Prof. Tomasz Dietl z Instytutu Fizyki PAN, kierownik Międzynarodowego Centrum Sprzężenia Magnetyzmu i Nadprzewodnictwa z Materią Topologiczną – MagTop, został laureatem Tohoku University International Award – Special Award. Nagroda przyznawana jest osobom związanym z uczelnią, które w znaczący sposób przyczyniły się do zwiększenia jej międzynarodowej rozpoznawalności poprzez swoją działalność na arenie międzynarodowej.
Uniwersytet Tohoku, który mieści się w mieście Sendai w prefekturze Miyagi, jest jednym z wiodących i najbardziej prestiżowych w Japonii. Na dziesięciu wydziałach kształci ponad 15 tys. studentów. Związki prof. Tomasza Dietla z tą uczelnią sięgają lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy został profesorem w Instytucie Badań Komunikacji Elektrycznej (Research Institute of Electrical Communication). W latach 2012–2023 pełnił tam funkcję głównego badacza w Zaawansowanym Instytucie Badań Materiałowych (Advanced Institute for Materials Research). Odegrał kluczową rolę w rozwoju badań nad spintroniką na japońskiej uczelni. Jego artykuł z 2000 roku opublikowany w „Science”, w którym zaproponował teorię ferromagnetyzmu w rozcieńczonych półprzewodnikach magnetycznych, jest najczęściej cytowaną publikacją w historii Uniwersytetu Tohoku (9910 cytowań do końca kwietnia 2025 roku). Był również mocno zaangażowany w międzynarodowy program studiów doktoranckich GP-Spin.
Prof. Tomasz Dietl jest cenionym na świecie fizykiem teoretycznym, znanym ze swoich prac w dziedzinie spintroniki i materiałów topologicznych. Jego obecne zainteresowania badawcze koncentrują się na opracowywaniu systemów materiałowych i koncepcji urządzeń dla nanospintroniki izolatorów topologicznych, półprzewodników ferromagnetycznych i antyferromagnetycznych oraz hybrydowych nanostruktur metal/półprzewodnik. Ma na koncie 380 publikacji naukowych i 30 popularnonaukowych (jako autor lub współautor) oraz ponad 200 wykładów na spotkaniach międzynarodowych, w tym dziewięć wykładów plenarnych na najważniejszych wielosekcyjnych konferencjach fizycznych. W 2008 roku otrzymał ERC Advanced Grant (to drugi w historii polski grant European Research Council).
Od 1975 roku jest związany z Instytutem Fizyki, gdzie obecnie kieruje Międzynarodowym Centrum Sprzężenia Magnetyzmu i Nadprzewodnictwa z Materią Topologiczną – MagTop. W latach 2004–2016 pracował również w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego. W 1998 roku został członkiem Polskiej Akademii Nauk, a w 2002 – Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej Komisji Fizyki Niskich Temperatur. Jest także członkiem honorowym (fellow) Brytyjskiego Instytutu Fizyki, Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego oraz Japońskiego Towarzystwa Fizyki Stosowanej. W 2009 roku został wybrany do Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, a w 2011 r. – do Academia Europaea. W tym samym roku został powołany przez Komisję Europejską do Rady Naukowej i Komitetu Sterującego ERC na kadencję 2011–2014. Od grudnia ubiegłego roku przewodniczy Radzie Narodowego Centrum Nauki.
Jest laureatem Nagrody im. Marii Skłodowskiej-Curie (1997), Nagrody Naukowej im. Aleksandra von Humboldta (2003) oraz Europejskiej Nagrody Fizycznej Agilent Technologies (2005). Z Davidem D. Awschalomem (USA) i Hideo Ohno (Japonia) otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2006) za pionierskie prace, które utorowały drogę do powstania spintroniki półprzewodnikowej. W 2010 roku otrzymał Medal im. Mariana Smoluchowskiego Polskiego Towarzystwa Fizycznego.
Tohoku University International Award – Special Award, ustanowiona w 2022 roku, przyznawana jest osobom związanym z uczelnią, które w znaczący sposób przyczyniły się do zwiększenia jej międzynarodowej rozpoznawalności poprzez swoją działalność na arenie międzynarodowej. Ceremonia wręczenia odbędzie się 11 października podczas Dnia Absolwenta Uniwersytetu Tohoku.
MK