W Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego uroczyście otwarto Oranżerię Warszewicza. Nowoczesna szklarnia znajduje się w tym samym miejscu, co jej poprzedniczka z XIX wieku, którą wyburzono ponad 50 lat temu. W obiekcie znajduje się m.in. kolekcja roślin tropikalnych z Ameryki Środkowej i Południowej.
Odbudowa historycznego pawilonu z czasów wiktoriańskich była planowana od dawna. Nowa oranżeria jest tych samych gabarytów, co palmiarnia powstała w 1882 roku. Wysokość budynku od najniższego poziomu gruntu do linii szczytowej wynosi 11,6 m, a wraz z iglicą – niemal 15 m. Obiekt na parterze zaprojektowano w konstrukcji stalowej z przeszkleniami w systemie fasadowym. Zwieńczony jest szklanym dachem mansardowym. W ramach inwestycji remont konserwatorski przeszło historyczne wejście, które przetrwało do naszych czasów.
– Ta inwestycja nie tylko przywraca dawny blask ogrodowi, ale także czyni go jeszcze bardziej atrakcyjnym miejscem dla zwiedzających przez cały rok. Głównym celem przedsięwzięcia jest ochrona i promocja różnorodności biologicznej poprzez rozwój Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego jako centrum ochrony przyrody. Nowa oranżeria została zaprojektowana tak, aby służyć zabezpieczeniu i utrzymaniu najcenniejszych kolekcji naszych roślin, w tym roślin tropikalnych: sagowców, araukarii i storczyków – mówi prof. Michał Węgrzyn, dyrektor Ogrodu Botanicznego UJ.
W oranżerii będą rosły trzy gatunki dziko występujących roślin objętych w Polsce ochroną ścisłą: języcznik zwyczajny (Asplenium scolopendrium) – paproć z rodziny zanokcicowatych; marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia) – wodna paproć z rodziny marsyliowatych oraz salwinia pływająca (Salvinia natans) – wodna paproć z rodziny salwiniowatych. Znajdzie się tu również przestrzeń do celów edukacyjnych, organizacji konferencji i wydarzeń artystycznych.
Otwarcie Oranżerii Warszewicza, której budowa kosztowała prawie 9,7 mln zł, było jednym z punktów przypadającego na 12 maja Święta Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Historyczna oranżeria powstała w 1882 roku dzięki staraniom prof. Józefa Rostafińskiego. Projekt i realizację zlecono uznanej, wiedeńskiej firmie Andreasa Milde. Żelazna konstrukcja była pomalowana prawdopodobnie w modnym wtedy kolorze czerni lub grafitu. Palmiarnia już 20 lat po wybudowaniu była w złym stanie technicznym. W dokumencie z 12 maja 1906 roku stwierdzono, że „duże tafle szklane spadające z dachu wyrządzają znaczne szkody, raniąc i łamiąc rośliny, i przedstawiając poważne niebezpieczeństwo dla personelu ogrodniczego i publiczności zwiedzającej szklarnie”.
Zmiana sytuacji nastąpiła dopiero po objęciu stanowiska dyrektora Ogrodu Botanicznego przez prof. Mariana Raciborskiego w 1912 roku. Rok później uzyskanie od władz dodatkowych funduszów pozwoliło na przeprowadzenie w szklarniach niezbędnych remontów. Znalezione fotografie wskazują, że elementy metalowe były wtedy jasne. Kolejną przebudowę obiektu, połączoną z jego podwyższeniem o 3–4 metry, wykonano w 1928 roku. Palmiarnia ostatecznie została rozebrana 31 marca 1969 roku przy pomocy saperów.
W dawnej oranżerii znajdowała się kolekcja palm oraz roślin tropikalnych. Wiele z tych okazów, w tym ok. 300 gatunków storczyków, przywiózł do Krakowa botanik i ogrodnik Józef Warszewicz. Z tego względu uroczyście obiekt nosi nazwę „Oranżerii Warszewicza”.
Łukasz Wspaniały, źródło: UJ