W Poznaniu zakończył się XI Kongres Ekonomistów Polskich. Jego uczestnicy wystosowali apel o odbudowę zaufania do instytucji publicznych, o wzmocnienie roli nauki w kształtowaniu polityki gospodarczej oraz przywrócenie idei społecznej gospodarki rynkowej jako podstawy długofalowego i zrównoważonego rozwoju kraju.
Kongres zorganizowany przez Towarzystwo Ekonomistów Polskich to najważniejsze forum debaty ekonomicznej w kraju. Zgromadził przedstawicieli nauki, administracji publicznej, biznesu, organizacji społecznych oraz mediów. Dyskusje prowadzone podczas kilkudziesięciu sesji panelowych i referatowych koncentrowały się na kluczowych wyzwaniach współczesnej gospodarki – od stabilności finansów publicznych, przez transformację energetyczną i cyfrową, po kwestie edukacji ekonomicznej, przedsiębiorczości i roli Polski w Unii Europejskiej.
Zwrócono uwagę, że gospodarka Polski stoi dziś wobec konieczności redefinicji strategicznych priorytetów rozwoju w warunkach nasilających się napięć geopolitycznych, kryzysów energetycznych i demograficznych oraz
dynamicznego postępu technologicznego. Wspólnym przesłaniem Kongresu stał się apel o odbudowę zaufania do instytucji publicznych, o wzmocnienie roli nauki w kształtowaniu polityki gospodarczej oraz przywrócenie idei społecznej gospodarki rynkowej jako podstawy długofalowego i zrównoważonego rozwoju kraju.
Na zakończenie przyjęto Deklarację Poznańską – zestaw kluczowych postulatów, które stanowią propozycję kierunków działań dla decydentów, środowisk akademickich i gospodarczych. Ich realizacja może przyczynić się do
zwiększenia odporności polskiej gospodarki, wzmocnienia jej konkurencyjności oraz zapewnienia dobrobytu społecznego w duchu solidarności międzypokoleniowej:
1. Budowa zaufania do instytucji i wzmocnienie społecznej gospodarki rynkowej
Trwały rozwój wymaga odbudowy zaufania między obywatelami, biznesem a państwem. Fundamentem polityki
gospodarczej powinna być konstytucyjna zasada społecznej gospodarki rynkowej – łącząca efektywność i solidarność.
2. Stworzenie długofalowej strategii rozwoju gospodarczego Polski
Polska potrzebuje spójnej, opartej na wiedzy i konsensusie społeczno-politycznym strategii gospodarczej, zapewniającej stabilność instytucjonalną, przewidywalność regulacyjną i odporność na wstrząsy geopolityczne
oraz makroekonomiczne.
3. Zapewnienie bezpieczeństwa
Budowa stabilnej pozycji międzynarodowej Polski wymaga zagwarantowania bezpieczeństwa w wymiarze militarnym, ale także technologicznym, surowcowym i energetycznym.
4. Skuteczna odpowiedź na wyzwania demograficzne
Rozwój gospodarczy w długim okresie wymaga zagwarantowania stabilności demograficznej, a także adekwatnej
odpowiedzi na starzenie się społeczeństwa – uwzględnienia zmian struktury demograficznej, zarządzania wiekiem w przedsiębiorstwach, wsparcia rozwoju gospodarki senioralnej (silver economy), a także odpowiedzialnej polityki migracyjnej.
5. Wzmocnienie stabilności finansów publicznych i odpowiedzialności fiskalnej
Niezbędne jest ograniczenie ryzyka nadmiernego zadłużenia, odbudowa reguł fiskalnych oraz zwiększenie przejrzystości wydatkowania środków publicznych, w szczególności tych przeznaczonych na finansowanie transformacji energetycznej, inwestycji w infrastrukturę mieszkaniową i w usługi publiczne, a także na pokrycie
kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa oraz na wydatki obronne.
6. Wspieranie odpowiedzialnej zielonej transformacji
Należy konsekwentnie inwestować w technologie przyjazne środowisku, ograniczające emisyjność gospodarki i zwiększające jej efektywność energetyczną. Jednocześnie zielona transformacja musi być prowadzona odpowiedzialnie, tak aby nie zmniejszała konkurencyjności polskiej gospodarki.
7. Promowanie i wdrażanie zasad gospodarki umiaru
Przezwyciężenie globalnego kryzysu niezrównoważonego rozwoju wymaga zmiany dominującego modelu racjonalności indywidualnej na rzecz holistycznego podejścia zorientowanego na przetrwanie cywilizacji. Podstawą tej transformacji powinna być etyczna i kulturowa przemiana, która umożliwi wprowadzenie mechanizmów wdrażających umiar i odpowiedzialność na poziomie jednostkowym, instytucjonalnym i globalnym.
8. Przyspieszenie cyfrowej transformacji
Polska ma potencjał, aby stać się regionalnym liderem w obszarze sztucznej inteligencji. Obowiązkiem władz publicznych jest wspieranie cyfrowej transformacji gospodarki, administracji i usług publicznych, z poszanowaniem praw obywateli.
9. Wspieranie przedsiębiorczości i innowacji jako filaru odpornej gospodarki
Należy eliminować bariery dla działalności gospodarczej i wzmacniać ochronę własności prywatnej. Konieczne jest tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi ekosystemów innowacji, start-upów i firm rodzinnych, a także wspieranie sukcesji międzypokoleniowej oraz współpracy nauki z biznesem, aby zwiększać produktywność i globalną konkurencyjność polskich przedsiębiorstw.
10. Rozwój edukacji ekonomicznej i kompetencji przyszłości
Edukacja ekonomiczna – od szkoły po uniwersytet – powinna być traktowana jako strategiczna inwestycja publiczna. Konieczne jest rozwijanie kompetencji cyfrowych, finansowych i przedsiębiorczych oraz kształtowanie krytycznego myślenia w duchu odpowiedzialności społecznej.
11. Otwarta i oparta na wiedzy debata o miejscu Polski w Unii Europejskiej
Konieczne jest wznowienie rzetelnej debaty o przystąpieniu Polski do strefy euro, jej udziale w unijnej polityce przemysłowej, klimatycznej i cyfrowej oraz o roli naszego kraju w kształtowaniu przyszłości Unii Europejskiej.
MK