Aktualności
Nagrody
27 Listopada
Źródło: Uniwersytet Łódzki
Opublikowano: 2023-11-27

„Niedopowiedziane biografie…” najlepszym dziełem humanistycznym

Książka „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny” napisana przez dr. Jakuba Gałęziowskiego została uznana za najlepszą pracę z zakresu nauk humanistycznych w Polsce. Autor otrzymał dyplom i nagrodę w wysokości 70 tys. zł na dalsze badania naukowe.

Konkurs o Nagrodę im. Kotarbińskiego jest wielką promocją badań, publikacji humanistycznych i samej humanistyki. To jedyna tego rodzaju niezależna nagroda w Polsce, przyznawana naukowcom przez instytucję naukową. Na konkurs ustanowiony przez Uniwersytet Łódzki w 2015 roku wpłynęło dotychczas łącznie ponad 540 prac ze 145 polskich ośrodków naukowych. W finałach wszystkich edycji znalazło się 45 wybitnych książek. W tym roku, po raz pierwszy w dziewięcioletniej historii konkursu, Kapituła Nagrody podjęła decyzję o podwyższeniu nagrody – z 50 do 70 tysięcy złotych. W opinii samych nominowanych jest to najważniejszy konkurs dla humanistów w Polsce.

W IX edycji zgłoszono 61 prac, spośród których do ścisłego finału wybrano 5 dzieł. Werdykt ogłoszono w niedzielę, 26 listopada, podczas gali w Filharmonii Łódzkiej. Zwycięską pracą okazały się „Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny” autorstwa dr. Jakuba Gałęziowskiego. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Krytyki Politycznej.

Tematyka mojej książki dotyczy losów polskich dzieci urodzonych w czasie II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu: to osoby, które przyszły na świat w sytuacjach naznaczonych wojną, okupacją, pracą przymusową lub niewolą. Ich biologiczni rodzice znajdowali się jednak po przeciwnych stronach barykady: jedno, zwykle matka, było członkiem społeczności okupowanej; drugie, najczęściej ojciec, było najeźdźcą (okupantem). Ukazuję w niej losy polskich dzieci poczętych z relacji o różnym stopniu przymusu/dobrowolności oraz w wyniku wojennej przemocy seksualnej. „Niedopowiedziane biografie” to rezultat pierwszych badań nad polskimi dziećmi urodzonymi z powodu wojny, jak tłumaczę termin children born of war, stosowany od przeszło dwudziestu lat w dyskursie naukowym i humanitarnym – mówił laureat.

Jakub Gałęziowski jest doktorem historii Uniwersytetu w Augsburgu i Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią społeczną, historią mówioną i badaniami biograficznymi. Interesuje się aspektami etycznymi i rolą emocji w badaniach naukowych. Mówi o sobie: „Piekę bułki, zbieram jagody i poziomki, robię dżemy, podlewam kwiatki, słucham Czereśni i na głos czytam dzieciom książki. Odpoczywam w lesie i gdy rozmawiam z ludźmi (historia mówiona). Odkrywam Bliski Wschód, kiedyś w podróżach tam, dzisiaj w przybyszach tu”.

Ta książka jest szczególna. Dotyczy ludzi, którzy formalnie nie walczą, nie są przedstawicielami wojennego rzemiosła, przeciwnie, są uosobieniem życia, które wymaga pokoju i opiekuńczości, są źródłem życia i synonimem troski o nie. To książka o wojennym doświadczeniu kobiet, wręcz o pewnym wzorze kobiecego doświadczenia wojny, wzorze, w który wpisują się również dzieci dźwigające ciężar niezawinionej przez siebie wojennej rzeczywistości. Były to dzieci niemieckich okupantów, dzieci jeńców wojennych oraz dzieci robotnic przymusowych, więźniarek, dipisek, a grupą najliczniejszą były dzieci żołnierzy Armii Czerwonej, dzieci gwałtów… – uzasadniał wybór członek Kapituły Nagrody prof. Tadeusz Sławek.

Wśród dotychczasowych laureatów są: prof. Jan Strelau, dr hab. Ewa Kołodziejczyk, dr hab. Dorota Sajewska, prof. Andrzej Friszke, prof. Grzegorz Ziółkowski, prof. Jerzy Zajadło, dr hab. Zbigniew Szmyt, dr Maciej Świerkocki.

Patronem Nagrody jest prof. Tadeusz Kotarbiński, wybitny filozof, logik i etyk. Był przedstawicielem lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej, po II wojnie światowej przeniósł się do Łodzi, gdzie został jednym z założycieli Uniwersytetu Łódzkiego i jego pierwszym rektorem. Jednym z najbardziej znanych dzieł prof. Kotarbińskiego jest „Traktat o dobrej robocie” poświęcony prakseologii, czyli teorii sprawnego działania.

MK

Dyskusja (0 komentarzy)