Aktualności
Życie akademickie
13 Kwietnia
Źródło: Shutterstock
Opublikowano: 2026-04-13

Naukowcy apelują o stworzenie warunków do prowadzenia badań genomicznych

Komitet Biologii Molekularnej Komórki PAN zaapelował do ministrów zdrowia oraz nauki i szkolnictwa wyższego o pilne wypracowanie rozwiązań, których brak paraliżuje prowadzenie badań genomicznych w Polsce. Sytuacja ta, zdaniem naukowców, sprowadza nasz kraj do roli biernego obserwatora i zależnego od czynników zewnętrznych konsumenta rozwiązań technologicznych wypracowanych w innych krajach.

W liście otwartym do szefów resortów zdrowia oraz nauki i szkolnictwa wyższego przewodnicząca Komitetu Biologii Molekularnej Komórki PAN dr hab. Magdalena Krzymowska zwraca uwagę, że od momentu poznania sekwencji nukleotydowych pierwszych genomów, w tym genomu człowieka, genomika i powiązane z nią technologie stały się jedną z głównych sił napędowych nowatorskich badań biomedycznych oraz nowoczesnej medycyny i biotechnologii. Wszystkie liczące się w nauce państwa przystąpiły więc do wyścigu, w którym liczą się odpowiednie zasoby ludzkie i infrastrukturalne pozwalające na prowadzenie niezależnych badań genomicznych.

Tymczasem w Polsce, jak zauważa autorka listu, trwa od lat paraliż w zakresie tworzenia warunków oraz zasad regulujących prowadzenie badań genomicznych. I wylicza najważniejsze zaniechania i zaniedbania w tym obszarze:

  • brak jasnych i jednoznacznych regulacji prawnych dotyczących prowadzenia badań genomicznych, pozyskiwania, przechowywania i udostępniania danych uzyskanych w wyniku sekwencjonowania genomów;
  • brak świadomości adekwatnych instytucji państwowych na temat wyzwań i uwarunkowań technologicznych oraz kadrowych związanych z prowadzeniem wielkoskalowych badań genomicznych – wbrew szerzonym często opiniom, problemów tych nie można rozwiązać poprzez zakup kolejnych urządzeń do sekwencjonowania DNA, czy serwerów do przechowywania danych;
  • brak zgody władz krajowych na udział Polski w ogólnoeuropejskich inicjatywach genomicznych (Genome of Europe oraz 1+ Million Genomes) – Polska jest obecnie jedynym krajem Unii Europejskiej, który nie przystąpił do tych inicjatyw;
  • brak edukacji społecznej na temat genetycznych uwarunkowań chorób oraz cech biologicznych człowieka – nawet w środowisku akademickim szerzone są pozbawione podstaw naukowych teorie dotyczące determinizmu genetycznego (geny są naszym przeznaczeniem) oraz zagrożeń związanych z badaniami genetycznymi (tworzenie broni biologicznej przeciwko wybranym narodom), co obniża zaufanie do nauki i medycyny;
  • niedobór odpowiednio wykwalifikowanych kadr zajmujących się wszystkimi aspektami badań genomicznych od pozyskiwania próbek, poprzez sekwencjonowanie DNA, analizę, przechowywanie i udostępnianie danych;
  • trwające od lat próby zmonopolizowania badań genomicznych i genetycznych, w tym szczególnie diagnostyki, przez wąskie i nie do końca przygotowane do tej działalności środowiska.

W związku z tym Komitet Biologii Molekularnej Komórki PAN wezwał zarówno instytucje rządowe sprawujące opiekę nad nauką i medycyną w Polsce, jak i całe środowisko akademickie do podjęcia szybkich i skutecznych działań mających na celu naprawę zaistniałej sytuacji.

Jej dalsze trwanie zagraża żywotnym interesom społecznym, sprowadza Polskę do roli biernego obserwatora i zależnego od czynników zewnętrznych konsumenta rozwiązań technologicznych wypracowanych w innych krajach – napisano w liście otwartym adresowanym do ministrów zdrowia oraz nauki i szkolnictwa wyższego.

GaL

List otwarty Komitetu Biologii Molekularnej Komórki PAN

Dyskusja (0 komentarzy)