Aktualności
Sprawy nauki
08 Października
Źródło: archiwum prywatne
Opublikowano: 2025-10-08

Wyjść poza artykuł w ocenie wartości pracy naukowej

Wszyscy się chyba zgodzą, że system ewaluacji nauki – czyli cykliczna ocena jednostek naukowych – jest niedoskonały, ma różne luki i generuje liczne absurdy. Ewaluacja nauki jest jednak szalenie istotna, bo z założenia ma wskazywać kierunki rozwoju nauki i sposoby jej oceny. Niestety, wiele współczesnych wyników badań i działań wymyka się tym kryteriom.

Polska Bibliografia Literacka (PBL) to bibliograficzna baza danych, która od 1954 roku opisuje różne wymiary życia literackiego. Żeby sprostać wymogom rozporządzeń ewaluacyjnych i ukazać rozmiar prac dokumentacyjnych przeprowadzonych przez zespół, rekordy PBL wytworzone w danym okresie oceny zostają cyfrowo wydrukowane w formie monografii dokumentacyjnej pod redakcją merytoryczną koordynatorów naukowych i jako takie poddane są dodatkowej recenzji. Podkreślmy, że takie monografie stanowią przyjętą formę komunikacji w badaniach literackich, okazują się jednak coraz mniej przydatne dla dzisiejszych użytkowników. Niemniej, by zaliczyć je do dorobku publikacyjnego instytutu oraz osób współtworzących zasób, trzeba takie specjalne PDF-y generować, co jest oczywiście stratą czasu, środków, a zapewne i powagi dla osób, które muszą tę zbędną ekwilibrystykę wykonać.

System ewaluacji słabo znosi innowacje i trzeba się uciekać do takiej mimikry, żeby ważne prace zdobyły uznanie. Nacisk na tradycyjne, zamknięte publikacje wynika z jednej strony z tradycji komunikacji naukowej, a z drugiej jest podtrzymywany komercyjnym interesem dużych platform, które mogą dzięki temu dostarczać zestandaryzowane produkty publikacyjne (artykuły, monografie) i ewaluacyjne (indeksy wpływu), bazujące na cytowaniach między tymi publikacjami. Paradygmat współczesnej nauki oparty na haśle „publikuj lub giń” (publish or perish, POP) zawęża nasze rozumienie praktyki naukowej do określonych czynności, rugując bogactwo form i praktyk specyficznych dla poszczególnych dyscyplin.

Publikacje albo życie

Kultura POP leży u podstaw dzisiejszego systemu komunikacji naukowej, traktującego publikacje jako podstawową walutę, sztucznie reglamentowaną przez rynek wydawców komercyjnych, którzy pozostając w permanentnym konflikcie interesów, tworzą rankingi na podstawie swoich baz. Jeśli chcesz się uplasować na wysokiej pozycji, musisz mieć publikacje – najlepiej dużo – w określonych czasopismach. W efekcie, smutno konstatuje Imad Moosa, który poświęcił analizie tego zjawiska całą monografię,, „uczeni prowadzą badania nie dla dobra społeczeństwa, lecz po to, by ich nazwiska znalazły się w czasopismach, najlepiej tych z najwyższej półki – i nikt nie może ich za to winić, ponieważ muszą przestrzegać reguł gry albo zginąć. Zarazem jednak same rankingi budzą wiele kontrowersji. W głośnym manifeście leideńskim bibliometryści „z rosnącym zaniepokojeniem” obserwują błędne stosowanie wskaźników i obsesję na punkcie posługiwania się globalnymi rankingami, nawet gdy są oparte na „niedokładnych danych i arbitralnych wskaźnikach”. Publikacje – cytowania – rankingi – system sam się napędza. I podkreślę od razu, że jestem absolutnym zwolennikiem doskonałości naukowej, ale uważam, że tak konstruowane miary po prostu jej nie oddają.

Nacisk na publikowanie w wydawnictwach komercyjnych wiąże się z ponoszeniem wysokich kosztów, a także prowadzi do różnorodnych wypaczeń, takich jak choćby publikowanie prac niskiej jakości bez rzetelnej kontroli. Rośnie liczba artykułów wycofywanych już po opublikowaniu ze względu na błędy czy nadużycia – w 2023 roku pobito kolejny niechlubny rekord 10 tysięcy publikacji. International Science Council uznaje to za bezpośredni efekt „mentalności publish or perish”. Sytuacja powoli osiąga punkt krytyczny i uruchamiają się następne alarmy.

Najlepszym dowodem niech będzie to, że dokładnie w czasie gdy pracowałem nad tym fragmentem, dotarło do mnie stanowisko Prezydium Polskiej Akademii Nauk potępiające wykorzystywanie tak zwanych drapieżnych kanałów publikacyjnych. „Takie praktyki obliczone na szybki liczbowy wzrost indywidualnego i instytucjonalnego dorobku publikacyjnego stoją w jawnej sprzeczności z zasadami etyki w nauce”. Pismo nie podnosi jednak kwestii najistotniejszej – te praktyki, choć w istocie nieetyczne, są przejawem racjonalnego działania, gry ewaluacyjnej, w obrębie irracjonalnych reguł zepsutego systemu. Na szczęście widać też światełko w tunelu w postaci różnych inicjatyw międzynarodowych, jak DORA czy CoARA, które chcą wypracować nowe spojrzenie na dorobek naukowy, obejmujące nie tylko mechaniczne wskaźniki, lecz także różne praktyki naukowe pozostające dotąd poza nawiasem oceny, jak innowacyjne publikacje czy różne rodzaje wkładu w pracę naukową, wykraczające poza autorstwo artykułu.

Innowacyjne publikacje

Badacze i badaczki z nauk HS, z którymi prowadziliśmy wywiady w ramach projektu OPERAS-P, mówili o komunikacji naukowej w kategoriach eksperymentowania z nowymi metodami i technologiami w celu usprawnienia procesu badawczego i upowszechniania wiedzy. Innowacje dotyczyły trzech głównych aspektów: ułatwienia dostępu do zasobów cyfrowych, rozwoju nowych form publikacji naukowych oraz dotarcia do szerszej publiczności.

Innowacje w dostępie polegają na zapewnieniu otwartości i dostępności tradycyjnych form publikacji, takich jak artykuły czy książki, i uznawane są za kluczowe dla zaspokojenia podstawowej potrzeby naukowców, jaką jest dostęp do treści naukowych. Drugi typ, innowacje formalne, wykracza poza proste przeniesienie tradycyjnych form do świata cyfrowego (np. e-booki). Nowe technologie pozwalają na tworzenie interaktywnych formatów, takich jak publikacje rozszerzone, które łączą różne materiały i angażują odbiorców. Innowacje formalne obejmują również wykorzystanie multimediów (ilustracje, audio, wideo) oraz rozszerzenie tradycyjnego tekstu o dodatkowe materiały i narzędzia. Ostatni typ, innowacje w dotarciu do publiczności, łączy aspekty formy i dostępu, umożliwiając dotarcie do szerszego grona odbiorców poprzez wykorzystanie popularnych formatów, choćby podcastów, filmów czy mediów społecznościowych.

Nowe typy publikacji i ich ewaluacja

W raporcie Europejskiej Federacji Akademii Nauk (ALLEA) Recognising Digital Scholarly Outputs in the Humanities zdefiniowaliśmy nowe typy wyników badań w humanistyce, sugerując ramy dla ich oceny, by potraktować je jako pełnowartościowe publikacje naukowe.

  • Publikacje rozszerzone

Wykorzystują potencjał medium cyfrowego do prezentacji argumentów i interakcji z materiałem źródłowym. Wzbogacone o multimedia i elementy interaktywne, takie jak obrazy, filmy czy wizualizacje, publikacje te przekazują myśl i argumenty z pomocą różnorodnych środków, często integrując tekst, dane i kod w dynamiczną całość otwartą na aktualizacje. W efekcie czytelnicy o zróżnicowanych kompetencjach mogą się skoncentrować na wybranych warstwach treści, korzystając choćby z kodu, danych lub interpretacji wizualizacji. Przy recenzowaniu publikacji rozszerzonych należy zastosować podejście interdyscyplinarne, uwzględniające zarówno jakość i wartość poszczególnych elementów (tekstu, danych, kodu, multimediów), jak i ich spójność oraz użyteczność całościowego rezultatu. W procesie ewaluacji niezbędna jest współpraca recenzentów mających kompetencje w różnych dziedzinach, takich jak tematyka publikacji, udostępnianie danych i krytyka oprogramowania, z zastosowaniem odpowiednich standardów i specyficznych rekomendacji. W ocenie należy uwzględnić kwestie skutecznego i trwałego przechowywania poszczególnych elementów publikacji w odpowiednich repozytoriach (np. GitHub, Zenodo).

  • Naukowe edycje cyfrowe (NEC)

Pozwalają na gromadzenie, edycję i prezentację dokumentów historycznych i rękopisów, a także innych typów dzieł literackich i naukowych. NEC można podzielić na trzy warstwy: bazowy model danych, treść edycji oraz aspekty techniczne prezentacji. Oceniając NEC, należy się odwoływać do standardowych kryteriów, takich jak wytyczne opracowane przez stowarzyszenie IDE (Institut für Dokumentologie und Editorik), które zawierają konkretne wymagania wobec opracowania tekstu, metodologii i aspektów technologicznych publikacji. Podobnie jak przy publikacjach rozszerzonych recenzenci powinni się znać zarówno na kwestiach technicznych, jak i na tematyce. Zwłaszcza w przypadku NEC ujawnia się omawiany szerzej pod koniec artykułu aspekt pracy zespołowej – ważne, aby docenić wkład wszystkich twórców wykonujących czynności badawcze, anotacje czy oprogramowanie.

  • Bazy i zbiory danych

Badania literackie często obejmują gromadzenie obiektów (danych) lub informacji o nich (metadanych) w sposób ustrukturyzowany, w formie kolekcji lub archiwów. Należą do nich słowniki, leksykony czy bibliografie – długoterminowe projekty humanistyczne, często prowadzone przez akademie, gromadzące uporządkowaną wiedzę o określonej dziedzinie, epoce lub zagadnieniu. Z jednej strony rozróżniamy zbiory danych, czyli pliki zawierające dane badawcze, deponowane osobno w repozytorium lub na dysku twardym, z drugiej zaś samodzielne bazy danych, przechowywane i udostępniane za pomocą specjalnego oprogramowania, umożliwiającego wykonywanie zapytań i wyszukiwanie danych. Oceniając bazy i zbiory danych, należy uwzględnić przede wszystkim ich zgodność z regułami FAIR. Danym musi towarzyszyć dokumentacja w formie raportu lub artykułu o danych. Przy ocenie wpływu i użycia można wykorzystać wskaźniki ilościowe, takie jak liczba zapytań, pobrań i cytowań, świadczące o znaczeniu zasobu dla społeczności naukowej.

  • Wizualizacje

Infografiki, mapy i wizualizacje są dobrze zadomowione w badaniach humanistycznych, ale zyskały na popularności dzięki transformacji cyfrowej i rosnącej dostępności danych. Wykorzystuje się je zarówno do eksploracji, jak i reprezentacji zbiorów danych, co umożliwia nowe spojrzenie na badane zagadnienie. Wizualizacje jako samodzielne prace naukowe lub narzędzia popularyzacji mogą przyjmować formę diagramów, map i grafów sieciowych oraz oferować pewne funkcje interaktywne. Oceniając wizualizacje, należy pamiętać, że nie są one jedynie ilustracjami, lecz stanowią integralną część argumentacji naukowej, osadzoną w kontekście badań i umożliwiającą lepsze zrozumienie danych. Dokumentacja takich prac powinna zawierać opis źródła danych, metody wizualizacji i zastosowanych narzędzi, a w przypadku wykorzystania wcześniej opublikowanych materiałów – odwołania do nich z użyciem trwałych identyfikatorów (PID). Należy również uwzględnić retoryczną siłę wizualizacji oraz jej zdolność do lepszego uchwycenia i przekazania tematu niż wyrażenie słowne, a także ocenić trwałość wizualizacji i jej komponentów.

  • Oprogramowanie naukowe

Oprogramowanie naukowe w badaniach humanistycznych to specyficzna, podwójna forma tekstu: z jednej strony funkcjonuje jako zapis instrukcji maszynowych, z drugiej – jako rezultat ich wykonania, na przykład interfejs umożliwiający interakcję z danymi, wizualizację tekstu lub wyniki analizy obliczeniowej. W odróżnieniu od oprogramowania ogólnego przeznaczenia kod badawczy jest dopasowany do potrzeb konkretnych badań, co czyni go unikatowym i cennym zasobem naukowym. Przy ocenie kodu w badaniach humanistycznych należy zwrócić uwagę na jego funkcjonalność, czytelność i zgodność z dobrymi praktykami programistycznymi. Ważne jest, aby kod był przetestowany, odpowiednio udokumentowany i zdatny do ponownego wykorzystania czy modyfikacji. Przy ocenie oprogramowania naukowego stworzonego do rozwiązania konkretnego problemu badawczego trzeba określić jego wpływ na jakość uzyskanych wyników. Do kodu naukowego należy stosować powszechne techniki cytowania jako do pełnoprawnej publikacji i promować jego udostępnianie na otwartych licencjach.

  • Blogi

Blogi naukowe stały się ważnym narzędziem swobodniejszej komunikacji naukowej z szerszą publicznością, umożliwiając dzielenie się wiedzą, przemyśleniami i opiniami w formie bardziej przystępnej niż tradycyjne publikacje naukowe. Ze względu na nieformalny charakter i łatwość publikacji blogi pozwalają na szybszą wymianę argumentów i włączanie się w debaty publiczne. Można wyróżnić trzy typy akademickich wpisów blogowych: prezentujące wyniki badań, komentujące aktualne wydarzenia i relacjonujące konferencje lub lektury. Oceniając blogi naukowe, należy traktować je jako formę działalności popularyzatorskiej, która może również służyć do ponownego wykorzystania treści z innych publikacji naukowych i prezentację ich wyników szerszym grupom odbiorców – także naukowców z innych dyscyplin. Ważne jest, aby blog był archiwizowany, a wpisy zawierały odpowiednio zapisane cytowania i dawały się cytować, na przykład poprzez przypisanie im identyfikatorów DOI (Digital Object Identifier). Do oceny wpływu bloga można wykorzystać takie miary, jak liczba wyświetleń, interakcji (komentarze, polubienia) lub wzmianek w mediach społecznościowych.

  • Podcasty

Podcasty naukowe wykorzystują popularność tej formy komunikacji do przekazywania treści akademickich, przyjmując w humanistyce najczęściej formę dialogu. W odróżnieniu od tradycyjnych publikacji, takich jak książki czy artykuły, podcasty charakteryzują się mniej formalnym, konwersacyjnym stylem i często stanowią część serii tematycznych powiązanych z osobą prowadzącego, instytucją lub projektem badawczym.  Oceniając podcasty naukowe, należy uwzględnić zarówno wartość merytoryczną treści, jak i aspekty związane z formą audio. Język powinien być przystępny i angażujący dla niespecjalistycznej publiczności, a sam podcast powinien być cytowalny i dostępny, na przykład poprzez przechowywanie go w repozytorium. Istotna jest też dbałość o wysoką jakość nagrania i montażu.

Innowacyjne praktyki

Podobnie jak w przypadku innowacyjnych publikacji, które wymykają się tradycyjnym kryteriom oceny, dzisiejsze ramy organizacji pracy naukowej często nie radzą sobie z pełną gamą nowych czynności i praktyk, jakie niesie za sobą ucyfrowienie humanistyki. Problematyczny jest już sam status personelu biorącego udział w tworzeniu infrastruktury czy innowacyjnych publikacji – choć prowadzi badania lub działa na rzecz nauki, nie zawsze osoby z tego grona mają status pracowników naukowych. Często dzięki unikatowym i interdyscyplinarnym kompetencjom pełnią funkcję mediatorów między światem nauki i nowych technologii, ale niekoniecznie idzie za tym adekwatne uznanie dla ich pracy. Grupa bibliotekarek-naukowczyń-humanistek cyfrowych zdefiniowała swój status jako „życie na dywizie”, w zawieszeniu pomiędzy różnymi światami, w których praca z jednego pola pozostaje niewidoczna na innym. Zapożyczyły tę metaforę od Gustava Péreza Firmata, który w ten sposób określił doświadczenie kubańskich imigrantów przybyłych do USA jako dzieci i mających dziś podwójną tożsamość. Autorki manifestu określają się mianem „dywizowych naukowczyń” (hyphenated scholars) i domagają się adekwatnego uznania we wszystkich obszarach swojej pracy.

„Przeciążone i niedoceniane” (Overtaxed and Underevaluated) – tak definiują swoją sytuację autorki „dywizowego” manifestu. Żeby zmienić ten stan rzeczy, formułują trzy główne postulaty. Po pierwsze, widoczność wszystkich aspektów pracy – należy informować nie tylko o wynikach badań, lecz także o narzędziach, metodach i współpracownikach, by uwidocznić ich wkład. Po drugie, zmiana standardów awansu zawodowego, by lepiej je dopasować do dzisiejszych wielopłaszczyznowych karier. Wreszcie, na najwyższym poziomie, potrzebujemy zmiany kultury akademickiej, która uzna i doceni również niewidoczną pracę alt-ac.

Podstawowym warunkiem uznania wkładu naukowego jest jednakże jego dobre udokumentowanie, a tego nam zdecydowanie brakuje. W systemie, którego główną walutą jest autorstwo artykułu naukowego, trudno zmieścić inne formy działalności. Różne dziedziny i czasopisma stosują wszak często dalece odmienne reguły dotyczące tego, co kwalifikuje się jako współautorstwo tekstu, choć nie zawsze się o tych odmiennościach pamięta. W niektórych naukach do współautorów zalicza się współpracowników technicznych, w innych nie – może to zależeć na przykład od stopnia wkładu w sam maszynopis, a już nie w opracowanie danych stanowiących podstawę analiz przedstawionych w artykule. Nie ma też jasnych konwencji w sprawie kolejności nazwisk współautorów. Oczywiście zawsze można napisać dobre słowo o współpracownikach w sekcji „podziękowania”, ale poza uśmiechem na twarzach wspomnianych nie wywoła to żadnych skutków w systemie ewaluacji nauki, który takich informacji po prostu nie zbiera. Wszelkie tego typu wkłady, zależności czy relacje muszą być udokumentowane w sposób standardowy i systemowy, żeby można było te dane zebrać i wykorzystać w ocenie.

Pewnym krokiem w tym kierunku jest szczegółowe odnotowanie współtwórstwa, do czego służy Taksonomia Ról Współtwórców (Contributor Role Taxonomy, CRediT), która ma precyzyjnie odzwierciedlać różnorodne wkłady wniesione w utwór naukowy przez cały proces badawczy, wykraczając poza proste wykazy autorstwa. CRediT umożliwia badaczom udokumentowanie własnego wkładu, a instytucjom naukowym czy finansującym lepszą wiedzę o wykonanej pracy

Inną metodą jest cytowanie. Twórcy oprogramowania, infrastruktur, zasobów czy narzędzi proszą, by cytować ich prace. Absurdy systemu artykułocentrycznego doprowadziły do pojawienia się gatunków pomostowych, takich jak data paper czy software paper, czyli artykułów dokumentujących zbiór danych czy oprogramowanie w formie artykułu w czasopiśmie, co pozwala go zacytować.

Jeszcze jedną strategią zmierzającą do uznania konkretnych działań naukowych, które mogą pozostać niewidoczne dla systemu oceny, jest oficjalne definiowanie ról i wprowadzanie ich do oficjalnych wykazów czynności naukowych. Przykładem może być funkcja inżyniera oprogramowania badawczego (research software engineer, RSE), coraz częściej dziś definiowana na różnych uczelniach czy w systemach nauki. Niedawno własną definicję tej roli przyjęło Netherlands eScience Center, wskazując, że jest to rola elastyczna i może obejmować zarówno prowadzenie innowacyjnych badań, jak i doradztwo w zakresie dobrych praktyk programistycznych.

Wreszcie ostatnią kwestią jest odebranie korporacjom władzy na systemem naukowym oraz wprowadzenie przejrzystych i otwartych usług dostarczających dane o działalności naukowej. Obserwując problemy z pierwszą generacją tych usług (jak Scopus czy Web of Science), DARIAH stanowczo postuluje zastąpienie ich przez publiczne systemy zarządzania informacją, oparte na przejrzystych procesach i otwartych danych, uwzględniających szeroki zakres typów treści, dyscyplin i języków. Ruchem w tym kierunku jest postulat utworzenia przez samych humanistów Indeksu Cytowań Humanistyki (Humanities Citation Index), opartego na otwartych danych uwzględniających szeroki zakres źródeł i specyfikę dziedzinową.

Konkluzje

Sytuacja wymaga zmian. Obecny system ewaluacji nauki, skupiony na ilościowych wskaźnikach publikacyjnych, wykazuje wiele niedoskonałości i generuje liczne absurdy, w tym zawężenie rozumienia praktyki naukowej do tradycyjnych publikacji, kosztem innych wartościowych form komunikacji i działalności naukowej. Prowadzi to nagminnie do wypaczeń, takich jak publikowanie prac niskiej jakości czy uciekanie się do „praktyk pomostowych”, by podciągnąć innowacyjne osiągnięcia do przestarzałych kryteriów.

Musimy szukać rozwiązań natury systemowej. Wszystkie omawiane tu kwestie są powiązane ze sobą i wymagają działania na różnych płaszczyznach. Decydenci kształtujący politykę naukową powinni uwzględnić te kwestie w kryteriach oceny (konkretne propozycje na polu krajowym przynosi Manifest Otwartej Humanistyki). Instytucje finansujące badania mogą wspierać otwarte i innowacyjne publikacje, wymagając ich przygotowania zgodnie z obowiązującymi standardami i praktykami recenzyjnymi. Jednostki naukowe powinny nawiązywać współpracę i realizować innowacyjne projekty z wykorzystaniem krajowej i europejskiej infrastruktury badawczej (np. platform edytorskich czy publikacyjnych). Wreszcie uczeni i uczone powinni znać narzędzia i standardy swoich dyscyplin, które mogą im pomóc w badaniach i publikacji.

Wszyscy zaś bez wyjątku powinniśmy wreszcie zrozumieć, że o wartości pracy naukowej zaświadczają procedury recenzyjne i osoby lub instytucje, które je przeprowadzają, a nie tytuł czasopisma, jego wydawca, pozycja w autoreferencyjnych rankingach czy wysokość opłaty za tak zwany wolny dostęp.

dr Maciej Maryl

kierownik Centrum Humanistyki Cyfrowej

w Instytucie Badań Literackich PAN

Wykorzystano wyniki badań prowadzonych w ramach projektów OPERAS-PLUS, finansowanego z programu ramowego „Horyzont Europa” oraz „Strategic Collaboration for Interdisciplinary Research on Open Science in the Social Sciences and Humanities” (SCIROS) finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej.

Tekst jest skróconą wersją artykułu „Infrastruktury ewaluacji – ewaluacja infrastruktury”, który ukazał się na łamach „Tekstów Drugich”. W numerze o miejscu humanistyki w dzisiejszej akademii piszą także m.in. prof. Bogumiła Kaniewska, prof. Ryszard Koziołek, prof. Ryszard Nycz, prof. Michał Markowski.

Dyskusja (40 komentarzy)
  • ~Publish and Flourish. The Spring of a Healthier, Unperishable Academia – SCIROS 03.11.2025 17:57

    […] Note. This blog post provides the key findings of a broader study. The full article (‘Infrastruktury ewaluacji – ewaluacja infrastruktury’) was recently published (in Polish) in Teksty Drugie. Some excerpts from this article were also published in Polish in Forum Akademickie.  […]

  • ~MB 10.10.2025 11:06

    Od trzech dni próbuję skomentować ten stek bzdur i majaczeń (żeby nie powiedzieć dosadniej), ale co zacznę to mi wychodzi, że musiałbym komentować (i wskazywać nieprawdy/półprawdy/majaki/mylenie pojęć) bez mała co drugie zdanie. I poddałem się, bo doszedłem do wniosku, że choć cała ta fantastyka to archetypiczny wręcz przykład na przerośnięte ego humanistów, to po prostu i tak się nie przebiję do powszechnej świadomości, w której humanistyka traktowana jest na równo z nauką. A przypomnę tylko: humanistyka nauką nie jest, nie była i nie będzie. I dziwię się naukowcom, którzy - szczególnie widząc takie jak komentowany tekst przejawy niekompetencji/ignorancji/arogancji/itd humanistów - nie protestują przeciwko traktowaniu ich tak samo (nomen-omen tego humaniści właśnie chcą: wspólnego worka).

    • ~Zbigniew 10.10.2025 15:01

      radzę wyleczyć się z nienawiści do humanistów i humanistyki

      • ~MB 11.10.2025 10:19

        Doceniam, ale słucham rad tylko mądrych ludzi.

  • ~Przemo 09.10.2025 19:17

    Bazy i zbiory danych powinny być doceniane i bardzo wysoko cenione. Dzięki nim planowanie dalszych badań jest o wiele łatwiejsze niż bez nich, a czasami bez nic jest niemal niemożliwe.
    To dosyć oczywiste. Jednak o czymś takim jak zarządzanie wiedzą (knowledge management) w Polsce od kilkudziesięciu lat tylko się mówi, ale prawie nic się nie robi. Niemal w 100% korzystamy z zagranicznych baz danych, a bazy danych nie są wieczne i nie zawsze korzystanie z nich jest darmowe, a zatem można też na przydatnych bazach danych zarabiać.

  • ~Sławomir Wacewicz 09.10.2025 13:40

    Dziękuję za artykuł. Jest w nim sporo bardzo fajnych informacji, np. o narzędziach typu Taksonomia Ról Współtwórców. Natomiast tezy tekstu są nie do końca jasne, zwłaszcza że nie przekładają się na konkretne propozycje. Oczywiście, że powinno się dostrzegać bazy, mapy, itd. a nawet blogi, natomiast jaka byłaby tu konkretnie propozycja mechanizmów włączania ww. w ewaluację? To są bardzo różne rzeczy, część to upowszechnianie (dissemination), część to w pewnym stopniu wykorzystanie (exploitation), a część komunikacja (communication) - część przedstawia wyniki badań a część jest ich odległą pochodną. Czyli sam generalny postulat jest OK na takim najbardziej ogólnym poziomie, ale bez konkretnych propozycji przełożenia tego na ewaluację sam w sobie niewiele wnosi, bo właśnie głównym problemem jest wypracowanie konkretnych rozwiązań.

    Druga rzecz "Wszyscy zaś bez wyjątku powinniśmy wreszcie zrozumieć, że o wartości pracy naukowej zaświadczają procedury recenzyjne... a nie tytuł czasopisma, jego wydawca..."
    Oczywiście że tak, tylko to już wiele razy było - problemem jest zasobochłonność oraz konflikt interesów. Zwłaszcza jeśli ewaluujemy nie artykuł, tylko ogólnie instytucje naukowe w skali kraju, potrzebne byłyby ogromne zasoby, poza tym byłoby to nieefektywne, bo uczeni robiliby te recenze kosztem badań. Po drugie bez wyjścia poza kraj mamy sytuację, kiedy koledzy oceniają kolegów, co się u nas kompletnie nie sprawdziło. Także sam postulat jest co do zasady słuszny, ale dyskusja wokół niego się ciągle toczy w kółko bez efektów, bo bez zaproponowania alternatyw nic z niego nie wynika.

    • ~Maciej Maryl 10.10.2025 17:52

      Bardzo dziękuję za uwagi. Celem tekstu (i pełnej wersji artykułu) było zarysowanie konkretnych potrzeb związanych z ewaluacją wyników badań w humanistyce i propozycjami weryfikacji ich jakości, natomiast wizja rozwiązań systemowych to osobna kwestia, znacznie wykraczająca poza te zamierzenia. W zeszłym roku rozmawialiśmy o tym na warsztatach, po których powstał Manifest Otwartej Humanistyki (było też omówienie na łamach FA: https://forumakademickie.pl/manifest-otwartej-humanistyki/). Dyskutanci widzieli wówczas dwa kierunki:
      a. Kosmetyczne poprawki obecnego systemu (np. oddanie części "slotu" w I kryterium dla konkretnego, dobrze zdefiniowanego efektu badań właściwego danej dyscyplinie, jak np. naukowa edycja krytyczna w danych dyscyplinach humanistycznych).
      b. Gruntowne przebudowanie systemu w duchu działań CoARA, czyli szukanie rozwiązań jakościowych w ocenie. Z jednej strony wydaje się być to bardzo kosztowne i czasochłonne, z drugiej strony - system oceny grantów opiera się na ocenie eksperckiej. Można więc szukać takich rozwiązań - ale to wymaga całościowej wizji systemu, czym się tu nie zajmowałem.

      Jeśli zaś chodzi o drugi cytat i kwestię rzetelności oceny, to chodziło mi głównie o przyjmowanie założeń ewaluacyjnych na podstawie produktów komercyjnych (jak to jest u nas ze scopusem), co wcale nie rozwiązuje problemu, bo produkty powstają bez transparentnych kryteriów selekcji, faworyzując konkretne regiony czy języki (zob. np. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0320347). Krokiem w dobrym kierunku byłaby dyskusja o tym, jak oceniać rzetelność czasopisma (być może także według dziedzin), oraz przyjęcie transparentnych kryteriów.
      Podam przykład - w zeszłym roku opublikowano DOAS, czyli kryteria dla czasopism diamentowych (https://zenodo.org/records/13820036), które mogą z powodzeniem posłużyć do oceny jakości danego czasopisma. Platforma Diamond Discovery Hub (współtworzona m.in. przez ICM UW) pozwala z kolei wyszukać czasopisma, które wdrożyły ten standard (https://ddh.diamas.org). Dostępne są zatem różne rozwiązania do kontroli jakości, z których możemy korzystać.

      • ~Sławomir Wacewicz 10.10.2025 20:06

        Dziękuję za odpowiedź. Jednak jeśli dobrze rozumiem artykuł, to zawiera on postulat włączenia szerszego spektrum efektów (deliverables) w ewaluacji w skali kraju, czyli masowej ocenie dorobku instytucji (ew. wtórnie naukowców).
        Natomiast Pana propozycje dotyczą recenzji na poziomie pojedynczego deliverable. I ja się zgadzam, że oczywiście powinno się premiować także bazy, wizualizacje, narzędzia softwarowe, itd., a także zgadzam się z kryteriami ich oceny. To jest OK! Natomiast niestety nadal nic to nie wnosi do kwestii ewaluacji krajowej, ponieważ ocena ekspercka i to jeszcze wg tak silnych kryteriów każdego poszczególnego wytworu badaczy jest niemożliwa logistycznie. To zadanie nie jest nawet kosztowne i czasochłonne, tylko wręcz przekraczające zasoby państwa o kilka rzędów wielkości.
        Fajna moim zdaniem jest propozycja dot. blogów itd., która akurat daje się zautomatyzować, ponieważ te dane da się łatwo zebrac i zresztą od dawna jest to robione (np. Altmetric); jestem zwolennikiem włączenia tego w jakiś sposób do ewaluacji. Przy czym nadal pozostaje problem, że tu mierzymy tylko zasięgi, a nie jakość.

        Z pozostłymi tezami się nie zgadzam.
        Co do Scopusa, to co do zasady jest on otwarty, tj. każda redakcja pisma może złożyć wniosek o włączenie jej pisma do tej bazy i po spełnieniu odpowiednich kryteriów tak się stanie (nb. sam taki wniosek składałem i pismo do dziś jest na Scopusie).

        Co do wytycznych DOAS (nb. dziękuję za ten link), to zawiera on pewne wytyczne czy dezyderaty, może czasem 'wymagania wstępne' dla czasopism. To nie są kryteria oceny jakości. Spełnienie tych warunków nie jest tożsame z gwarancją jakości naukowej publikacji w danym piśmie. Samo pójście w stronę diamentowego OA jest co do zasady słuszne i sam bym poparł, aby np. do ewaluacji brać tylko publikacje w tym trybie, ale to jest nie do zrobienia w praktyce - spójrzmy chociaż na awanturę, jaką wywołał (moim zdaniem bardzo słuszny) niedawny wymóg OA ze strony NCN.

        Co do Manifestu Otwartej Humanistyki, to generalnie raczej zgadzam się nie z manifestem, tylko krytycznymi głosami w dyskusji pod nim (np. prof. Jajszczyka) i dodałbym, że widzę jeden zasadniczny problem jego autorów, którym jest trudność z odróżnieniem communication od dissemination - czym są i przede wszystkim jaka jest ich wzajemna relacja.

        • ~Sławomir Wacewicz 11.10.2025 11:14

          PS: nie chciałbym wyjśc na malkontenta :). Artykuł ogólnie mi się podoba, bo (poza tym że opisuje sporo fajnych zasobów czy narzędzi) rozpoczyna dyskusję nad tym, jak włączyć w ewaluację inne produkty/pochodne badań niż artykuł. Takie włączenie na pewno powinno nastąpić, a przedtem taka dyskusja, jak to zrobić w sposób przemyślany. Artykuł nie daje tu konkretnych rozwiązań, ale tego nie chcę krytykować, bo sam też nie mam na nie lepszych pomysłów. Trzeba się zacząć nad tym wspólnie zastanawiać.

          • ~Maciej Maryl 14.10.2025 18:51

            Dziękuję za dalszą dyskusję i oczywiście zgadzam się z konkluzją, że trzeba rozmawiać o poszczególnych elementach, które składają się na szeroki system.
            Moje uwagi o nowych formach istotnie dotyczą w znacznej mierze oceny pojedynczych prac (w tym zakresie raczej recenzji niż ewaluacji) jako mechanizmów zaświadczania o ich jakości naukowej. Podobnie z DOAS - oczywiście spełnienie przez redakcję danych kryteriów nie oznacza automatycznie wysokiej jakości publikacji ale stanowi mechanizm weryfikacji procedur redakcyjnych.
            Jeśli zaś chodzi o otwartość, to kluczowe nieporozumienie, jak w przypadku przywołanej dyskusji o NCN, nie polega na myleniu communication z dissemination, tylko otwartego dostepu z otwartą nauką. Ta ostatnia nie kończy się bowiem na zagwarantowaniu dostępu do publikacji końcowej (często za opłatą), lecz ma wymiar systemowy - zakłada otwartość i transparentność procesu badawczego i różnych jego wytworów (danych, kodu, metod, narzędzi), co umożliwia nie tylko weryfikację i replikację wyników lecz także tworzenie rzetelnych miar ich wykorzystania.

  • ~Przemo 08.10.2025 17:20

    Działalność naukowa w różnych dyscyplinach jest po prostu nieporównywalna. Czy możemy w jednym rankingu umieszczać sportowców: kierowcę wyścigowego, tenisistę i szachistę wraz z gimnastyczką artystyczną? Oczywiście, że nie da się ich pracy i osiągnięć w żaden sensowny sposób porównać. Nie da się także porównać kosztów uzyskania sukcesu w każdej z tak różnych dyscyplin jak polonistyka, archeologia, fizyka, chemia i medycyna.

    Wspólny ranking dyscyplin naukowych czy sportowych może wymyślić tylko urzędnik albo dziennikarz. Może niech samych siebie oceniają, porównują i ewaluują?
    Nauka to nie konkurs pisarski i nie pokazy cyrkowe. W takich działaniach nie jesteśmy wystarczająco dobrzy, żeby zadowolić publiczność.

    Nauka musi być po prostu przydatna. Kiedy nie jest, nikt rozsądny grosza na nią nie wyda i słusznie.

    • ~PŻ 11.10.2025 12:23

      Do ~Przemo 08.10.2025 17:20.
      Panie kochany. Chyba ni razu nie czytałeś pan rozporządzenia dotyczącego ewaluacji oraz nie zapoznałeś się z wykazem dyscyplin ewaluowanych. Już czytałem w FA podobne wypowiedzi humanistów. Zapoznaj się pan z tymi podstawowymi dokumentami. Zajmie to góra 30 minut. I nie będziesz pan po tym opowiadał że nie da się porównać humanisty i fizyka. Bo nikt ich nie porównuje. Podobnie jak w sporcie, gdzie nie konkurują między sobą lekkoatleci i pięściarze, w ewaluacji konkurują pomiędzy sobą tylko, na przykład, historycy, lub tylko fizycy. Nikt w ewaluacji nie miesza ich w jednym worku. Dziwią mnie takie wypowiedzi, często powtarzane w FA. Przecież ewaluacja (wcześniej – parametryzacja) regularnie odbywa się od roku 1998. W parametryzacji konkurowały wydziały, pogrupowane według dyscyplin. Nigdy nie było w jednym zestawieniu wydziałów fizyki i polonistyki. Obecnie, od roku 2018 konkurują naukowcy z danej dyscypliny. A jest tych dyscyplin ponad 40. Pora już nauczyć się tak oczywistych zagadnień. Pozdrawiam i zachęcam do czytania dokumentów, dotyczących ewaluacji.

    • ~Marcin Przewloka 09.10.2025 00:10

      @Przemo

      Jesli juz koniecznie mamy sie trzymac sportowych analogii, to mozna to oczywiscie porownac. Nie poprzez "wspólny ranking dyscyplin naukowych czy sportowych", ale raczej patrzac na osiagniecia sportwcow w danych dyscyplinach w zawodach miedzynarodowych. I wtedy okaze sie, ze na przyklad siatkowka wyglada lepiej (bo sportowcy zdobyli w tej dyscyplinie wiecej medali w ciagu ostatnich 5 lat), niz hokej na trawie (bo w tej dyscyplinie miedzynarodowych medali jest znacznie mniej).
      W ten sam sposob moze sie okazac, ze na przyklad polska fizyka jest lepsza, niz polska arabistyka (wymyslilem to teraz, nie wiem czy tak jest na pewno). W kazdym razie porownania sa mozliwe, tylko trzeba w tym celu dobrac odpowiednia metodologie.
      To nie jest ocena bezwzgledna, tylko poprzez porownanie, ale tez moze nam cos powiedziec.

    • ~Profesor PAN 08.10.2025 21:22

      Przecież jest wspólny ranking wszystkich uczonych, jego jednostka nazywa się PLN. Wszyscy jesteśmy opłacani z tej samej państwowej kieszeni, tylko jedni dostają więcej, inni mniej. To najbardziej wiarygodna ewaluacja.

      • ~Przemo 08.10.2025 22:14

        Ja nie o pensji, ale tak, zgoda. PLN jest dobrą miarą cennych umiejętności: kto ma dobry fach w ręku, niejeden etat obskoczy.

        • ~Profesor PAN 08.10.2025 23:50

          Ja też nie o pensji, te są równe. Ale są też laboratoria, konferencje, fundusze na zatrudnienie zespołu... Nie wszyscy dostają tyle samo.

    • ~kk 08.10.2025 18:41

      Bo to tak jest, skoro pensje nie są zróżnicowane, to i wymagania takie same.

      Humaniści, ci od społecznych i badań podstawowych wołają budujmy podwaliny pod rakiety międzygalaktyczne, bo to przełoży się na dobrobyt w przyszłości.

      Jedno jest pewne, że na pewno dziś na ich dobrobyt przyłoży się zwiększane nakładów na naukę w myśl wynagrodzeń wszystkim po równo.

      • ~sdf 08.10.2025 19:53

        Nie wiem, jak na innych uczelniach, ale u mnie wymagania zdecydowanie SĄ zróżnicowane. Nie w ewaluacji, ale w ocenie pracowniczej. I wychodzi jakoś tak, że ja jako eksperymentator muszę publikować na poziomie światowym, a humaniści nie. I ja dostanę premię tylko za artykuł w bardzo dobrym piśmie, a humaniści... cóż, w zasadzie to za jakikolwiek, który wychodzi poza lokalne podwórko. Pensje natomiast jakby te same. Nie boli mnie to jakoś szczególnie, ale nie oszukujmy się, że wymagania są takie same. Nie są. Podobnie jest przy postępowaniach awansowych.

        • ~Przemo 08.10.2025 22:11

          Żeby mieć ciekawe wyniki i opublikować dobrą pracę, trzeba mieć kilka dobrych grantów pod rząd i dobrze zorganizowaną pracę. Można sobie wypłacać w Polsce całkiem dobre wynagrodzenia z grantów, przy których premia za publikację blednie. Czy to jest właściwe? Moim zdaniem nie za bardzo. Kiedy zaczynałem pracę mój szef, profesor starej daty, przedwojennego wykształcenia uważał, że grant mamy po to, żebyśmy mogli więcej zrobić, a nie po to, żebyśmy mogli więcej zarobić, a jak ktoś pragnie dobrze zarabiać, to jest po temu wiele bardzo dobrych możliwości poza nauką.

          Co do pensji, w Polsce ten system jest bardzo sztywny. Moim zdaniem, leży umiejętność zarządzania ludźmi i środkami, a także leży zwykła odwaga podejmowania decyzji. Są instytuty dobrzesięmające, w których pensje są negocjowalne i zmieniają się dynamicznie, zależnie od obciążenia pracą - to nie nagroda za publikację, tylko wsparcie za pracę dla Instytutu. Nauki eksperymentalne to gra zespołowa, a grze zespołowej nagrody raczej nie służą, szczególnie kiedy są wysokie. Nagroda to honor - wystarczy 50 euro, żeby się cieszyć uznaniem i zabrać kolegów i koleżanki na piwo :-)

          • ~sdf 09.10.2025 22:14

            Fundamentalnie się nie zgadzam. Granty oczywiście pomagają, ale miałem i wyniki męczone przez lata za grosze bez żadnego grantu, które finalnie opublikowałem bardzo dobrze. Czy nawet bardzo bardzo dobrze. Jeszcze nie Nature cośtam, ale to wiadomo. Co do grantów, z zasady się zgadzam. Nigdy nie robiłem tego dla wynagrodzenia. Ale, z drugiej strony, przecież udział w grantach europejskich różnego rodzaju też wiąże się z wynagrodzeniem. No, wiąże się, ale nie w Polsce, bo u nas wypłata jakichkolwiek środków jest męczarnią. I proszę mi nie mówić, że wcale tak nie jest. Poza pracą naukową w projektach, zdarzało mi się także pracować w administracji grantów europejskich z różnych źródeł i widziałem, jakie są wynagrodzenia uczestników spoza Polski. Były - jak na warunki polskie - szokująco wysokie.

          • ~Marcin Przewloka 09.10.2025 00:18

            @Przemo

            Nie wydaje mi sie zeby bylo wiele krajow, w ktorych doplaca sie z grantu do pensji. Nie sa to Stany i nie jest to UK, tyle wiem.
            Mozna miec placone czesc pensji, jako ulamek FTE, ale te pieniadze z grantu ida do pracodawcy. Grantobiorca zarabia tyle samo.

            • ~Profesor PAN 09.10.2025 09:13

              Badałem temat. Jest to innowacja z terenu między Odrą a Bugiem, która jednak nie znalazła zrozumienia gdzie indziej. By być całkiem precyzyjnym - nie wiem, jak jest w Mołdawii, Bośni czy Czarnogórze, natomiast w USA, UK, Francji, Niemczech, Włoszech i Australii rzecz jest nie do pomyślenia. I moim zdaniem to oni mają rację a nie my.

              • ~Hubert Wojtasek 09.10.2025 11:35

                Oj nie. To my mamy rację. Wielu twierdzi, że z jednej pensji na uczelni nie da się wyżyć, choć ja to jakoś robię od 25 lat.

                • ~Profesor PAN 09.10.2025 12:07

                  Przez "my" nie rozumiałem biedaków zbierających okruszki, by jakoś przeżyć do następnego dnia, tylko polskie państwo, które wymyśliło sobie system nie znany gdzie indziej.

                  • ~Przemo 09.10.2025 19:24

                    To może powinniśmy powiedzieć polskiemu państwu (pewnie nie wie), że taki system jest śmieszny i żałosny, a przy okazji wolelibyśmy, mieć liczniki prądu w pracowniach, niż oddawać 40% grantu na koszty pośrednie, czyli na zbytki, fasady i na utrzymanie administracji w ponadprzeciętnym dobrostanie ;-) Byłoby prawie 2 x więcej grantów, a budynki i sprzęty byłyby wykorzystane do celów w jakich je wznoszono...

                    • ~Profesor PAN 09.10.2025 22:05

                      Polskie państwo wszystko znakomicie wie. Nie miałem wiele interakcji z politykami ale zawsze, kiedy mogłem sobie z takim porozmawiać i wpadłem na pomysł przedstawienia mu znakomitego (moim zdaniem) rozwiązania, o którym wyczytałem w Najwyższym Czasie, polityk już je znał i w krótkich słowach potrafił wyjaśnić, dlaczego nie ma ono sensu. Punktoza i grantoza realizują przemyślany cel, jest on tylko zakryty przed naszymi oczami.

                      • ~Przemo 10.10.2025 10:03

                        To już coś, dobrze wiedzieć, że wie, dotychczas jedynie się domyślałem ;-)
                        Chcąc coś ugrać z kimś kto wie lecz udaje, że nie wie, przyjmujemy jedynie taką możliwość, że nie wie.
                        Jeśli nie udaje - zakładamy, że nie rozumie.

  • ~Hubert Wojtasek 08.10.2025 16:02

    Już to kiedyś cytowałem, ale w mniejszym fragmencie. Więc niech będzie jeszcze raz.
    Prof. Mirosław Soroka: fałszerstwa w nauce wychodzą zwykle na jaw, Nauka w Polsce, 3.03.2011:
    "Najpoważniejszą jednak przyczyną oszustw uczonych jest... prawo! Do oceny naukowców stosuje się m.in. "impact factor" i tzw. listę filadelfijską, zapominając o tym, że nauka jest niemierzalna! Więc wszyscy nominalni uczeni rozpaczliwie zabiegają o to, żeby za wszelką cenę coś opublikować!
    Skutki natychmiastowe takiego nacisku są dwa. Pierwszy to oczywista z konieczności miałkość "publikacji". A drugi? Oczywista presja na każdego z nas, żeby jednak "coś" opublikować.
    Władze różnych szczebli próbują zrobić coś, co jest niewykonalne: próbują zmusić uczonych do pracy intelektualnej. Tego się nie da zrobić. Można ludzi zmusić do wybudowania kanału, kopalni, kamieniołomu, ale nigdy do pracy intelektualnej, do nauki. Nie da się też ich zachęcić. Wyników badań naukowych nie da się "zamówić"! Nawet za największe pieniądze."

    • ~kk 08.10.2025 18:46

      Napisano:
      Władze różnych szczebli próbują zrobić coś, co jest niewykonalne: próbują zmusić uczonych do pracy intelektualnej. Tego się nie da zrobić. Można ludzi zmusić do wybudowania kanału, kopalni, kamieniołomu, ale nigdy do pracy intelektualnej, do nauki.

      To święte słowa, nie da się naukowców zmusić do pracy intelektualnej. Bronią się rękami i nogami by cokolwiek robić i cokolwiek pisać, przecież są naukowcami i to wystarcza wedle nich, żeby im płacić.

      • ~Hubert Wojtasek 09.10.2025 09:12

        W Stanach jest takie powiedzenie: "W rekrutacji słabe uczelnie biorą pod uwagę liczbę publikacji, dobre - jakość publikacji, a Harvard nie zwraca uwagi ani na liczbę publikacji, ani na ich jakość tylko zatrudnia najlepszych".
        I tam jakoś nikt nie narzeka, że naukowcom płaci się za nic. W Polsce po prostu nie ma na uczelniach rzetelnych systemów weryfikacji kwalifikacji. Są kółka wzajemnej adoracji i kolesiostwo. Wielokrotnie już na tym forum pisano, że należy zlikwidować 1/3 uczelni (głównie prywatnych) i zwolnić 1/3 kadry na pozostałych. Wtedy te mizerne pieniądze będzie można podzielić na mniejszą liczbę ludzi. Na uczelniach wynagrodzenia stanowią 85-90% kosztów. Choć te likwidacje i zwolnienia oczywiście nie oznaczają, że z uczelni zniknie 50% kadry, bo ta 1/3 pracująca na uczelniach prywatnych to w ~90% pracownicy uczelni publicznych. Kuriozum na skalę światową. A zwolnienia należy rozpocząć od tych, którzy niespecjalnie przejmują się etyką tego zawodu, jak np. przedwczoraj zrobiono na Politechnice Opolskiej.
        https://opolska360.pl/rozlam-na-politechnice-opolskiej-rektor-lorenc-zwalnia-prof-krolczyka

  • ~Hubert Wojtasek 08.10.2025 15:12

    Już to kiedyś cytowałem, ale w mniejszym fragmencie. Więc niech będzie jeszcze raz.
    Prof. Mirosław Soroka: fałszerstwa w nauce wychodzą zwykle na jaw, Nauka w Polsce, 3.03.2011:
    "Najpoważniejszą jednak przyczyną oszustw uczonych jest... prawo! Do oceny naukowców stosuje się m.in. "impact factor" i tzw. listę filadelfijską, zapominając o tym, że nauka jest niemierzalna! Więc wszyscy nominalni uczeni rozpaczliwie zabiegają o to, żeby za wszelką cenę coś opublikować!
    Skutki natychmiastowe takiego nacisku są dwa. Pierwszy to oczywista z konieczności miałkość "publikacji". A drugi? Oczywista presja na każdego z nas, żeby jednak "coś" opublikować.
    Władze różnych szczebli próbują zrobić coś, co jest niewykonalne: próbują zmusić uczonych do pracy intelektualnej. Tego się nie da zrobić. Można ludzi zmusić do wybudowania kanału, kopalni, kamieniołomu, ale nigdy do pracy intelektualnej, do nauki. Nie da się też ich zachęcić. Wyników badań naukowych nie da się "zamówić"! Nawet za największe pieniądze."

  • ~maciej 08.10.2025 15:05

    Dzięki FA nabyłem cudownych zdolności: po samym tytule artykułu potrafię określić którą z trzech głównych dyscyplin (wg NCN) reprezentuje autor.

    Tworzenie materiałów dydaktycznych jako element oceny wartości pracy naukowej? Bądźmy poważni.
    Pracownicy uniwersytetów powinni być rozliczani z jakości ich pracy, ale nie mylmy pracy naukowej z dydaktyką.
    Ta druga niestety nie jest zbytnio ewaluowana w odniesieniu do jednostki naukowej, i słabo w odniesieniu do badacza (no może poza ankietami studenckimi i wizytacjami).

    "Przy ocenie oprogramowania naukowego stworzonego do rozwiązania konkretnego problemu badawczego trzeba określić jego wpływ na jakość uzyskanych wyników"

    Niech autor najpierw zdefiniuje "jakość wyników". Jaką miarę proponujemy?

  • ~akademik 08.10.2025 13:51

    O tempora , o mores - gdzie miejsce dla rozdziałów w monografiach , gdzie redakcje naukowe /sporo czasu/ ??????

  • ~Profesor PAN 08.10.2025 12:49

    Moja żona mówi i mówi... - A co mówi? - Tego nie mówi.

    Zawsze zazdrościłem humanistom daru napisania maksimum słów z minimum treści. W artykułach największym moim problemem było napisanie wstępu.

    • ~sdf 08.10.2025 19:54

      Ja tylko nieśmiało zauważam, że jest to wersja skrócona.

      • ~Profesor PAN 08.10.2025 21:18

        😁

  • ~kk 08.10.2025 12:40

    Napisano:
    Najlepszym dowodem niech będzie to, że dokładnie w czasie gdy pracowałem nad tym fragmentem, dotarło do mnie stanowisko Prezydium Polskiej Akademii Nauk potępiające wykorzystywanie tak zwanych drapieżnych kanałów publikacyjnych. „Takie praktyki obliczone na szybki liczbowy wzrost indywidualnego i instytucjonalnego dorobku publikacyjnego stoją w jawnej sprzeczności z zasadami etyki w nauce”.
    A wie Pan jakie interesy są reprezentowane, czyje dokładnie partykularne ?

    Napisano:
    Wszyscy zaś bez wyjątku powinniśmy wreszcie zrozumieć, że o wartości pracy naukowej zaświadczają procedury recenzyjne i osoby lub instytucje, które je przeprowadzają, a nie tytuł czasopisma, jego wydawca, pozycja w autoreferencyjnych rankingach czy wysokość opłaty za tak zwany wolny dostęp.
    Czyżby ? Objawienie jakieś ?

    Pierwsze z drugim się łączy.



    • ~Prezydent z Humanum 08.10.2025 22:55

      akurat humanistka i w ogóle recenzowanie to bardzo uznaniowa rzeczy: ale są takie nasze upodobania i wybory: żę jedyna troska wszystkich to sondaże, co ogõľ uważa i jak wygrać WYBORY

    • ~WyrównanieInflacyjneStypendiówKiedy 08.10.2025 18:12

      Mamy kryzys wiary w naukę, ludzie wolą wierzyć w jasnowidzów i antyszczepionkowców.
      Tymczasem nauka w Polsce robi dokładnie nic, aby zwiększyć renomę popularyzacji nauki. Konkursy są sporadyczne, renoma znikoma. Mylę się? Może nie wiem o ważnych inicjatywach? W każdym razie o takich inicjatywach nikt nie mówi, uniwersytety się na nich na pewno nie skupiają.

      • ~Profesor PAN 08.10.2025 21:25

        Wie pan, niejaki Feyerabend twierdził, że kiedy zaczyna się wierzyć w naukę, traci ona jakąkolwiek wartość.