Jedenaście uczelni utworzy centra wiedzy o dostępności lub rozszerzy działalność tych już istniejących. Na propagowanie wiedzy o dostępności oraz współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym, która doprowadzi do wypracowania innowacyjnych produktów i usług w oparciu o zasady projektowania uniwersalnego, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeznaczyło blisko 47 mln zł.
W wyniku konkursu „Centra wiedzy do dostępności” NCBR wyłoniło do realizacji 11 projektów o łącznej wartości około 48,4 mln zł. Średnia wartość dofinansowania to prawie 4,3 mln zł.
Działania uczelni na rzecz szeroko rozumianej dostępności mają wpływ na cały kraj. Dzięki nim studentki i studenci ze szczególnymi potrzebami zyskują szanse na dobre wykształcenie i w przyszłości ciekawą pracę. Tworzenie i rozwijanie centrów wiedzy o dostępności, jako integralnej części uczelni, to kolejny krok na tej drodze – przyznaje dr inż. Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego.
W rozstrzygniętym właśnie naborze szkoły wyższe same wskazywały specjalizacje powstających lub rozwijanych ośrodków. Eksperci rekomendowali do dofinansowania projekty: Politechniki Warszawskiej, Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych, Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Uniwersytetu w Siedlcach, Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Politechniki Wrocławskiej, Collegium Verum, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie oraz Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie. Przedstawiciele najwyżej ocenionych pomysłów przybliżyli konkretne korzyści społeczne z zaplanowanych działań.
Centrum dostępnych rozwiązań Politechniki Warszawskiej
Celem projektu jest rozwijanie wiedzy o dostępności i projektowaniu uniwersalnym przez poszerzenie działalności uczelnianego Centrum Projektowania Uniwersalnego o obszary transportu i urbanistyki.
Chcemy, żeby Politechnika Warszawska była miejscem otwartym i przyjaznym dla wszystkich – niezależnie od wieku, sprawności czy też sposobu poruszania się. Chcemy też, aby nasza uczelnia była ośrodkiem, w którym osoby z różnych dziedzin – inżynierowie, urbaniści, projektanci i osoby z doświadczeniem niepełnosprawności – mogły wspólnie pracować nad tym, jak lepiej projektować otaczający nas świat oraz pomagać innym w tym zakresie – mówi prof. Iwona Grabarek, pełnomocnik rektora PW ds. osób z niepełnosprawnościami.
Centrum Dostępnych Rozwiązań pozwoli:
Działania w projekcie będą powiązane z wynikami badań dotyczących barier napotykanych przez odbiorców dostępności (np. osoby z niepełnosprawnością, osoby starsze, kobiety), realizowanych we współpracy z Fundacją Polska Bez Barier.
Dzięki uruchomieniu interdyscyplinarnego Centrum Dostępnych Rozwiązań możliwe będzie włączenie szerokiego grona zainteresowanych stron w działalność na rzecz dostępności środowiska, zaprojektowanego z myślą o różnych użytkownikach. W dłuższej perspektywie przełoży się to na poprawę jakości życia mieszkańców, zapewni równy dostęp do transportu zbiorowego i przestrzeni publicznej oraz przyczyni się do rozwoju społeczno-gospodarczego, sprzyjając integracji osób ze szczególnymi potrzebami w życiu społecznym.
Stworzymy przestrzeń do testowania nowych, praktycznych pomysłów na lepszą codzienność. Większe i różnorodne grono badaczy i ekspertów będzie w stanie diagnozować i rozwiązywać problemy związane z dostępnością na różnych polach. Pozwoli to na poszerzenie działalności istniejącego już Centrum Projektowania Uniwersalnego PW o nowe dziedziny, nawiązanie stałej i efektywnej współpracy ze środowiskiem osób z niepełnosprawnościami, rozwój badań naukowych na rzecz dostępności – wylicza prof. Krystyna Solarek, odpowiedzialna w projekcie za tematykę dostępności architektonicznej.
Rozwój bazy osobowej i sprzętowej umożliwi również szerszą działalność informacyjno-konsultacyjną na rzecz środowiska akademickiego – studentów i pracowników Politechniki Warszawskiej, a także projektantów, specjalistów, samorządowców, urzędników, działaczy społecznych i osób ze szczególnymi potrzebami. Wartość projektu to blisko 5 mln zł, a dofinansowanie wyniesie ponad 4,8 mln zł.
Centrum wiedzy o dostępności SANS
Sopocka Akademia Nauk Stosowanych od lat angażuje się w działania związane z budowaniem środowiska dostępnego i przyjaznego dla wszystkich użytkowników.
Stworzenie Centrum Wiedzy o Dostępności przy naszej Akademii jest naturalnym i niezbędnym krokiem, pozwalającym na konsolidację zdobytej wiedzy i doświadczeń oraz aktywne wspieranie instytucji publicznych, projektantów, deweloperów i architektów, mających nowoczesne podejście do kształtowania przestrzeni. Mam na myśli podejście, które odchodzi od rozwiązań segregujących, zastępując je włączaniem i równym dostępem dla wszystkich – niezależnie od wieku, sprawności czy innych indywidualnych uwarunkowań – zapowiada dr Anna Szymczak, prorektor ds. kształcenia i rozwoju SANS.
Zespół stawia na promowanie idei eliminacji barier już na etapie koncepcji i projektowania, a także na budowanie przestrzeni dostępnych, bezpiecznych i komfortowych dla wszystkich grup społecznych.
Chcemy, żeby nasze Centrum Wiedzy o Dostępności stało się regionalnym ośrodkiem eksperckim, integrującym środowisko akademickie z otoczeniem społeczno-gospodarczym, odpowiadającym na realne potrzeby rynku oraz politykę zrównoważonego rozwoju i integracji społecznej – akcentuje prorektor.
Centrum przyniesie korzyści zarówno dla środowiska akademickiego, jak i praktyków zajmujących się projektowaniem i zagospodarowaniem przestrzeni. Zmiany mają być odczuwalne na kilku płaszczyznach:
Realizacja projektu przy współfinansowaniu z Funduszy Europejskich w wysokości ponad 4,8 mln zł umożliwi osiągnięcie konkretnych, mierzalnych i trwałych rezultatów. Powstanie punkt informacyjno-konsultacyjny, z którego będą mogli korzystać projektanci, deweloperzy, architekci, przedstawiciele administracji publicznej oraz podmioty zainteresowane tematyką dostępności i projektowania uniwersalnego. Zostaną wypracowane standardy lub wzorce dotyczące architektury, wnętrz i krajobrazu, bazujące na zasadach projektowania uniwersalnego, z wykorzystaniem potencjału techniczno-naukowego uczelni. Będą to praktyczne, możliwe do wdrożenia modele produktów, usług i przestrzeni.
Specjaliści opracują i wdrożą system certyfikacji „Dostępne dla Wszystkich”. Będzie on podpowiedzią, które spośród produktów, przestrzeni i usług spełniają standardy projektowania uniwersalnego. Narzędzie to pozwoli promować najlepsze praktyki i będzie motywować do tworzenia środowiska bez barier.
Zespół projektowy planuje również stworzenie realistycznych scenariuszy do symulatora wirtualnej rzeczywistości, które umożliwią odczuwanie doświadczeń osób poruszających się na wózkach inwalidzkich w przestrzeniach zabytkowych czy znajdujących się nad wodą. Narzędzie to będzie służyć edukacji projektantów i decydentów, umożliwiając im lepsze zrozumienie barier, z jakimi mierzą się różne grupy użytkowników.
Inne ciekawe działanie to „warsztaty empatyzujące” dla młodzieży. Będą to zajęcia praktyczne, rozwijające zrozumienie dla osób z niepełnosprawnościami. Młodzi ludzie poznają wyzwania, z jakimi borykają się osoby z ograniczoną mobilnością, co przełoży się na kształtowanie postaw otwartości i wrażliwości społecznej. Wątek edukacyjny uzupełnią materiały informacyjne promujące ideę dostępności i projektowania uniwersalnego, skierowane do różnych grup społecznych – od młodzieży, przez projektantów, po decydentów i inwestorów.
Innowatorium Dostępności Miast ZUT
Innowatorium Dostępności Miast, które powstanie na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie, skupi się na obszarze urbanistyki i technologii miejskich. Będzie nawiązywać do idei inteligentnych miast skoncentrowanych na człowieku (ang. Human Smart Cities). Dzięki IDM:
Ośrodek będzie się specjalizował w interdyscyplinarnym podejściu do dostępności – łącząc architekturę, urbanistykę, nowe technologie i edukację. Istotą jego działalności będzie nie tylko rozwój innowacyjnych rozwiązań dla osób z niepełnosprawnościami, ale także kształtowanie nowoczesnego, włączającego społeczeństwa miejskiego.
Poza utworzeniem i funkcjonowaniem Centrum Wiedzy o Dostępności (IDM), zespół projektowy przewiduje około 30 inicjatyw edukacyjno-świadomościowych, takich jak szkolenia, webinary, kampanie informacyjne, podcasty, konferencje i publikacje. Ich celem jest wzrost świadomości i wiedzy społeczeństwa o dostępności i projektowaniu uniwersalnym.
Specjalistom nie brakuje pomysłów na to, jak zwiększyć zaangażowanie społeczności lokalnej i jednostek samorządu terytorialnego na rzecz dostępności. Pomoże w tym m.in. prowadzenie punktu informacyjno-konsultacyjnego oraz wspólne działania wdrożeniowe w miastach, np. w Kołobrzegu. ZUT przewiduje także wdrożenie szeregu innowacyjnych rozwiązań wspierających osoby ze szczególnymi potrzebami. To m.in. system nawigacji miejskiej bez barier, robopies – asystent dla osób niewidomych, aplikacja do audytu dostępności plaż, system komunikacji białej laski czy standardy dostępności miast uzdrowiskowych. Wyposażenie Innowatorium Dostęności Miast w nowoczesny sprzęt i narzędzia badawcze pomoże zarazem we wzmocnieniu kompetencji uczelni w zakresie badań i kształcenia związanych z dostępnością.
Kolejne działania to inicjatywy naukowo-rozwojowe ukierunkowane na tworzenie produktów i usług dostępnych. Ich realizacja ma się odbywać dzięki współpracy ze środowiskiem społeczno-gospodarczym. Poprawie dostępności miejskiej infrastruktury publicznej służyć będzie analiza i wdrażanie rozwiązań zgodnych z zasadami projektowania uniwersalnego, w tym przygotowanie podręczników dobrych praktyk.
Ostatecznym celem naszego projektu jest trwała zmiana jakościowa w podejściu do kształtowania przestrzeni miejskich – tak, aby były one przyjazne, bezpieczne i dostępne dla wszystkich mieszkańców, niezależnie od ich sprawności – konkluduje dr hab. inż. arch. Adam Zwoliński, kierownik projektu.
W perspektywie finansowej 2014–2020 około 200 uczelni skorzystało ze środków europejskich w trzech konkursach „Uczelnia dostępna”, znosząc na własnym podwórku szereg barier utrudniających dostęp do kształcenia. Wartość tych projektów to około 690 mln zł. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeprowadziło także nabór „Projektowanie uniwersalne”, w którym szkoły wyższe realizowały 31 projektów o łącznej wartości blisko 36 mln zł, otrzymując dofinansowanie na opracowanie i wdrożenia zajęć obowiązkowych w programie studiów, obejmujących tematykę projektowania uniwersalnego.
To wtedy został również ogłoszony pierwszy, pilotażowy konkurs na utworzenie centrów wiedzy o dostępności wyspecjalizowanych w jednej z dziedzin: architektura, urbanistyka i budownictwo; transport i mobilność; cyfryzacja i komunikacja; design i przedmioty codziennego użytku; zdrowie.
Zależy nam, aby w efekcie projektów wybranych w konkursie wypracowane zostały standardy bądź wzorce produktów lub usług w zakresie dostępności i projektowania uniwersalnego w dziedzinach, w których poszczególne centra się specjalizują. Chciałbym podkreślić, że uczelnie, które skorzystają z unijnego dofinansowania, wykorzystają w tym celu nie tylko swój potencjał techniczny, ale także naukowy – zaznacza prof. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.
MK, źródło: NCBR
Kiedy podwyżki na uczelniach?