Aktualności
Sprawy nauki
18 Lutego
Źródło: NAWA
Opublikowano: 2025-02-18

Dyrektor NAWA: Zmiany w ewaluacji punktem wyjścia do rozwiązania problemu „papierni”

Skala problemu okazuje się być ogromna i prędzej czy później zmierzy się z nim każda agencja. Wprowadzenie zmian w zasadach ewaluacji jednostek naukowych będzie dobrym punktem wyjścia do opracowania kompleksowego i skutecznego rozwiązania – sprawę tzw. fabryk artykułów komentuje dla FA dr Wojciech Karczewski, dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.

Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej dostrzega problem nieetycznych praktyk publikacyjnych. To niepokojące zjawisko, z którym mierzy się nauka nie tylko w Polsce, ale również w innych krajach. Nie sposób pozostać wobec niego obojętnym. W NAWA coraz uważniej przyglądamy się kwestiom związanym z praktykami publikacyjnymi, a każde zgłoszenie traktujemy bardzo poważnie. Niejednokrotnie, podczas posiedzeń Zespołów oceniających w różnych programach NAWA, podnoszony był temat publikacji w tzw. czasopismach drapieżnych. Eksperci z dużą uwagą przyglądają się takim sytuacjom i bezsprzecznie uważają je za nieetyczne. Także Rada NAWA nie pozostaje obojętna, stojąc na stanowisku, że należy opracować metody przeciwdziałania tego typu procederom, a zespoły oceniające powinny otrzymać od agencji możliwie precyzyjne rekomendacje w tym zakresie.

Niestety, przypadki nieetycznych praktyk publikacyjnych pojawiły się również wśród beneficjentów programów NAWA. Jako dyrektor agencji z całą stanowczością potępiam tego typu praktyki. Dla dobra szeroko pojętego interesu społecznego oraz w trosce o wydatkowanie środków publicznych zgodnie z zasadami celowości i oszczędności, w ostatnich dniach, mając ku temu uzasadnione podstawy, podjąłem decyzję o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania stypendium jednemu z naukowców, który na obecnym etapie sprawy wydaje się być związany z procederem paper mills.

To pierwszy tego typu przypadek, który rozpatrujemy. Niemniej jednak, przyglądamy się projektom beneficjentów, gdzie wymieniani są opiekunowie naukowi, w stosunku do których pojawiały się wątpliwości związane z nierzetelnością w praktykach publikacyjnych. Rekomendacją zespołu było wówczas wypracowanie rozwiązań w sytuacjach, gdy pojawiają się wątpliwości co do samego wnioskodawcy, pod kątem współpracy z nierzetelnymi naukowcami czy czasopismami. Eksperci na etapie oceny dorobku dokładają wszelkich starań, aby zbadać rzetelność publikacyjną wnioskodawcy, w szczególności weryfikując, czy przedstawione publikacje nie zostały wycofane z druku lub czy nie zachodzi podejrzenie udziału w „spółdzielni” publikacji i cytowań. Jeśli podejrzenia złamania etyki naukowej, nieuczciwych czy też nierzetelnych praktyk w stosunku do któregoś z naszych beneficjentów zostaną potwierdzone, z pewnością nie pozostawimy tego bez stosownej reakcji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia przez wnioskodawcę zasad etycznych lub nierzetelności w przygotowaniu wniosku albo w przypadku stwierdzenia niezgodności wniosku z celami programu na każdym etapie oceny Zespół Oceniający może przyznać ocenę 0 (zero) punktów. W takiej sytuacji wniosek nie zostaje zakwalifikowany do finansowania. Jeszcze nie mieliśmy takiego przypadku, który skutkowałby koniecznością zwrotu przyznanych środków.

Podjęliśmy działania mające na celu opracowanie kodeksu etyki, uwzględniającego specyfikę działalności NAWA. Prace nad dodatkowymi mechanizmami, które pozwolą uchronić przed finansowaniem nieuczciwych naukowców są w toku. To proces ciągły i w mojej ocenie musimy zachować czujność i monitorować skuteczność już wprowadzonych regulacji oraz dostosowywać je do dynamicznej rzeczywistości. Mamy nadzieję, że te narzędzia okażą się skuteczne. Ostatnie doniesienia medialne pokazują, że nie tylko NAWA boryka się z tym problemem. Myślę, że musimy zjednoczyć siły, wspierać się, udostępniać sobie nawzajem informacje. Tylko tak możemy być skuteczni.

Zdecydowanie dobrym pomysłem jest wypracowanie jednolitego, wspólnego podejścia w tym zakresie z innymi agencjami, oczywiście w porozumieniu z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Ale naprawa tego procederu, po pierwsze, wymaga dostosowania przepisów prawa, które jednoznacznie określą sposób reagowania, po drugie – systematycznych i konsekwentnych działań, które ukrócą te praktyki i wykluczą nieuczciwych autorów z finansowania badań, i wreszcie po trzecie – musi to być wspólne działanie podjęte przez ministerstwo, instytucje przyznające granty i uczelnie.

Kluczowe jest tu skoordynowane działanie i wymiana informacji o nieuczciwych praktykach między instytucjami. Ministerstwo dostrzega ten problem. Jego skala okazuje się być ogromna i prędzej czy później zmierzy się z nim każda agencja. Wprowadzenie zmian w zasadach ewaluacji jednostek naukowych będzie dobrym punktem wyjścia do opracowania kompleksowego i skutecznego rozwiązania.

Wojciech Karczewski

Dyskusja (50 komentarzy)
  • ~Andrew 19.02.2025 08:37

    Skala tego zjawiska to blisko 9-10%. Pokazują to badania w USA. I niech ktoś mi teraz powie, że skala zjawiska jest mała, jak próbują niektórzy powiedzieć! Wziąć się w końcu za tych oszustów co korzystają z paper mills! Dobrze, że NAWA podjęła zdecydowane działania.

    • ~Marcin Przewloka 19.02.2025 12:43

      @Andrew

      Czy mozna prosic o link do tego badania, ktore wskazuje na okolo 10% zasieg problemu?

      Bez intensywnych poszukiwan natknalem sie na krotki artykul w Nature, tutaj
      https://www.nature.com/articles/d41586-023-03464-x
      ktory mowi tak:
      "The analysis estimates that 1.5–2% of all scientific papers published in 2022 closely resemble paper-mill works. Among biology and medicine papers, the rate rises to 3%. "

      Czyli mowimy o okolo 3%, ale to sa dane z 2022-2023. Moze jest cos nowszego?

  • ~Zofia 19.02.2025 08:35

    W końcu ktoś podjął jakieś konkretne działania. Czy ktoś mi powiedzieć dlaczego tylko NAWA coś z tym robi?
    Bo reszta tylko gada i gada, a nie ma żadnych konkretnych działań. Bardzo się cieszę. I proszę się trzymać żeby to zakrzyczenie hejterów (również widać to tu w komentarzach) nie zniechęciło Pana!

  • ~Marcin Miłkowski 18.02.2025 21:22

    To nie ewaluacja centralna, ale dyscypliny, gdzie liczy się sumaryczny impact factor. Po prostu należy dzielić impact factor przez liczbę autorów lub nałożyć kary na jednostki stosujące tę pseudo-miarę (bo zachęcającą do fikcyjnego autorstwa gościnnego). Kwestia godziny i cały pomysł na setki prac okaże się do bani. Dodatkowo należy uniemożliwić podpinanie publikacji tylko pod jednego autora w PBN.

    Kwestia dwóch dni w ministerstwie. Ale tyłu wybitnych przestanie się wybijać...

  • ~Turowski 18.02.2025 20:01

    Bardzo dziękuję za te zdecydowane Działania Panie Dyrektorze. Od.dawna pisałem, że trzeba w końcu coś.zrovic z.rym oszustwem!

  • ~Profesor 18.02.2025 19:55

    Chciałbym wyrazić podziękowania,że ktoś się w końcu wziął za tych złodziei i sztucznych naukowców. Super!

    • ~Agata 19.02.2025 08:45

      Dokładnie, a skalę zjawiska pokazuje ilość hejtu w komentarzach pod tym artykułem. Przecież to ci co korzystali z paper mills. Jestem tego pewna.

  • ~Młody profesorek 18.02.2025 15:43

    Czy nagonka na aktywnych naukowców nie idzie za daleko? Czemu/komu to służy? Zaczynam się bać publikować....

    • ~PO 18.02.2025 16:23

      To bądź uczciwy. To nie rządy PISu.

      • ~Piotr Słoński 18.02.2025 18:35

        I kolejna odpowiedź kogoś z upolitycznionej NAWY.

        • ~Diler samochodu 18.02.2025 19:43

          A ty jeździsz Tico. Bo w NAWA nie jeździmy Tico (nie lubimy). Do tego Tico nie jest upolitycznione. Upolityczniony jest Fiat Multipla.

          • ~Botomierz 19.02.2025 08:46

            Ten gość to co najwyżej jeździ tramwajem. I to rosyjskim. Rosyjskie boty już nawet hejtują polską naukę. Śmiech na sali.

  • ~Sławomir Wacewicz 18.02.2025 15:29

    "Ostatnie doniesienia medialne pokazują, że nie tylko NAWA boryka się z tym problemem. Myślę, że musimy zjednoczyć siły, wspierać się, udostępniać sobie nawzajem informacje...
    Zdecydowanie dobrym pomysłem jest wypracowanie jednolitego, wspólnego podejścia w tym zakresie z innymi agencjami...
    Kluczowe jest tu skoordynowane działanie i wymiana informacji o nieuczciwych praktykach między instytucjami."

    Moim zdaniem to dobry kierunek, ale tylko początek. Paper mills i podobne zjawiska (generalnie niskie/nierówne standardy części wydawców) to problem globalny a nie tylko polski. Nie ma sensu, żeby nie tylko każda instytucja w Polsce (uniwersytet, PAN, NAWA, itd.) ale nawet każda agencja grantowa w Europie osobno opracowywała od podstaw swoją strategię, skoro ten sam problem dotyczy wszystkich i można razem opracować jedno skuteczne rozwiązanie.

  • ~Marcin Przewloka 18.02.2025 15:14

    Mam pytanie odnosnie skali tego zjawiska.
    W artykule jest powiedziane, ze "skala okazuje się być ogromna", ale co to dokladnie oznacza?
    Czy 5% naukowcow w Polsce publikuje nieetycznie, na przyklad korzystajac z papierni, czy 50% ?
    Pytam, bo w zaleznosci od rzeczywistej skali tego problemu, pewne rozwiazania moga wydawac sie lepsze od innych.
    Tak wiec, czy znamy skale tego zjawiska?

    • ~Statystyk 18.02.2025 16:22

      Policzono to w USA - 9,5%, a to skala gigantyczna biorąc pod uwagę liczbę bezwzględną artykułów.

      • ~Marcin Przewloka 18.02.2025 17:02

        @Statystyk

        Bardzo bym byl wdzieczny za podlinkowanie zrodla.
        Z gory dziekuje

        Tak, jesli to jest 10%, to duzo.
        Ale rzeczywiscie, ten odsetek moze byc inny w Polsce.

    • ~Sławomir Wacewicz 18.02.2025 15:42

      Zaznaczam, że tylko zgaduję, ale wydaje mi się, że nie.
      Na razie widzę tak tryb pośpiesznego odcinania się od takich praktyk. "My jesteśmy oczywiście przeciw, a państwo?" "No my oczywiście też" itd. itp.
      Natomiast jest to moim zdaniem problem, który przynajmniej wstępnie da się rozpoznać czysto ilościowo, poprzez taką całkowicie mechaniczną analizę np. dorobku osoby - nie mówię, że dokładnie, ale na pewno wskaże jakąś grupę 'podejrzanych' do analizy ręcznej.

      • ~Marcin Przewloka 18.02.2025 16:21

        @Sławomir Wacewicz

        Mysle, ze autor artykulu moze cos wiedziec o tej skali, skoro okresla ja jako "ogromna".
        Moze jakies liczby sa znane.
        Ja ich nie znam, i nie jest to dla mnie oczywiste.

        • ~Odwiedziłem CIebie 19.02.2025 08:55

          Skala zjawiska to 9-10%. Zbadane w USA.

          • ~Marcin Przewloka 19.02.2025 10:49

            @Odwiedziłem CIebie

            "Zbadane w USA"
            Ciekawy jestem, czy to badanie obejmowalo tylko USA, czy inne kraje rowniez.
            Wyobrazam sobie, ze skala moze sie bardzo roznic, w zaleznosci od kraju.

  • ~Marcin 18.02.2025 14:59

    Wydaje mi się, że zasady ewaluacji nie nakręcają papiernictwa (tj. kupowania autorstwa w fikcyjnych artykułach), a głównie publikowanie byle czego (np. w MDPI).

    W ewaluacji są tylko 4 sloty, a największym zagrożeniem jest N0 - czyli brak jakiejkolwiek publikacji w 4 lata. Człowiek, któremu grozi N0 lub chce tylko wypełnić swoje sloty raczej nie pójdzie do papierni. Zamiast tego może przecież opublikować jakieś kiepskie wyniki w MDPI (w wielu wypadkach za darmo, a jak nie, to za pieniądze uczelni) i nawet zgarnąć za to 140 pkt. Problem z głowy i wszyscy są zadowoleni, można wracać do dydaktyki i picia kawy.

    Natomiast klienci papierni to ludzie chytrzy, chciwi i chorobliwie ambitni, o zerowym poziomie etycznym. Tacy, którzy chcą być podziwiani i robić wielkie kariery (np. rektorskie, w ministerstwie, etc.). Często tracą opamiętanie (lub nie mają w ogóle wyczucia, jak p. Bilal z setką publikacji na doktoracie) i nie dostrzegają, że ich oszustwo staje się aż nadto widoczne. Z nimi może walczyć tylko środowisko poprzez odkrywanie oszustw i wykluczanie ze swojego grona.

    • ~Chyba jeszcze naukowiec 18.02.2025 17:07

      Tylko 4 sloty to ile jest się jedynym autorem to 4 pracę. W badaniach środowiskowych, ale nie tylko prace jednoosobowe to wyjątek. Oczywiście gdy współautorzy są z innych instytucji to slotów się nie dzięki ale jeśli są z tej samej instytucji to tak. Kolejna sprawa to ilość artykułów. Trudno sobie wyobrazić , że np. 20 naukowców napisze w ciągu 4 lat 80 artykułów jedno autorskich. Jak jest jakość tej informacji. Nie wspomnieć o pozyskaniu wiarygodnych danych . Czy możemy sobie pozwolić na "przyczynkarskie treści. W różnych dyscyplinach czas uzyskania wiarygodnych danych jest różny... Kto to wszystko zrecenzuje. ...kiedyś na recenzje było 2 miesiące dzisiaj 2 tygodnie. Pytań jest wiele ......

      • ~Mebel ścienny 19.02.2025 08:49

        Kup sobie kredens.

    • ~Rafał K. 18.02.2025 15:17

      A udowodniono coś dr Bilalowi, okazało się że było ich 3. Po co Pan pisze takie bzdury. Ktoś Bilala zgłosił do jakieś komisji? W Polsce nadal obowiązuje zasada domniemania niewinności. Jeżeli kupował artykuły to winny będzie jak coś zostanie mu udowodnione.

  • ~Janusz 18.02.2025 13:43

    W końcu ktoś się wziął za tych nieuczciwych ludzi, którzy korzystają z paper mills. Uderz w stół, a nożyce się odezwą. Śmiać mi się chce jak czytam te komentarze. Brawo Dyrektor NAWA!!!

  • ~Grzegorz 18.02.2025 13:42

    Szanowni Państwo,
    Zachęcam do przeczytania artykułu jak Pan dyrektor dostał stanowisko dyrektora, jak wyglądał konkurs który wygrał.

    https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C105342%2Cwieczorek-pierwszy-raz-nowego-dyrektora-nawa-zobaczylem-po-wyborze-przez

    I ktoś taki pisze o etyce? Jak można było tak zepsuć tak dobrze działającą instytucję, tylko dlatego że poprzedni dyrektor nie był kolesiem. NAWA teraz to kompromitacja myślenia logicznego i deficyt etyki.

    • ~Ala 02.03.2025 04:42

      "tylko dlatego że poprzedni dyrektor nie był kolesiem" Na pewno? Może był koleciem tych, którzy stracili władzę? Jak poprzedni dyrektor znalazł się na tym stanowisku?

    • ~Wojewoda 18.02.2025 18:45

      Po wyborach prezydenckich lewica leci z ministerstwa a nowy wymieni dyrektora. Może będzie jeszcze potrzebna to dostanie inne ministerstwo. Akurat PSL wstawił dyrektora ale to też walec wyrówna.

      • ~Kryspina 19.02.2025 08:40

        Wow, z taką zdolnością przewidywania to powinieneś pracować u wróżbity Macieja. Marnujesz swój talent. Możesz sama powinnać objąć to stanowisko, ale poczekaj....pewnie się nie nadajesz i umiesz tylko hejtować.

  • ~Wioletta Pakosz 18.02.2025 13:32

    Ci za wstyd, przeczytałem w prasie rosyjskiej że ktoś jest winny i bez wyroku skazuję. To co pan dyrektor robi to lincz. Proszę pamiętać jak pan dostał to stanowisko.

    • ~Grzegorz 18.02.2025 13:47

      Dokładnie, ktoś powiedział że gdzieś jest papermill, nie wiem co to znaczy ale ponieważ jestem na stołku na którym dobrze płacą to na wszelki wypadek będę wszystkie aktywności wycinał. Będzie jak z NCBR, lepiej oddać pieniądze do UE niż je wydać bo wtedy może ktoś mi zarzucić że robię źle. Po co ktoś pcha się na stanowisko do którego nie ma kompetencji?
      Obecna definicja niewolnika:
      Zatrudniony na stanowisku powyżej swoich kompetencji, zarabiający za dużo i co najważniejsze wiedzący o tym.

    • ~Anders 18.02.2025 13:39

      Tak, wiem, że przeczytałeś w prasie rosyjskiej...trzeba było nie korzystać z paper mills to byś nie miał problemów.

      • ~Poinformowany 18.02.2025 14:24

        A wiesz co to jest papermill? Do tej pory tylko robi się w Polsce młyn a przez ostatni niemal rok nikomu nie tylko nic nie udowodniono ale nawet nie postawiono zarzutów. Na całe szczęście osoba która to rozdmuchała atakując bez merytoryki badaczy nie dostała tytułu profesora. Środowisko nawet jak siedzi cicho to widzi i w przypadku pana dyrektora też tak będzie. Był Wieczorek, był Gdula i będzie był Karczewski bo tak to już bywa jak ktoś walczy z uczelniami czy PANem. Hubert W. bez tytułu, reszta w sądzie albo sprawy w komisjach dyscyplinarnych.
        Ps: po adresie IP widać że teksty piszą osoby z NAWA

        • ~Marzena 18.02.2025 16:21

          Po Twoim IP widać, że brałeś udział w procederze paper mills i zostanie skierowane przeciwko tobie zawiadomienie do prokuratury za pomówienia panie drogi. Wiadomo, że jesteś winny więc próbujesz zagłuszać nędznymi komentarzami swoje działania. Sprawiedliwość po ciebie przyjdzie.

          • ~Jagoda R 18.02.2025 18:41

            Kieruj lemingu, w końcu walczysz o pracę. Jak poleci dyrektor to będziesz szukać pracy w ulubionym sklepie Polaków. Jeszcze trochę a w ministerstwie koleżanka nie odbierze telefonu, potem poproszą dyrektora o rezygnację tak jak poprzedniego. Powiedzą że trzeba coś zmienić ale dobrze pracowaliście. No ale…. Tak to w polityce bywa.

            • ~Superwoman 18.02.2025 19:47

              Się tak nie ekscytuj przegrywie bo ci żyłka pęknie.

              • ~Pistacja 19.02.2025 08:48

                Pewnie już mu żyłka pękła, bo się zapowietrzył, oburzył i został pokonany jak Piskorz w czasie sylwestra.

  • ~Maria 18.02.2025 12:44

    Brawo NAWA! Brawo NAWA! To pierwsza agencja w Polsce, która podejmuje konkretne działania w związku z tymi przekrętami z papermills ,a nie tylko gadanie dla gadania jak reszta. Widać zmiany w stosunku do poprzedniej ekipy!

    • ~Wioletta Pakosz 18.02.2025 13:33

      Pracownicy NAWA dostali zlecenie bronić niemądrych decyzji pana dyrektora. A z czyich pieniędzy będzie na przegrane procesy sądowe ? Oczywiście podatnika.

      • ~Megan 18.02.2025 13:40

        Proces o to, że korzystałes z paper mills spowoduje tylko, że to ty zapłacisz, nie NAWA.

        • ~Robert 18.02.2025 14:28

          Słychać wycie w NAWA, pan dyrektor chciał się polansować a tu jednak komentarze zgoła inne.

          • ~Grace 18.02.2025 15:44

            Pan Dyrektor to nawet nie wie o twoim istnieniu, bohaterze :-)

  • ~Piotr 18.02.2025 08:16

    Szanowni państwo, myślę że ktoś kto został dyrektorem w konkursie co do którego zachodzi poważna obawa dotyczącą jego ustawienia. Poprzednia pani dyrektor przegrała konkurs z powodu nieznajomości zasad funkcjonowania NAWA a ta instytucje budowała od początku nie ma moralnego prawa odzywać się w kwestiach etycznych.

    • ~Merlon 18.02.2025 16:19

      Poważnie? Właśnie takich dyrektorów PIS mianował, że nie znają zasad funkcjonowania organizacji, którą zarządzają. Ale wstyd pisowcu.

      • ~Ewa 18.02.2025 18:33

        Żenująca odpowiedź, widać język polityki a nie uczelni. Przychylam się do wcześniejszych komentarzy że to ktoś z NAWA.

        • ~Jaskółka 19.02.2025 08:42

          No tak, a u ciebie język uczelni jest widoczny. Uśmiałem się tak mocno, że aż mi klawiatura spadła na kota. Chciałam ci tylko powiedzieć, że u ciebie widać język nizin społecznych. Taki plankton i hejter. Miłego dnia jeżu.

        • ~Marchlewicz 18.02.2025 19:57

          A ja myślę że NCBR, bo napisali w prasie że trzeba go zlikwidować.

    • ~Wioletta Pakosz 18.02.2025 13:36

      Poprzedni dyrektor wraz z panią Zofią rozwinęli wspaniale NAWĘ a teraz widać jak to wszystko leci. Wszystko po to aby wstawić tylko swoich.

      • ~Osoba, która ma adres IP z NAWA 21.03.2025 19:07

        rozwinęli co najwyżej rolkę papieru toaletowego.

      • ~Prawnik 18.02.2025 15:14

        Pani Zofio,
        Jeżeli Pani to czyta to proponuję wystąpić o adres IP tej osoby, to prawdopodobnie adres z NAWA.
        A dalej:
        Naruszanymi dobrami osobistymi osoby pokrzywdzonej są w szczególności jej godność, cześć i dobre imię, o których ochronie stanowią art. 30 i 47 Konstytucji RP 23 (w rozdziale o wolnościach, prawach i obowiązkach człowieka i obywatela), a także art. 23 i 24 k.c.