Jan Kachnowicz z Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego zdobył Złoty Medal Chemii 2024. Nagrodzono go za badania dotyczące jednego z peptydów przeciwdrobnoustrojowych, które budzą największe nadzieje w walce z narastającym problemem antybiotykooporności.
Konkurs o Złoty Medal Chemii, organizowany przez Instytut Chemii Fizycznej PAN w Warszawie oraz firmę DuPont, skierowany jest do autorów nowatorskich prac licencjackich lub inżynierskich o znaczeniu poznawczym bądź aplikacyjnym, obejmujących tematyką chemię lub jej pogranicza z biologią i fizyką. W czternastej edycji mogły brać udział prace napisane i obronione w roku akademickim 2023/2024. Najważniejsze kryteria, którymi kierowało się jury, to: wartość naukowa pracy, dorobek publikacyjny autora, znaczenie praktyczne otrzymanych rezultatów, wykorzystanie nowoczesnych metod analitycznych oraz samodzielność prowadzenia badań.
W tym roku do konkursu zgłoszone zostały 53 prace, z których 15 zakwalifikowano do finału. Ogłoszenie wyników oraz uroczyste wręczenie nagród odbyło się 11 grudnia w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie.
Złoty Medal Chemii i nagrodę pieniężną w wysokości 15 tys. złotych otrzymał Jan Kachnowicz z Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego. Temat zwycięskiej pracy dyplomowej to „Experimental and computational studies of Cu(II) and Zn(II) complexes with a peptide from MUC7 containing the HHH motif (Eksperymentalne i komputerowe badania kompleksów miedzi(II) i cynku(II) z peptydem pochodzącym z MUC7 zawierającym motyw ‘HHH’)”. Przedmiotem badań był peptyd pochodzący z ludzkiej śliny, należący do klasy peptydów przeciwdrobnoustrojowych, czyli związków, które stanowią jedną z najważniejszych nadziei w walce z narastającym problemem antybiotykooporności. W pracy napisanej pod opieką naukową dr Joanny Wątły i dr hab. Anety Jezierskiej połączono badania eksperymentalne z modelowaniem komputerowym w celu zrozumienia struktury tego peptydu oraz wyjaśnienia jego wyjątkowych właściwości.
Srebrny Medal Chemii (po 7,5 tys. zł) zdobyli ex aequo Jakub Reczkowski z Wydziału Technologii Chemicznej Politechniki Poznańskiej i Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Michał Wnuk z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej.
Praca Jakuba Reczkowskiego zatytułowana „Innowacyjny system dostarczania leku dla ciprofloksacyny oparty na zmodyfikowanej powierzchni stopu tytanu pokrytej kropkami kwantowymi domieszkowanymi cynkiem” wykonana została pod opieką naukową dr inż. Mariusza Sandomierskiego. Zaprezentowano w niej nowy sposób modyfikacji stopu tytanowego używanego do produkcji endoprotez oraz implantów stomatologicznych. Zaproponowano złożoną warstwę opartą na węglowych kropkach kwantowych z domieszką cynku, która pozwala na skuteczne wiązanie i kontrolowane uwalnianie antybiotyku – ciprofloksacyny. Podejście to tworzy nowy rodzaj podania tej substancji aktywnej, przez co badany stop tytanowy zyskuje właściwości antybakteryjne i jest odporny na rozwój drobnoustrojów na jego powierzchni. Otrzymane wyniki mają duży potencjał aplikacyjny, ze względu na proste otrzymywanie oraz możliwość stosowania dla wszelkiego rodzaju kształtu tytanowych endoprotez/implantów.
Z kolei praca Michała Wnuka „Budowa mobilnego spektrometru ramanowskiego” powstała pod opieką naukową dr inż. Konrada Cyprycha. Dotyczyła zarówno teoretycznego projektowania, jak i praktycznej budowy własnego spektrometru Ramana. Projekt powstał w ramach pracy w Kole Naukowym Pojazdów Niekonwencjonalnych OFF-ROAD, w ramach którego rozwijany jest łazik marsjański Scoprio Infinity. Spektrometr wykonany został w technologii druku 3D, co sprawiło, że był on kompaktowy i mógł być zainstalowany w tego typu łaziku. Konstrukcję zaprezentowano podczas finałów międzynarodowych zawodów łazików marsjańskich University Rover Challenge 2023. W pracy opisano kolejne etapy procesu projektowania i tworzenia fizycznej konstrukcji. Dodatkowo opisane zostały napotkane wyzwania oraz możliwe rozwiązania wynikające z wykorzystania druku 3D w urządzeniach
optycznych.
W tym roku nie przyznano Brązowego Medalu Chemii. Wyróżnienia konkursowe (po 1,5 tys. zł) otrzymali: Angelika Banaś z Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej, Natalia Firlej z Wydziału Chemicznego Uniwersytetu Warszawskiego, Adrianna Kruk z Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych Uniwersytetu Warszawskiego oraz Kacper Stawoski z Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nagroda Finalistów powędrowała do jednego ze zdobywców drugiego miejsca w konkursie – Jakuba Reczkowskiego. Wyróżnienia specjalne firmy DuPont (po 3 tys. zł) trafiły do: Angeliki Banaś, Natalii Firlej oraz do Dawida Kiesiewicza z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki.
Wszyscy finaliści konkursu otrzymali również nagrody rzeczowe oraz zyskali możliwość odbycia stażu naukowego w Instytucie Chemii Fizycznej PAN oraz bezpłatnego realizowania badań w jego laboratoriach.
Patronat honorowy nad konkursem sprawuje prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Polskie Towarzystwo Chemiczne i Komitet Chemii Analitycznej Polskiej Akademii Nauk.
MK