Po raz 34. wręczono wczoraj Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Podczas uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie nie brakowało odniesień do sytuacji, w jakiej – głównie z powodu niedofinansowania – znajduje się obecnie sektor nauki w naszym kraju.
Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej uznawane są za najważniejsze wyróżnienie naukowe nad Wisłą. Z tego powodu określa się je mianem „polskich Nobli”. Honoruje się nimi szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata. Wczoraj na Zamku Królewskim w Warszawie wręczono je po raz 34.
Żyjemy w czasach niewidzianego postępu technologicznego, w czasach, w których to, co dzisiaj wydaje się science fiction, jutro stanie się naszą codziennością. Ale żyjemy też w czasach trudnych, w których wstrząsają fundamentami naszych społeczeństw kryzysy, jak np. wojny, zmiany klimatu, fake newsy, migracje, polaryzacja społeczna czy kryzys demograficzny. W tym niekiedy trudnym i niezrozumiałym świecie pojawiają się głosy kwestionujące rolę nauki, pojawiają się pytania, czy państwo powinno finansować badania naukowe, czy skupić się na bardziej palących potrzebach, które pozwolą zabezpieczyć nas samych i naszych bliskich. Często jednak zapominamy, że nasze bezpieczeństwo, nasza gospodarka, funkcjonowanie naszego społeczeństwa nie zależą wyłącznie od czołgów, karetek, produkcji rolnej. To przewaga technologiczna, nowe metody pozyskiwania energii, nowe leki, nowe metody komunikacji dyktują, jaka będzie nasza przyszłość. Pamiętajmy, że u podstaw każdej innowacji, każdej technologii stoi nauka. Lata prób i błędów, lata szukania rozwiązań, lata porażek, lata ciężkiej, nie zawsze docenianej, pracy. Nie każda nauka prowadzi do przełomów, nie każda jest nauką przez duże N. Tylko najlepsi naukowcy potrafią zmieniać społeczeństwa, technologie, gospodarki i nasze rozumienie świata. Właśnie dlatego doskonałość wymaga docenienia przez społeczeństwo, świat nauki i polityków. I dlatego właśnie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej przyświeca motto: „Wspierać najlepszych, aby stali się jeszcze lepsi” – mówił prof. Krzysztof Pyrć, prezes FNP, otwierając uroczystość.
Nagrody wręczono w czterech kategoriach. W obszarze nauk o życiu i o Ziemi laureatką została prof. Ewelina Knapska z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN za odkrycie neuronalnych mechanizmów wewnątrzgatunkowego i międzygatunkowego przekazywania emocji (sylwetki nagrodzonych TUTAJ).
Interesuje mnie, jak mózg kontroluje emocje w sytuacjach społecznych. Nie robię tego wyłącznie dla zaspokojenia własnej ciekawości, choć to z pewnością napędza mnie na co dzień do działania, ale robię to również dlatego, że uważam, iż rolą środowiska naukowego, rolą badaczy jest odkrywanie, jak działa świat. I tylko wtedy ten świat będzie bezpieczny i przyjazny, kiedy będziemy wiedzieć, jak on działa. To jest właśnie domena badań podstawowych, których znaczenia nie sposób przecenić. Obiecuję, że będę się nadal starać poznawać świat – mówiła prof. Knapska.
W obszarze nauk chemicznych i o materiałach nagrodzono prof. Dorotę Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN. Jej osiągnięcie polega na opracowaniu unikalnych fotokatalizatorów, czyli „przyspieszaczy” reakcji chemicznych zachodzących pod wpływem światła.
Moje słowa kieruję do ludzi mających wpływ na politykę naukową państwa. Należy zrozumieć, że nauka rozwija się dzięki ludziom, dzięki ich wysiłkowi, dzięki zaangażowaniu i swobodzie działania, a także odpowiedniemu finansowaniu. Moim zdaniem badania podstawowe są niedoceniane, bo one nie trwają miesiąc czy rok i nie kończą się z chwilą zamknięcia projektu. To proces bardzo długotrwały. Ale jednocześnie tylko te badania zapewniają prawdziwy postęp technologiczny – przekonywała prof. Gryko.
W obszarze nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich uhonorowano prof. Wojciecha Knapa z Instytutu Wysokich Ciśnień PAN i Laboratorium CENTERA w CEZAMAT Politechniki Warszawskiej. Doceniono go za opracowanie nowych metod detekcji, wzmacniania i generowania fal terahercowych dla ultraszybkiej komunikacji bezprzewodowej.
W polskiej nauce można bardzo wiele zrobić, oczywiście głównie dzięki zwiększeniu jej finansowania, ale również restrukturyzując ją. Przez 30 lat pracowałem w Montpellier, gdzie stworzono mieszane laboratorium, w którym naukowcy z miejscowego uniwersytetu pracują razem z badaczami Centre national de la recherche scientifique, czyli francuskim odpowiednikiem Polskiej Akademii Nauk. Pozwoliło to na zatrudnianie młodych ludzi, wyposażenie pomieszczeń w odpowiednim standardzie, zakupienie aparatury i pokazanie, że fizyka terahercowa może dawać Francji przewagę. Namawiam do tego, aby zbudować takie struktury i w Polsce. Zamiast rywalizacji, połączyć dwa wielkie potencjały – uniwersytetów i PAN – i uwolnić je w tego typu laboratoriach. Będzie to z korzyścią dla nas wszystkich – proponował prof. Knap.
Prof. Annę Matysiak z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego nagrodzono w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za zidentyfikowanie kluczowych cech rynku i warunków pracy wpływających na dzietność. Jej badania pokazują, że decyzje o macierzyństwie nie są wyłącznie sprawą indywidualnych wyborów, ale odzwierciedlają złożoną sieć powiązań pomiędzy rynkiem pracy, polityką społeczną i kulturą.
Mam nadzieję, że to wyróżnienie wzmocni głos badaczek i badaczy zajmujących się zagadnieniami związanymi z demografią oraz pomoże w budowaniu przekonania, jak ważne jest inwestowanie w rzetelne i długofalowe badania naukowe, w tym badania o tematyce społecznej. Bez wiedzy o tym, dlaczego rodzi się mniej dzieci, dlaczego powstają nierówności społeczne czy na rynku pracy i jak wpływają one na funkcjonowanie społeczeństw, nie zrozumiemy kierunku, w jakim zmierzamy i nie będziemy wiedzieć, jak odpowiednio zareagować na te wyzwania – podkreśliła prof. Matysiak.
Laureatki (po raz pierwszy w historii aż trzy) i laureat otrzymali statuetki oraz nagrody finansowe w wysokości 250 tys. zł. Tym samym grono wyróżnionych Nagrodą FNP liczy od wczoraj 125 osób.
Mariusz Karwowski
Hahahaha, komisja sejmowa za tym, żeby studenci po III roku prawa mogliby być asystentami sędziego... zarabiając na rękę tyle co adiunkci... I to na dzień dobry!
A nauczyciele akademiccy potulnie głodzeni, niesieni godnością nie odważą się strajkować. Głodujcie i cieszcie się z 3 nagród na środowisko. Hahaha
Szanowna Pani. W OGÓLE należałoby się przyjrzeć dwóm faktom:
fakt nr 1: wielu ludzi uzdolnionych w zakresie dziedzin ścisłych i technicznych, NIE ma szansy na rozwój naukowy i prowadzenie badań naukowych, żeby się spełniać - zamiast tego, są zmuszeni pracować głównie w sektorze IT i bankowości
fakt nr 2: co roku mury uczelni opuszczają całe zastępy absolwentów kierunków "prawo" itp., a ich miejsce na I r. tych kierunków zajmują kolejni.
A potem leją się "krokodyle łzy" i słychać lament "Co z tą nauką polską?", "Polskie uczelnie w którejś setce w rankingu szanghajskim" itp. itp.
A w tle tego wszystkiego, są: polskie prawo i tzw. polski (fraktalny) wymiar sprawiedliwości, które funkcjonują tak, jak funkcjonują.