Obligacje dla nauki, Narodowy Program Rozwoju Humanistyki, otwarty dostęp, naprawianie nauki, wizy dla studentów, podyplomowe eldorado – to tylko wybrane tematy z grudniowego „Forum Akademickiego”. W numerze prezentujemy też najnowsze badania prowadzone wokół tematów migracyjnych.
W latach 2019–24 do szkół wyższych i innych podmiotów nauki trafiły papiery skarbowe o wartości 9 210 199 000 złotych. Sporą część z tej sumy stanowiły obligacje przyznane uczelniom badawczym. Przez pięć lat 10 uczelni o takim statusie dostało 2 483 665 000 zł (27%). Skarbowe papiery wartościowe o najwyższej wartości otrzymał w tym okresie Uniwersytet Jagielloński (673 712 000 zł). Dzięki ostatniej transzy obligacji na drugie miejsce (z 600 mln zł) wysforowało się Narodowe Centrum Nauki. Podium zamyka Uniwersytet Warszawski (555 953 000 zł). Obie uczelnie zawdzięczają swoją wysoką pozycję faktowi, że mają najwyższe w kraju subwencje i stosowną do nich wysokość zwiększenia wynikającą ze zwycięstwa w konkursie IDUB. Szczegółową analizę obligacji z ostatnich pięciu lat przygotował Piotr Kieraciński.
W tym roku nie przeprowadzano naboru wniosków w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Jakie będą dalsze losy tego programu? Rozmawiamy o tym z prof. Mikołajem Sokołowskim, przewodniczącym Rady NPRH.
Chcemy otworzyć humanistykę na interdyscyplinarność, ale także na współpracę międzynarodową (…) NPRH, który trochę chronił polskie środowisko humanistyczne przed koniecznością szukania pieniędzy, na przykład europejskich, ma być drogą, ale nie koniecznością, do zdobywania dużych środków ze źródeł zagranicznych (…) Powinien przygotować ludzi do tego, by po te 200 mld euro, które mają być dostępne w kolejnej perspektywie unijnej, mieli odwagę i podstawę się ubiegać.
O problemie wiz studenckich i sposobie jego rozwiązania wypowiadają się na naszych łamach: prof. Andrzej Szeptycki – podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, prof. Piotr Stepnowski – rektor Uniwersytetu Gdańskiego i przewodniczący Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich, oraz dr hab. Stanisław Mocek, rektor Collegium Civitas.
Plan S to inicjatywa na rzecz publikacji w otwartym dostępie uruchomiona we wrześniu 2018 roku. Miała na celu przekształcenie rynku wydawniczego w bardziej zrównoważony i sprawiedliwy, uwzględniając mniejsze wydawnictwa i platformy niekomercyjne. Czy zdała egzamin? W ocenie prof. Janusza Bujnickiego z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, lepszym rozwiązaniem byłoby formalne odejście od Planu S i stworzenie własnych regulacji promujących otwarty dostęp zarówno do publikacji, jak i danych badawczych.
Na pierwszym planie powinna być jakość badań i jakość publikacji, w których te badania są prezentowane. W związku z tym najważniejsze byłoby stworzenie zachęt do publikowania artykułów w modelach otwartego dostępu, takich jak „diamentowy”, „złoty” czy „zielony”. Uważam, że należy umożliwić naukowcom publikowanie artykułów w modelu „złotym” i pozwolić na finansowanie takich publikacji z grantów NCN, niezależnie od modelu czasopisma lub wydawcy, skupiając się na kryteriach merytorycznych, które można uwzględnić na etapie recenzji raportu z realizacji grantu.
Czym się zajmują badacze migracji? – to temat okładkowy grudniowego numeru FA. Prezentujemy najnowsze badania prowadzone wokół tematów migracyjnych. O tym, dlaczego warto badać relacje diaspor z krajami pochodzenia, pisze dr Dominika Blachnicka-Ciacek z Uniwersytetu Warszawskiego. Mobilność w perspektywie antropologicznej ukazuje dr hab. Natalia Bloch z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przedsiębiorczość imigrancka i uchodźcza jest tematem tekstu dr. hab. Jana Brzozowskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Obraz podyplomowego eldorado wyłania się z artykułu dr. inż. Łukasza Wolańskiego z Uniwersytetu Warszawskiego.
Liczne kierunki studiów podyplomowych tworzą alternatywny, pozaboloński system umożliwiający
w praktyce zdobycie takich samych uprawnień, jak odpowiednie studia wyższe. Zamiast studiów
podyplomowych stają się one więc często studiami „zamiastdyplomowymi”. Jest to nie tylko zwyczajnie niepotrzebne, lecz zaciemnia system, szczególnie gdy polskie kwalifikacje mają zostać uznane za granicą. Powinno być więc prościej: magister geografii, który chciałby zostać w przyszłości nauczycielem matematyki, powinien ukończyć studia drugiego stopnia z matematyki, nie zaś studia podyplomowe. Te bowiem, nawet według obowiązujących ram, nie dają możliwości osiągnięcia pełnej kwalifikacji określonego poziomu, a jedynie kwalifikacje cząstkowe.
Syria, Ukraina, Palestyna… Ostatnie przykłady dokumentowania zbrodni międzynarodowych jasno wskazują na potrzebę zmiany paradygmatu gromadzenia dowodów zbrodni międzynarodowych. W cyfrowym świecie, w którym jesteśmy non stop, śledztwa w sprawie najpoważniejszych zbrodni nie mogą być prowadzone wyłącznie w oparciu o środki analogowe. Interesujący projekt badawczy, którego celem jest zaprojektowanie zintegrowanej reakcji procesowej pozwalającej na wykorzystanie technologii w procesie karnym w postępowaniu dowodowym oraz zaplanowanie sposobu wykorzystania analizy przez algorytmy, przybliża dr hab. Hanna Kuczyńska z Instytutu Nauk Prawnych PAN.
Był lekarzem chirurgiem, absolwentem, profesorem i dziekanem Wydziału Medycznego Uniwersytetu Charkowskiego, pionierem w leczeniu obrażeń wątroby. Jako pierwszy na świecie wykonał skuteczny szew wątrobowy, nazwany później jego imieniem. Był jednym z czołowych działaczy miejscowej Polonii, odważnym Polakiem, który w okresie bezpaństwowości ojczyzny podkreślał swoją polskość. Sylwetkę Juliana Kamila Pęskiego przedstawia prof. Lubow Żwanko z Państwowego Uniwersytetu Biotechnologicznego w Charkowie.
W ostatnim w tym roku wydaniu FA także:
Więcej w grudniowym „Forum Akademickim”, które jest już dostępne na naszej stronie internetowej. Zachęcamy także do prenumeraty pisma – zarówno w wersji drukowanej, jak i elektronicznej.
MK
To proszę czytać kroniki policyjne. Może to zrekompensuje.
Bez artykułów prof. Wrońskiego, nie ma co czytać.
tak marek wronski pisal o plagiatach i to byl dla mnie jedyny powod czytac forum akademickie. ja chce sekcje o plagiatach i nie chce czytac bzdur o reformach nauki ja chce czytac o plagiatach korupcji nepotyzmie i zamiataniu spraw pod dywan przed uczelnie sady i prokurature