Ustanowienie Krajowej Strategii Adaptacji, podejmującej między innymi problematykę ochrony bioróżnorodności oraz kształtowanie błękitno-zielonej infrastruktury, a także zintegrowanie narzędzi adaptacji z narzędziami planowania przestrzennego i uwzględnianie celów adaptacji w polityce morskiej i leśnej rekomenduje Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN.
W ramach ostatniej nowelizacji prawa ochrony środowiska wprowadzono obowiązek uchwalenia miejskich planów adaptacji dla miast liczących co najmniej 20 tys. mieszkańców. W roku 2019 plany takie opracowano dla 44 największych polskich miast, niemniej dotychczasowa niedookreślona formuła prawna, a także zróżnicowanie treści, zdecydowanie ograniczały ich realne znaczenie. W swoim najnowszym komunikacie do tematu szans i wyzwań związanych z miejskimi planami adaptacji odniósł się Komitet Problemowy ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN.
Miejskie plany adaptacji, jak wskazuje Komitet, występują w systemach wielu państw na świecie. Wyodrębniają kluczowe dla funkcjonowania miast (w tym ich poszczególnych części) zagrożenia klimatyczne oraz zawierają propozycje najbardziej istotnych odpowiedzi adaptacyjnych. W konsekwencji, w zależności od kraju, połączone są ze zróżnicowanymi zagadnieniami. Kierunkowo jednak znaczna część działań wiąże się z „zazielenianiem miast”, zrównoważoną gospodarką wodną, jak również dostosowaniem przestrzeni miasta do ekstremalnych zdarzeń pogodowych.
Niezależnie od zróżnicowania związanego z różnymi warunkami naturalnymi, plany powinno cechować podejście partycypacyjne, integracja różnych szczebli planowania rozwoju, a także gwarancja szczegółowego monitoringu zaplanowanych w nich działań. Z perspektywy doświadczeń państw Unii Europejskiej należy podkreślić konieczność zachowania związku planów adaptacji z ambitną polityką klimatyczną realizowaną na szczeblu krajowym, a także podejmowaniem prób wspólnego ujmowania w tych planach (integrowania) działań adaptacyjnych i mitygacyjnych – czytamy w komunikacie.
Zgodnie z polską ustawą, miejskie plany adaptacji mają zawierać część analityczną, koncepcję zazieleniania miasta, koncepcję zagospodarowania na terenie miasta wód opadowych i roztopowych, a także część programową (m.in. szczegółowe cele planu, działania adaptacyjne i mierniki ich weryfikacji) oraz wskazanie sposobu wdrażania planu, ze szczególnym uwzględnieniem zasad monitorowania skuteczności osiągania poszczególnych celów. Zawarte w planach wnioski i rekomendacje mają się przekładać na treść innych dokumentów, w tym planów zagospodarowania przestrzennego.
Dla skutecznej adaptacji Komitet zaproponował następujące działania:
Członkowie Komitetu podkreślają, że władze miast powinny traktować uchwalenie planu nie tylko jako realizację kolejnego prawnego obowiązku, ale jako okazję do szerszej refleksji na temat występujących na ich terenie zagrożeń klimatycznych i możliwych optymalnych działań adaptacyjnych.
Miasta mogą i powinny wykazywać dużą staranność w przygotowaniu planów, zwłaszcza w doborze wykonawców o odpowiednich kwalifikacjach i dogłębnej znajomości lokalnych i regionalnych uwarunkowań oraz w zapewnieniu jak najszerszej partycypacji społecznej, połączonej z budowaniem świadomości w zakresie zmiany klimatu, jej skutków i metodach adaptacji – czytamy w komunikacie Komitetu Problemowego ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN.
MK