Spojrzenie na historię powojennej Europy Środkowo-Wschodniej przez pryzmat doświadczeń i perspektywy dzieci będzie tematem międzynarodowej konferencji, jaką zaplanowano na listopad w Warszawie. Organizatorami wydarzenia są: European Network Remembrance and Solidarity oraz Bundesinstitut fűr Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa.
Druga wojna światowa nie zakończyła wcale dziecięcego cierpienia związanego z przemocą, stratą i trudnymi przeżyciami. W całej Europie Środkowo-Wschodniej miliony dzieci wkroczyły w powojenny świat naznaczony podziałami politycznymi, przymusową migracją, konfliktami ideologicznymi i powstaniem reżimów komunistycznych. Kolejne lata zamiast pokoju przyniosły jednym niepewność, kontrolę państwa i represje polityczne, a innym – dorastanie z dala od rodzin, na wygnaniu lub w diasporze, albo w systemach, które dążyły do ukształtowania każdego aspektu ich życia. Jednak pomimo roli, jaką odegrały w tych wydarzeniach, dzieci rzadko zajmowały centralne miejsce w historiografii powojennej Europy. Zbyt często pojawiały się jedynie jako ofiary bądź milczący świadkowie, a nie jako jednostki z własnymi doświadczeniami, perspektywami i zdolnością do działania.
W trakcie międzynarodowej konferencji „Aktorzy, świadkowie czy podmioty? Dzieci w powojennej Europie Środkowo-Wschodniej 1945–1989” eksperci z zakresu historii, badań nad dzieciństwem i młodzieżą, socjologii, badań nad pamięcią, literaturoznawstwa i kulturoznawstwa oraz dziedzin pokrewnych, spojrzą na dzieci nie tylko jak na podmioty kształtowane przez siły polityczne i społeczne, ale także podmioty, które interpretują, negocjują i reagują na otaczającą je rzeczywistość.
Punktem wyjścia będzie perspektywa samych dzieci. Zamiast pytań o to, co reżimy komunistyczne zrobiły dzieciom, analizie zostaną poddane dziecięce doświadczenia w radzeniu sobie z głębokimi przemianami politycznymi, społecznymi i kulturowymi, które ukształtowały powojenną Europę Środkowo-Wschodnią.
W roli keynote speakerów wystąpią dr Friederike Kind-Kovács (Instytut Badań nad Totalitaryzmem im. Hannah Arendt, Uniwersytet Techniczny w Dreźnie) oraz prof. Barbara Klich-Kluczewska (Katedra Antropologii Historycznej i Teorii Historii na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego).
Wydarzenie odbędzie się w dniach 19–20 listopada w Warszawie. Termin nadsyłania abstraktów mija 18 września. Szczegółowe informacje na stronie internetowej konferencji.
Konferencja „Actors, Witnesses or Subjects? Children in Post-war Central and Eastern Europe, 1945–1989” inauguruje projekt „Dziecko w labiryncie historii XX wieku”, który ma na celu zbadanie doświadczeń i losów dzieci w czasie wojen, reżimów totalitarnych, kryzysów gospodarczych i przymusowych migracji. W kolejnych etapach jego zakres chronologiczny będzie się rozszerzał o I wojnę światową i okres międzywojenny, II wojnę światową i Holokaust, a także przemiany polityczne i społeczne, które nastąpiły po 1989 roku. Zwieńczeniem projektu ma być wystawa oraz seria publikacji naukowych i materiałów edukacyjnych.
MK