Hejnał z ratusza, fragment Up To Date Festiwal, opowieści o Hotelu Ritz czy o budowie Teatru Dramatycznego – wszystko to można usłyszeć na Dźwiękowej Mapie Białegostoku. Stworzyli ją studenci i pracownicy z dwóch wydziałów Politechniki Białostockiej. Cyfrowa mapa uwzględnia blisko sto punktów: obiektów architektonicznych, miejsc wydarzeń kulturalnych, życia codziennego, a nawet ruchu pojazdów.
Czy można usłyszeć Białystok? Poznać jego historię za pomocą dźwięku? Wrócić do kultowych miejsc i wspomnień, ale i poczuć obecny klimat miasta? Studenci i pracownicy Wydziału Architektury oraz Wydziału Informatyki Politechniki Białostockiej postanowili udokumentować i przybliżyć życie miasta za pomocą zmysłu słuchu. Ich Dźwiękowa Mapa Białegostoku pomaga odtworzyć krajobraz miasta poprzez odgłosy współczesnych wydarzeń czy miejsc, a także historię obiektów z przeszłości. Mapa stanowi interaktywną, ogólnodostępną platformę internetową.
Uwzględnia dziewięćdziesiąt punktów: obiektów architektonicznych, miejsc wydarzeń kulturalnych, życia codziennego, a nawet ruchu pojazdów. Hejnał z ratusza, fragment Up To Date Festiwal, opowieści o Hotelu Ritz czy o budowie Teatru Dramatycznego – to wszystko można usłyszeć, a dodatkowo obejrzeć archiwalne zdjęcia ilustrujące poszczególne obiekty.
– Dźwiękowa Mapa Białegostoku powstała, aby pokazać nasze miasto na nowo – wyjaśnia mgr inż. arch. Klaudia Bagińska z Katedry Architektury Mieszkaniowej i Urbanistyki na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej, współtwórczyni projektu. – Na mapie znajdują się pinezki i znaczniki, dzięki którym można w sposób wirtualny poruszać się po znanych i mniej znanych rejonach Białegostoku. Można posłuchać odgłosu tykania zegara w bramie Pałacu Branickich, kaczek poruszających się wokół Pałacu Branickich czy gwaru studentów na kampusie Politechniki Białostockiej. Mapa obrazuje tożsamość Białegostoku, z której powinniśmy być dumni – dodaje.
Doświadczaj życia miasta inaczej
Tworzenie polifonicznego archiwum miasta to trend, za którym podążają samorządy. Podobne mapy mają już Kraków, Gdynia czy Wrocław. Powstaje też dźwiękowa mapa Polski. Białystok ze swoim bogactwem etnicznym, językowym czy religijnym, nie mógł pozostać głuchy na te brzmienia.
– Mapa dźwiękowa pokazuje piękną, ale czasami trudną historię naszego miasta. Dotyka różnych przestrzeni, co mam nadzieję wzmocni tożsamość mieszkańców Białegostoku – wyjaśnia Klaudia Bagińska.
Dźwiękowa Mapa Białegostoku pozwala doświadczać życia miasta w inny sposób. Może promować miasto turystycznie, ale i trafiać w potrzeby m.in. osób z niepełnosprawnościami, dysfunkcjami sensorycznymi, problemami motorycznymi czy też w podeszłym wieku.
– Mapa oddziałuje na wiele zmysłów i jako taka pozwala na eksplorację miasta osobom, które mają trudności ze zdrowiem czy poruszaniem się,. Zainteresuje też starszych białostocczan, którzy mogą odwiedzić targowisko na Bema i posłuchać, jak to miejsce niegdyś wrzało i kipiało – zachęca Bagińska.
Inspirujące badania naukowe
Pomysł narodził się w 2021 roku na kanwie badań prowadzonych przez dr hab. inż. arch. Agnieszkę Duniewicz, kierującą Katedrą Projektowania Architektonicznego i Historii Architektury na Wydziale Architektury Politechniki Białostockiej. Jej badania obejmują zagadnienia rozprzestrzeniania się dźwięku w architekturze, ale też oddziaływania dźwięku na osoby niepełnosprawne. Innym obszarem, który zaczął być rozwijany podczas opracowywania projektu dźwiękowej mapy Białegostoku, były badania uczenia maszynowego oraz rejestracja i analiza dźwięków binauralnych, czyli takich, które są bardzo zbliżone do tego, w jaki sposób ludzki aparat słuchowy wychwytuje dźwięki.
W badania był zaangażowany multidyscyplinarny zespół złożony z naukowców i studentów Politechniki Białostockiej, a także eksperci z Muzeum Historycznego (oddział Muzeum Podlaskiego), Białostockiego Ośrodka Kultury, Muzeum Pamięci Sybiru. Wzięli w nim udział przedstawiciele różnych dyscyplin i obszarów nauki, kultury i sztuki, w tym urbaniści, architekci krajobrazu, architekci, architekci wnętrz, inżynierowie, akustycy, antropolodzy, kulturoznawcy, specjaliści z zakresu problematyki osób niepełnosprawnych, muzealnicy, muzykolodzy. Polskie Radio Białystok udostępniło fragmenty audycji dotyczących wydarzeń z przeszłości, jak np. pochody pierwszomajowe odbywające się wzdłuż ulicy Marii Skłodowskiej-Curie.
Celem było zaprezentowanie potencjału sygnałów fonicznych, jako składnika architektury, który może być sposobem na pełniejsze doświadczanie przestrzeni architektonicznej. Obszerny materiał posłużył do opracowania multimedialnej mapy fonicznej prezentującej dawny oraz współczesny Białystok. Można jej posłuchać na stronie internetowej https://dzwiekowamapabialegostoku.pb.edu.pl/.
Magdalena Grzęda Zajkowska, źródło: PB