce, w którym możemy pracować nie tylko przez te kilka tygodni w roku, gdy trwają wykopaliska, ale przez cały rok. Możemy tutaj opracowywać zabytki, poświęcać czas pracy naukowej, a także w komfortowy sposób prezentować wyniki naszych badań lokalnej społeczności – opowiada dr Paweł Lech z CAŚ UW, członek ekspedycji prowadzącej badania w Nea Pafos i od niedawna zastępca kierownika Stacji Badawczej.
Obchody jubileuszu, w których organizację zaangażowała się Ambasada RP na Cyprze oraz władze miasta Pafos, uświetniła wystawa fotograficzna „Od Maluteny do Agory: 60 lat polskiej archeologii w Nea Pafos na Cyprze” prezentowana w Galerii En Plo w porcie Pafos oraz koncert Włodka Pawlika, laureata nagrody Grammy.
MK, źródło: CAŚ UW