Prof. Ewdoksia Papuci-Władyka, specjalistka w dziedzinie archeologii śródziemnomorskiej i historii sztuki starożytnej, otrzymała tegoroczną Nagrodę im. Benedykta Polaka. Nagrodzono także współpracujących z polskimi placówkami naukowców z Francji i Japonii.
Nagroda im. Benedykta Polaka to wyróżnienie przyznawane od 2015 roku polskim badaczom za wybitne osiągnięcia eksploracyjne na ziemi, w morzu, w powietrzu i w kosmosie oraz cudzoziemcom za propagowanie polskich tematów badawczych i współpracę z polskimi naukowcami. Do jedenastej edycji zgłoszono 15 naukowców. W sobotę, 28 czerwca, w Pałacu Kazimierzowskim UW odbyła się uroczystość wręczenia nagrody.
Laureatką nagrody głównej w kategorii badacza/eksploratora z Polski została polska archeolożka greckiego pochodzenia, specjalistka w dziedzinie archeologii śródziemnomorskiej i historii sztuki starożytnej prof. Ewdoksia Papuci-Władyka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. To osoba szczególnie zasłużona dla stosunków polsko-cypryjskich. W 1984 r. została stałym członkiem Polskiej Misji Archeologicznej prowadzącej badania w Pafos z ramienia Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. W orbicie jej zainteresowań pozostaje odkrywana na stanowisku archeologicznym ceramika z okresu hellenistycznego, która stała się podstawą jej pracy habilitacyjnej. Jest autorką wielu rozdziałów i redaktorem naukowym pierwszej wieloautorskiej monografii badań w Pafos. Kierowała także projektami w Grecji i Ukrainie. Od 2021 roku stoi na czele Stacji Badawczej CAŚ UW na Cyprze, jest również zastępczynią kierownika Polskiego Instytutu Archeologicznego w Atenach.
– Próbujemy odtworzyć, jak zmieniało się miasto, chcemy pokazać kierunki, którymi mieszkańcy się poruszali, chodząc po jego ulicach. Staramy się zrekonstruować Pafos w modelach trójwymiarowych, wykorzystując do tego nowatorską metodę. To jest specjalny rodzaj modelowania trójwymiarowego, nazywanego proceduralnym. Ono było stosowane chociażby dla Pompejów czy dla innego dużego miasta rzymskiego Carnuntum. Nie było natomiast wykorzystane na Cyprze, gdzie to właśnie my zastosowaliśmy je po raz pierwszy w Pafos. Jego istotę stanowią pewne reguły matematyczne i algorytmy, których używa się do tworzenia przestrzeni trójwymiarowej – opowiadała nam prof. Papuci-Władyka w rozmowie z cyklu „Nauka przez duże K”.
Przyznano także dwie nagrody główne w kategorii badacza/eksploratora z zagranicy. Prof. Marc-André Selosse z Muséum national d’Histoire naturelle (Paryż) prowadzi swoje zespoły badawcze również na uniwersytetach w Kunming (Chiny) i Gdańsku (Polska). Wykładał na Uniwersytecie Viçosa (Brazylia) oraz w École Normale Supérieure, Science Po i Hautes Études Commerciales (HEC). Jego badania koncentrują się na ekologii i ewolucji mikoryz, głównej symbiozie między grzybami glebowymi a korzeniami większości roślin lądowych. Przez dziesięć lat był szefem Francuskiego Towarzystwa Botanicznego, a obecnie szefuje Fédération Biogée, jest też członkiem Francuskiej Akademii Rolniczej i Institut Universitaire de France. Jest (współ)redaktorem czterech międzynarodowych czasopism naukowych. Wydał ponad 230 prac naukowych i 290 dokumentów informacyjnych. Opublikował książki popularyzatorskie w języku francuskim.
Z kolei prof. Kazuhiko Sawada jest wybitnym rusycystą. Studiował na Uniwersytecie Języków Obcych w Osace, a doktorat obronił w Tokio na Uniwersytecie Waseda. Specjalizował się w literaturze rosyjskiej, a także historii stosunków japońsko-rosyjskich, ze specjalnym uwzględnieniem wojny japońsko-rosyjskiej w latach 1904–190. Przez 40 lat badał spuściznę naukową i działalność Bronisława Piłsudskiego, opublikował kilkadziesiąt artykułów poświęconych tej postaci w językach japońskim, angielskim i rosyjskim. W 2019 roku w Japonii została wydana jego książka „Opowieść o Bronisławie Piłsudskim; Polak nazwany Królem Ajnów”. Praca ukazała się także w wersji polskiej, w tłumaczeniu Barbary Słomki. Współpracuje z wieloma placówkami badawczymi, także w Polsce.
Patronem nagrody jest zakonnik, franciszkanin Benedykt Polak, który wraz z włoskim zakonnikiem Giovannim da Pian del Carpine w latach 1245–1247 odbył misję poselską do chana Mongołów. Po powrocie z ponad dwuletniej wyprawy, w trakcie której przejechali konno około 20 tys. kilometrów, wysłannicy przekazali papieżowi i europejskim dworom pierwszy szczegółowy opis części Azji, na 50 lat przed zredagowaniem słynnego dzieła Marco Polo „Opisanie Świata”. Kapitułę nagrody tworzą przedstawiciele: Miasta Łęczyca i Powiatu Łęczyckiego, The Explorers Club oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
MK