Na początku grudnia w Warszawie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa „Janion. Dalej. W stulecie urodzin uczonej”. Wydarzenie poświęcone jest życiu, twórczości i dziedzictwu intelektualnemu prof. Marii Janion – jednej z najważniejszych postaci polskiej humanistyki, której dorobek wciąż inspiruje badania nad literaturą, kulturą, pamięcią i wyobraźnią historyczną.
W stulecie urodzin badaczki uczestnicy konferencji podejmą dyskusję nad znaczeniem dorobku prof. Janion dla przemian polskiej i europejskiej humanistyki oraz nad jego rolą w interpretowaniu najważniejszych wyzwań współczesności. Punktem wyjścia staną się kluczowe idee obecne w pracach Janion – humanistyka jako przestrzeń poznania i terapii, doświadczenie inności i wykluczenia, transgresja oraz „odnawianie znaczeń”. Wydarzenie stworzy przestrzeń do ponownego odczytania jej dzieł i wykorzystania zawartych w nich inspiracji do analizy współczesnych zjawisk kulturowych, społecznych i politycznych.
Interdyscyplinarny charakter wydarzenia połączy perspektywy literaturoznawcze, kulturoznawcze, historyczne i społeczne. Organizatorzy chcą przypomnieć Marię Janion nie tylko jako wybitną badaczkę romantyzmu, lecz także jako intelektualistkę zaangażowaną w debatę publiczną, nauczycielkę wielu pokoleń humanistów oraz autorkę idei, które do dziś pozostają żywym punktem odniesienia dla dyskusji o wolności, pamięci, tożsamości, demokracji i przyszłości europejskiej kultury.
Punktem wyjścia do dyskusji będą pisma Marii Janion, jej praktyka dydaktyczna, zaangażowanie w sprawy publiczne, a także tajemnicza egzystencja dziewiętnastowiecznej uczonej (jak sama o sobie mówiła) w wieku XX i XXI. Maria Janion wszystkie swoje książki napisała ręcznie, nigdy nie miała komputera, notatki przechowywała w niezliczonych teczkach, piętrzących się w labiryncie jej mieszkania. Jednocześnie wprowadzone przez nią kategorie odgrywały i wciąż odgrywają zasadniczą rolę w debatach i sporach naszej współczesności. Fenomen Janion polegał na wpisaniu historycznoliterackich badań w szeroko zakrojony projekt emancypacyjny wyrastający z idei wolności, równości i sprawiedliwości. Dlatego właśnie prace uczonej, oprócz tego, że ukształtowały całe pokolenia badaczek i badaczy, budziły zainteresowanie i były dyskutowane również poza obiegiem akademickim. Przyciągała ludzi o rozmaitych biografiach i rodowodach intelektualnych, także dzięki wyjątkowej otwartości na nowe tematy, na zmiany, na zjawiska dopiero się kształtujące, a jednak wymagające uwagi, przemyślenia, czasem – zajęcia odważnego stanowiska.
Podczas konferencji padną pytania dotyczące zarówno historycznego znaczenia dorobku Marii Janion dla przemian polskiej i europejskiej humanistyki, jak i jego żywotności wobec współczesnych przekształceń kultury, wspólnoty i podmiotowości. Uczestnicy i uczestniczki będą się zastanawiać, w jaki sposób myśl Marii Janion może otwierać humanistykę na wyzwania przyszłości. Kluczowe będą najważniejsze idee obecne w jej działaniach: pojmowanie roli uniwersytetu, humanistyka jako przestrzeń poznania i terapii, doświadczenie inności i wykluczenia, namysł nad polskością, sens „odnawiania znaczeń” i kres „paradygmatu romantycznego” w kulturze.
Interdyscyplinarna formuła wydarzenia połączy perspektywy literaturoznawcze, kulturoznawcze, historyczne, filozoficzne i społeczne. Program konferencji został pomyślany jako otwarta i dialogiczna forma obrad, z naciskiem na wspólną dyskusję i wymianę idei. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. Iwona Kurz, Michał Paweł Markowski, Paweł Dybel, Andrzej Leder, Marta Figlerowicz, Katarzyna Kuczyńska-Koschany i Piotr Paziński.
Konferencja „Janion. Dalej. W stulecie urodzin uczonej” odbędzie się w dniach 7–9 grudnia w Pałacu Staszica w Warszawie. Wstęp wolny (bez zapisów), dostępna będzie też transmisja online na kanale „Biuletynu Polonistycznego” na YouTube.
Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem Marszałek Senatu RP Małgorzaty Kidawy-Błońskiej. Organizatorami są: Instytut Badań Literackich PAN, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Komitet Badań o Literaturze PAN, Fundacja Marii Janion – Odnawianie znaczeń, Centrum Humanistyki Cyfrowej IBL PAN. Patronat medialny sprawuje „Forum Akademickie” .
MK