Dwóch wybitnych uczonych zostało nominowanych do Nagrody Heisiga. Tegorocznego zwycięzcę, który otrzyma 200 tys. złotych, poznamy 1 października na Uniwersytecie Wrocławskim.
Nagroda Heisiga honoruje polskich naukowców, którzy prowadzą badania na najwyższym poziomie, a ich odkrycia zmieniają świat. Jest przyznawana co dwa lata. Kandydatów typują uczelnie biorące udział w programie Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza. W premierowej edycji, w 2021 roku, laureatem został prof. Jan Potempa, mikrobiolog i biochemik z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z kolei dwa lata temu nagrodę odebrał prof. Lechosław Latos-Grażyński, chemik z Uniwersytetu Wrocławskiego.
W tym roku rozpatrywano kandydatury ośmiu osób:
Spośród nich kapituła wyłoniła dwóch finalistów. Do Nagrody Heisiga nominowani zostali: prof. Paweł Kulesza i prof. Adam Miranowicz.
Prof. Paweł Kulesza pracuje na Wydziale Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Nominację otrzymał w uznaniu za odkrycie i kompleksowy opis propagacji ładunku w materiałach funkcjonalnych o szerokim potencjale aplikacyjnym w procesach konwersji i akumulacji energii.
Jego badania obejmują elektrochemię oraz naukę o materiałach nieorganicznych, hybrydowych i katalitycznych. Wykorzystanie nowatorskich koncepcji pomiarowych i diagnostycznych doprowadziło go do znaczącego odkrycia i wyjaśnienia mechanizmów transportu oraz magazynowania ładunku w wielocentrowych materiałach nieorganicznych wykazujących właściwości utleniania i redukcji oraz zdolność do akumulacji ładunku. Pionierskie badania wykazały olbrzymi potencjał elektrod modyfikowanych wielocentrowymi układami nieorganicznymi o określonej funkcjonalności. Ustalenie zależności między strukturą, morfologią i składem materiałów a ich aktywnością elektrokatalityczną lub fotoelektrochemiczną ma fundamentalne znaczenie i umożliwia opracowanie innowacyjnych materiałów funkcjonalnych dla potrzeb elektrochemicznej konwersji i magazynowania energii oraz elektrosyntezy. Materiały te znajdują już zastosowanie w alternatywnych źródłach energii, w tym niskotemperaturowych ogniwach paliwowych, ogniwach słonecznych, ogniwach elektrolitycznych oraz kondensatorach elektrochemicznych, superkondensatorach czy też bateriach wysokiej mocy.
Publikacje prof. Kuleszy należą do kanonu światowej literatury naukowej, a jego osiągnięcia zostały uhonorowane m.in. medalem Alessandro Volty za osiągnięcia w dziedzinie nauk elektrochemicznych (2024), tytułem Vebleo Fellow in Material Science (2021) oraz Fellow of the Electrochemical Society (2019). Jest laureatem prestiżowego stypendium profesorskiego „Mistrz” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i doktorem honoris causa Politechniki Częstochowskiej.
Prof. Adam Miranowicz związany jest z Wydziałem Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Został nominowany w uznaniu za pionierskie wyniki badań naukowych nad teoretycznymi i empirycznymi podstawami technologii kwantowych, w szczególności za opracowanie nowych metod generacji, kontroli i detekcji stanów kwantowych pojedynczych fotonów oraz za fundamentalne odkrycie możliwości ultrasilnego sprzężenie światła z materią i ich zastosowań do kwantowej inżynierii dyssypacyjnej.
Jego prace wprowadziły nowatorskie podejścia i metody umożliwiające m.in. kwantowe ściskanie światła prowadzące do wykładniczego wzmocnienia oddziaływań światła z materią oraz jego splątania kwantowego. Wyniki prowadzonych przez niego badań pozwoliły przewidzieć nowe zjawiska fizyczne i opracować pionierskie metody eksperymentalne. W szczególności badania nad nadprzewodzącymi obwodami kwantowymi w nowatorski sposób umożliwiają generowanie, manipulowanie i detekcję promieniowania mikrofalowego, a odkryte zjawiska ultrasilnego sprzężenia światła i materii okazały się niezbędne do realizacji nowych technologii kwantowych, w tym sensorów i przetwarzania informacji. Wiele idei kandydata zostało już potwierdzonych zarówno teoretycznie, jak i w badaniach eksperymentalnych w znanych laboratoriach w USA oraz w UE. Znajdują one także potencjalne zastosowania w opracowaniu nadprzewodzących komputerów kwantowych, w metrologii kwantowej oraz w licznych badaniach podstaw mechaniki kwantowej.
Za wybitne i twórcze prace naukowe w dziedzinie fizyki prof. Miranowicz otrzymał m.in. Nagrodę Naukową im. Wojciecha Rubinowicza przyznawaną przez Polskie Towarzystwo Fizyczne (2019) oraz Nagrodę Prezesa Rady Ministrów (2021).
Zwycięzcę Nagrody Heisiga, jednego z dwóch (obok Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej) najwyższych finansowych wyróżnień w polskiej nauce, poznamy 1 października. Laureat odbierze medal i czek na 200 tys. złotych.
Fundator nagrody, prof. Norbert Heisig, to niemiecki lekarz, który urodził się w 1933 roku w Breslau. Studia medyczne łączył z filologią klasyczną na uniwersytetach we Fryburgu, Tybindze i Hamburgu. W 2000 roku przeszedł na emeryturę i zaangażował się m.in. we wsparcie środowiska akademickiego Uniwersytetu Wrocławskiego. Z jego inicjatywy odmalowano barokowe sklepienie w Oratorium Marianum w gmachu głównym UWr. Zamiarem fundatora Nagrody Heisiga jest honorowanie polskich naukowców, którzy prowadzą badania na najwyższym poziomie, a ich odkrycia zmieniają świat.
MK, źródło: UWr
