Aktualności
Konferencje
01 Lipca
Opublikowano: 2026-07-01

O kobietach w realiach państw niedemokratycznych

W przyszłym tygodniu w Augustowie odbędzie się międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku. Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)”. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Pileckiego, a patronem medialnym „Forum Akademickie”. 

Wydarzenie poświęcone opozycyjnemu zaangażowaniu kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku stanowi drugą edycję cyklu debat, których centralnym punktem jest naukowa refleksja nad obecnością oraz podmiotowością kobiet w realiach państw niedemokratycznych. Głównym celem jest szczegółowa analiza wielowymiarowych strategii kobiecego oporu – począwszy od oficjalnej i sformalizowanej aktywności politycznej, poprzez działania w strukturach konspiracyjnych, aż po przejawy tak zwanego „miękkiego oporu” realizowane w obszarach kultury, edukacji, religii czy życia społecznego. Poprzez osadzenie głównego nurtu rozważań w realiach polskich lat 1919–1989 oraz zestawienie ich z szerokim, europejskim tłem porównawczym, organizatorzy podejmą dyskusję z utrwalonymi w przestrzeni publicznej stereotypami oraz wypełnią dostrzegalne luki badawcze w zakresie historii społecznej.

Szczególne miejsce w programie konferencji zajmie analiza losów jednostkowych oraz doświadczeń całych środowisk kobiecych, ze szczególnym uwzględnieniem postaw tych uczestniczek życia publicznego, które początkowo funkcjonowały w strukturach związanych z aparatem władzy, by następnie wybrać drogę jawnego sprzeciwu wobec systemu. Równorzędnym i niezwykle istotnym elementem debaty będzie podjęcie problematyki funkcjonowania samego aparatu represji oraz specyfiki metod inwigilacji, nacisków administracyjnych czy przemocy stosowanej przez reżimy wobec kobiet.

Zakres tematyczny konferencji obejmuje następujące obszary badawcze:

  • Aktywność polityczna i parlamentarna: rola kobiet w kształtowaniu kultury politycznej, ze szczególnym uwzględnieniem parlamentarzystek II RP oraz struktur opozycyjnych w PRL;
  • Konspiracja i walka zbrojna: udział kobiet w strukturach wywiadowczych, organizacjach niepodległościowych (ZWZ/AK, WiN, PPS-WRN) oraz dynamika represji aparatu bezpieczeństwa wobec działaczek;
  • Doświadczenie przemocy totalitarnej: analiza genderowa masowych represji, w tym deportacji do łagrów, uwięzienia w systemie stalinowskim oraz strategii przetrwania;
  • Opór intelektualny, dysydentyzm i kultura: analiza niezależnej myśli społecznej, publicystyki, pedagogiki oporu oraz funkcjonowania kobiet w nieformalnych kręgach intelektualnych i strukturach emigracyjnych;
  • Religia i etyka jako przestrzeń autonomii: działalność żeńskich zgromadzeń zakonnych i ponadnarodowych sieci religijnych w warunkach presji ideologicznej państwa komunistycznego.

W wydarzeniu wezmą udział naukowcy m.in. z Uniwersytetu w Białymstoku, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Warszawskiego, University of Oulu, Ilia State University, University of Tirana, University College London.

Międzynarodowa konferencja naukowa: „Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku – Polska na europejskim tle porównawczym (1919-1989) odbędzie się w dniach 8–10 lipca w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej w Augustowie. Szczegółowy program na stronie internetowej Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego. Patronat medialny nad wydarzeniem sprawuje „Forum Akademickie”.

MK

Dyskusja (0 komentarzy)