Uruchomiony dziesięć lat temu ogólnopolski system ELA nie jest już wyłącznie narzędziem prezentującym losy zawodowe absolwentów polskich uczelni, lecz także stanowi ważne źródło danych wykorzystywanych w procesach ewaluacyjnych, rankingach akademickich oraz działaniach wspierających rozwój szkolnictwa wyższego.
Ogólnopolski system monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów (ELA) został uruchomiony w 2016 roku przez Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy na zlecenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W ciągu dekady funkcjonowania system przeszedł znaczącą ewolucję. Obecnie nie jest już wyłącznie narzędziem prezentującym losy zawodowe absolwentów polskich uczelni, lecz także stanowi ważne źródło danych wykorzystywanych w procesach ewaluacyjnych, rankingach akademickich oraz działaniach wspierających rozwój szkolnictwa wyższego. Wskaźniki ELA są wykorzystywane między innymi w najważniejszych polskich rankingach uczelni, a także stanowią jedno z kryteriów programu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Dydaktyczna Inicjatywa Doskonałości”.
Znaczenie systemu ELA widoczne jest również w projektach ukierunkowanych na poprawę jakości kształcenia. Przykładem jest przedsięwzięcie „Wsparcie uczelni w ograniczaniu przedwczesnego kończenia nauki przy wykorzystaniu danych z systemu ELA”, realizowane przez wybrane szkoły wyższe przy wsparciu środków Unii Europejskiej. Celem projektu jest wykorzystanie danych gromadzonych i rozwijanych przez OPI do identyfikowania czynników ryzyka oraz przeciwdziałania zjawisku przedwczesnego kończenia studiów.
ELA na zewnątrz
Rosnąca popularność systemu ELA znajduje odzwierciedlenie także w działaniach komunikacyjnych uczelni. Monitoring prowadzony przez Instytut Monitorowania Mediów na zlecenie Ośrodka Przetwarzania Informacji wskazuje, że szkoły wyższe coraz częściej odwołują się do wyników i wskaźników ELA w swoich przekazach kierowanych do kandydatów na studia, studentów oraz interesariuszy zewnętrznych. W celu zbadania skali tego zjawiska przeprowadzono analizę wpisów publikowanych na oficjalnych profilach polskich uczelni w mediach społecznościowych.
Badanie objęło okres od 1 stycznia do 15 września 2026 roku. Analizie poddano treści publikowane na platformach Facebook, Instagram, LinkedIn oraz X, w których uczelnie odwoływały się do danych, raportów lub wyników prezentowanych w systemie ELA.
Analiza aktywności uczelni w mediach społecznościowych pokazuje wyraźną dominację Facebooka jako podstawowego kanału komunikacji uczelni, w którym pojawiają się informacje o ELA. Spośród 110 zidentyfikowanych publikacji zamieszczonych przez uczelnie na czterech platformach społecznościowych aż 77 opublikowano na Facebooku, co stanowi 70,0% całej komunikacji. Dla porównania na LinkedIn odnotowano 23 wpisy (20,9%), na Instagramie i portalu X zamieszczono zaledwie kilka postów. Facebook pozostaje zatem głównym miejscem prezentowania wyników ELA, sukcesów absolwentów oraz wykorzystywania danych o losach zawodowych w komunikacji skierowanej do kandydatów, studentów i absolwentów.
Co istotne, aktywność na Facebooku angażowała nie tylko główne profile uczelni, ale także wydziały, instytuty i biura karier, co dodatkowo zwiększało zasięg przekazu. LinkedIn pełnił przede wszystkim funkcję kanału wizerunkowego i eksperckiego, szczególnie chętnie wykorzystywanego przez uczelnie niepubliczne. Instagram i platforma X miały natomiast charakter marginalny i były wykorzystywane sporadycznie.
Analiza komunikacji prowadzonej przez uczelnie na Facebooku pokazuje, że system ELA stał się istotnym narzędziem wspierającym zarówno działania informacyjne, jak i promocyjne szkół wyższych. W okresie od stycznia do połowy września 2026 r. uczelnie opublikowały łącznie 77 wpisów dotyczących ELA, z czego 48 pochodziło od uczelni publicznych, a 29 od uczelni niepublicznych.
W analizowanych publikacjach system ELA pełnił przede wszystkim funkcję źródła obiektywnych danych potwierdzających efektywność kształcenia. Uczelnie wykorzystywały wyniki systemu do prezentowania sytuacji absolwentów na rynku pracy, wskazywania poziomu ich zatrudnienia, informowania o pozycji w rankingu Perspektyw czy wysokości wynagrodzeń oraz czasu poszukiwania pierwszej pracy. Dane ELA stanowiły tym samym ważny argument budujący wiarygodność przekazu uczelni i potwierdzający jakość oferowanych studiów.
Dane ELA argumentem w rekrutacji
Analiza miesięcznej aktywności pokazuje wyraźną koncentrację publikacji wokół momentu ogłoszenia nowych wyników ELA. Najwięcej wpisów pojawiło się w czerwcu 2026 r. (23 publikacje), co stanowiło niemal 30% całej komunikacji facebookowej uczelni dotyczącej ELA. Wysoka aktywność utrzymała się również w lipcu i sierpniu, kiedy opublikowano po11 wpisów. Łącznie w okresie czerwiec-sierpień ukazało się 45 publikacji, czyli 58,4% wszystkich wpisów dotyczących ELA.
Tak wyraźne nasilenie komunikacji w miesiącach letnich wynikało przede wszystkim z publikacji najnowszych wyników systemu ELA oraz z trwającej rekrutacji na studia. Uczelnie wykorzystywały aktualne dane o losach absolwentów jako jeden z najważniejszych argumentów w komunikacji skierowanej do kandydatów.
Nie tylko uczelnie, ale także wydziały i biura karier
Na uwagę zasługuje również istotna rola jednostek organizacyjnych uczelni publicznych w upowszechnianiu wyników ELA. Spośród 48 wpisów opublikowanych przez uczelnie publiczne 18 (37,5%) pochodziło nie z głównych profili uczelni, lecz z profili wydziałów, instytutów oraz biur karier. Dane ELA wykorzystywały na swoich profilach m.in.: Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego, Wydział Budowy Maszyn i Informatyki Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego, Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK czy Wydział Cybernetyki WAT. Aktywność tych jednostek pokazuje, że wyniki ELA są wykorzystywane nie tylko do promocji całych uczelni, ale również konkretnych kierunków i obszarów kształcenia.
Wydziały chętnie odwołują się do danych dotyczących zatrudnialności i wynagrodzeń absolwentów, traktując je jako wiarygodny argument potwierdzający jakość kształcenia oraz atrakcyjność oferowanych programów studiów. Równocześnie uczestnikiem komunikacji były biura karier, które opublikowały wpisy poświęcone analizie losów zawodowych absolwentów, wykorzystując dane ELA do informowania studentów i kandydatów o sytuacji na rynku pracy.
Znaczenie systemu ELA dobrze oddają słowa dr Barbary Przywary, prorektorki ds. nauczania w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, które opublikowano na stronie danej uczelni:
Dla kandydatów na studia i ich rodziców raport ELA to obiektywne narzędzie porównywania kierunków i uczelni, a dla samych szkół wyższych to dobry miernik skuteczności kształcenia w przygotowaniu do pracy. W czasach dynamicznych zmian na rynku pracy takie dane są kluczowe przy podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjnych.
Cytat ten trafnie odzwierciedla sposób, w jaki uczelnie wykorzystywały wyniki ELA w swojej komunikacji. Publikowane dane służyły nie tylko promocji oferty edukacyjnej, ale również budowaniu zaufania do uczelni poprzez prezentację mierzalnych efektów kształcenia i faktycznych losów zawodowych absolwentów. W efekcie ELA pełni dziś podwójną funkcję: jest narzędziem oceny jakości kształcenia dla uczelni oraz wiarygodnym źródłem informacji wspierającym kandydatów przy wyborze ścieżki edukacyjnej.
Sławomir Rybka, Ośrodek Przetwarzania Informacji